Макрон ва Стармер Трамп ғалабасидан кейин ҳам Украинани қўллашда «собит» бўлишга ваъда беришди

Стармер Францияга Биринчи жаҳон уруши якунланганининг 106 йиллигига бағишланган маросимда иштирок этиш учун келганди. Душанба куни Париждаги Номаълум аскар қабри ёдгорлигидаги маросимдан кейин икки мамлакат раҳбарлари Украинадаги урушга оид кейинги тактика, шунингдек, Ла-Манш бўғози орқали ноқонуний миграцияга қарши курашиш усулларини муҳокама қилишган.

Елисей саройи баёнотида айтилишича, икки етакчи ҳам Украинани қўллаб-қуватлашда собит эканликларини билдиришган.

Вашингтондан нима кутиш мумкин?

Европа етакчилари учрашуви АҚШда ҳокимият ўзгариб, Доналд Трамп президентликка сайланиши фонида ўтказилди.

Аввалроқ Трамп сайланадиган тақдирда урушга бир кунда барҳам беришини айтган, аммо бунга қандай эришмоқчи эканини изоҳламаганди, сайловдаги ғалабадан кейин эса АҚШ Украинага ҳудудларини қайтариб олишда ёрдам бермаслигини айтганди.

Даунинг-стрит баёнотида айтилишича, учрашув давомида келаётган қиш олдидан қандай қилиб Украинанинг позициясини яхшилаш масаласи ҳам муҳокама этилган.

Киев Британия ва Франциядан украин армиясига уларнинг Storm Shadow/Scalp қанотли ракеталари билан Россиянинг ичкари ҳудудларига зарбалар бериш учун рухсат сўраб келади. Аммо Париждаги учрашув ҳам бу масалага ойдинлик киритмади.

Макрон ва Стармер Жо Байденнинг қарорини кутиб турибди, у шу вақтга қадар Америка ракеталари билан Россия ичкарисига зарбалар йўллашга рухсат бермаган. АҚШ ҳам, Европадаги иттифоқчилар ҳам бу тақиқни можаро эскалацияси хавфи билан изоҳлайди.

Аммо Оқ уйга Доналд Трамп келиши билан Европанинг тактикаси ўзгариши мумкин. Брюсселдагиларнинг кўпчилиги Трамп даврида нафақат АҚШнинг Украинадаги урушга ёндашуви, балки НАТО ичкарисидаги мувозанат ҳам ўзгариши мумкин деб ҳисоблайди.

Макроннинг шахсан таклифи билан

Кир Стармер Парижга Сулҳ кунида (Францияда бу шундай номланади) шахсан Эмманюэл Макроннинг таклифи билан ташриф буюрди ва британларнинг 1944 йил Елисей майдонидаги маросимда иштирок этган Уинстон Черчиллдан кейинги иккинчи бош вазири бўлди.

Одатда Британия бош вазирлари Франциядаги ҳарбий маросимларга Д кунида — иттифоқчилар Нормандияга десант туширган кунда ташриф буюради, икки жаҳон уруши қурбонларини хотирлаш кунини эса (11 ноябр Британияда шундай номланади) ўз мамлакатида ўтказади.

Эммануэл Макрон Франция ва Буюк Британия ўртасида 120 йилдан буён «самимий келишув» мавжудлиги ва бу мамлакатлар ўртасида яқин дипломатик ҳамкорликка йўл очаётганини таъкидлаган.

Стармер ва Макрон Черчиллнинг Париждаги ҳайкали пойига гулдаста қўйишган, шундан кейин Триумфал аркидаги қўшинлар парадини кузатган, кейин эса Европа ва дунёдаги вазиятни муҳокама этиш учун Елисей саройига йўл олишган.

Учрашувда Украинадан ташқари, Буюк Британия ва Евроиттифоқ ўртасидаги муносабатларнинг кейинги истиқболлари, Ғазо секторидаги вазият ҳамда Британиядан бошпана олиш учун Ла-Манш бўғозини кечиб ўтаётган ноқонуний мигрантлар билан курашиш усуллари ҳақида сўз юритилган.

Европа мудофааси учун харажатлар

Дам олиш кунларида Washington Post газетаси Трамп 7 ноябр куни Россия президенти Владимир Путин билан телефон орқали мулоқот қилиб, Украинадаги урушни муҳокама қилгани ҳақида хабар тарқатди.

Кремл бундай мулоқот ўтказилгани тўғрисидаги хабарни рад этиб, WP хабарини «уйдирма» деб атади.

Буюк Британия мудофаа вазири Жон Ҳилининг сўзларига кўра, агар қўнғироқ ҳақидаги хабар тўғри бўлса, «унда президент Трамп Путинни Украинадаги вазият эскалацияси оқибатларидан огоҳлантириб, тўғри қилган».

BBC Breakfast дастурига интервюсида у Британия Украинага ёрдам ҳажмини оширгани ва Қўшма Штатлардан ҳам шуни кутаётганини айтган.

«Биз [Британия] ёрдам етказиб беришни тезлаштирдик ва ҳозир Украинага ҳар қачонгидан кўра кўпроқ маблағ ажратяпмиз ва кўпроқ қўллаб-қувватлаяпмиз», — деган Ҳили.

Буюк Британия ва Франциянинг қўшма баёнотида айтилишича, Украинани Россияга қарши урушда қўллаб-қувватлаш катта аҳамиятга эга, чунки гап бутун Европа ҳимояси ҳақида кетмоқда.

Аввалроқ Трамп НАТОга аъзо мамлакатларни ўз мудофааси учун харажатларни ошириш ва АҚШга камроқ таянишга чақирганди. У ўз мудофааси ҳақида қайғуришни истамаганлар билан Россия каби тажовузкорлар истаган ишини қилишига қўйиб беришини айтганди.

Трампнинг 2024 йилги сайловолди кампаниясидаги политтехнологлардан бири бўлган Брайан Ланц BBC билан суҳбатда Украина президенти Володимир Зеленский воқеаларга реал кўз билан қараши, жумладан, Украина энди Қримни қайтариши даргумон эканини тан олиши лозимлигини айтган.

Якшанба куни Британия молия вазири ўринбосари Даррен Жонс BBC One эфирида ҳукумат мудофаа учун харажатларни ЯИМнинг 2,3 фоизидан 2,5 фоизига қадар оширишни режалаштираётгани айтди, аммо бу қанчалик тез амалга ошиши номаълум.