АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс Мюнхен хавфсизлик конференциясидаги нутқи билан дунёни лол қолдирди. Америка ва Европа муносабатлари 180 градусга ўзгармоқда. Сиёсатшунос Камолиддин Раббимовнинг Kun.uz'даги колонкаси.
Ўтган ҳафта, 14-16 феврал кунлари Германиянинг Мюнхен шаҳрида хавфсизлик бўйича навбатдаги йиллик конференция бўлиб ўтди. Мюнхен конференцияси – глобал хавфсизлик бўйича дунёдаги энг йирик тадбир ҳисобланади. Унда бутун дунёдаги хавфсизликка бағишланган энг муҳим йўналишлар айтилади.
Бу сафарги Мюнхен конференцияси тарихда қолади.
Бир куннинг ўзида, аниқроғи 14 феврал куни АҚШ вице-президенти Жеймс Венс Мюнхенда, Пентагон бошлиғи Пит Ҳегсет эса Варшавада европаликларни мутлақ шокка солувчи чиқиш қилишди.
Хўш, Венс ва Ҳегсет нималар дейишди? Уларнинг чиқишларидаги асосий тезислари қўйидагича:
- Европа Иттифоқига таҳдид – Россия Федерацияси ёки Хитой Халқ Республикаси томонидан эмас, Европанинг ўзидан келяпти. Европа ашаддий миллатчиларга кун бермаяпти, шунинг учун Европа демократияси – демократия эмас. Ашаддий ўнгларга, миллатчиларга йўл беринг!
- Европа – АҚШнинг рақиби. Бундан кейин ўз хавфсизлигингизни ўзингиз таъминлашни ўйланг. АҚШ ўз ресурсларини сарфлаб, бундан кейин сизни ҳимоя қилмайди. АҚШнинг Европадаги ҳарбий кучлари чиқиб кетиши – вақт масаласи.
- Украинанинг 2014 йилги чегараларга қайтиши – имконсиз, реал бўлмаган талаб. Биз бу талабни қўлламаймиз.
- Украинанинг НАТОга аъзо бўлиш талаби – нотўғри ва нореал бўлган талаб. Биз Украинанинг НАТОга аъзо бўлишини қўллаб-қувватламаймиз.
Бу қарашлар АҚШ ва Европа муносабатларини 180 градусга ўзгартиради.
Иккинчи жаҳон урушидан кейин, биринчи марта АҚШ Европадан кетиш ниятида.
АҚШ шу пайтга қадар Европа ишларида, Украина мудофааси масаласида Европа ва Украинанинг энг асосий ҳомийси, ҳимоячиси эди. Энди АҚШ бетараф томон бўлиб, Россия-Украина ва Россия-Европа ўртасида ўртакашлик қилмоқчи. Бу – тарихий, ниҳоятда катта бурилиш.
Доналд Трампнинг ҳокимиятга келиши натижасида, кутилмаганда, Путин жуда катта ғалаба қозонди. Путиннинг энг катта тарихий орзуси ушала бошлади. 2007 йилда Путин айнан ўша Мюнхен конференциясида “АҚШ Европадан чиқиб кетиши керак!” деган орзусини айтган эди. Мана, орадан 18 йил ўтиб, Путиннинг тарихий орзуси ушалиб бошлади.
