Болтиқ денгизида Литва–Латвия оптик кабели шикастланди

Болтиқ денгизида Литва ва Латвия ўртасида оптик кабел шикастланган. Бу ҳақда душанба, 5 январ куни маҳаллий LRT радиоси эфирида Инқирозларни бошқариш миллий маркази (ИБММ) раҳбари Вилмантас Виткаускас хабар қилди. Унинг айтишича, шикастланиш Латвиянинг ҳудудий сувларида, Лиепая портидан бир неча километр узоқликда содир бўлган ва истеъмолчилар учун ҳеч қандай узилишларга олиб келмайди.

“Энг муҳими — мувозанат таъминланганини кўриш. Операторларимиз бизга истеъмолчилар учун ҳеч қандай муаммо йўқлигини айтди: интернет-трафик оқимлари бошқа нуқталар орқали қайта тақсимланди — қуруқликдан Полша орқали, шунингдек Швеция билан тўғридан тўғри кабел ҳам бор. Бизда муқобил йўллар бор ва истеъмолчилар ҳеч қандай узилишни сезмайди”, — деди ИБММ раҳбари.

Виткаускасга кўра, шикастланган оптик кабел Литва ва Латвиянинг муҳим инфратузилмаси бир қисми бўлиб, истеъмолчиларни Скандинавия мамлакатлари билан интернет алоқаси билан таъминлайди. Швеция пенсия жамғармалари томонидан бошқариладиган хусусий Polhem Infra компаниясига тегишли кабелнинг шикастлангани ИБММ томонидан 2 январ куни маҳаллий вақт билан соат 23:00 атрофида қайд этилган. Латвия полицияси матбуот хизмати LETA агентлигига маълум қилишича, шикастланиш ҳақидаги ахборот Литвадан келиб тушган.

Латвия хизматлари айбдорни аниқлаш ва маълумот узатишни тиклаш учун кабелни таъмирлаш бўйича чоралар кўрган. “Биз бу маълумотни латвиялик ҳамкасбларимизга узатдик, ҳозир улар тергов ўтказяпти: эҳтимолий қоидабузарни аниқлаяпти, муайян кеманинг эгалари ва экипажи билан музокаралар олиб боряпти. Тергов натижаларини кутамиз, унинг тез якунланишига умид қиламиз”, — деди ИБММ раҳбари. LRT қайд этишича, у Латвия ҳокимияти олиб бораётган терговга зарар етказмаслик учун батафсил маълумотларни ошкор қилмаган.

LRT радиоси Латвия бош вазири Эвика Силиняга таяниб хабар қилишича, Лиепая порти яқинидаги кабел шикастланиши юзасидан Латвия Жиноят қонуни 187-моддаси 1-қисми бўйича жиноий иш қўзғатилган — умумий фойдаланишдаги электрон алоқа тармоғи симини ёки ускуналарини қасддан йўқ қилиш ёки шикастлаш ҳолати сифатида.

Латвия полицияси аниқлаштиришича, шикастланишга сабабчи бўлиши мумкин бўлган айбдор — номи келтирилмаган кема. Қирғоқ қўриқлаш хизмати таҳлил қилган маълумотларга кўра, кема аввал фаол бўлмаган кабел устидан ўтган, кейин эса курсини фаол ва кейинчалик шикастланган кабел томон ўзгартирган. Кема ёки унинг экипажи ушлангани ҳақида хабар берилмаган, аммо экипаж полиция билан ҳамкорлик қилаётгани айтилади.

Кейинроқ, 5 январ куни Reuters агентлиги Латвия ҳокимияти маълумотларига таяниб, Латвия полицияси ҳозирча Лиепая портида турган кема билан Болтиқ денгизидаги сувости кабели шикастланиши ўртасида боғлиқликка далил топмаганини, бироқ тергов давом этаётганини хабар қилди.

Латвия билан Швеция ўртасидаги яна бир оптик толали кабел 2025 йил 26 январда шикастлангани ҳақида Латвия давлат радио ва телевидение маркази (LVRTC) хабар берган эди. Ушбу кабел Латвиянинг Вентспилс шаҳрини Швециянинг Готланд ороли билан боғлаган. Швеция прокуратураси диверсия гумони билан тергов бошлаган. Идора қарорига кўра, бу ишга алоқадор бўлиши мумкин деб топилган кема ушланган. Стокҳолм кема ҳақида тафсилотларни келтирмаган.

Латвия бош вазири Силиня мазкур ҳодиса юзасидан масъул хизматлар йиғилишини чақирган. Унинг швециялик ҳамкасби Улф Кристерссон эса Стокҳолм, Рига ва НАТО тергов доирасида “яқин ҳамкорлик қилаётганини” айтган.

Латвия Денгиз кучлари қўмондони адмирал Марис Поленцс матбуот анжуманида ўша авария жойи яқинида бўлган кемани латвиялик ҳарбийлар текширганини билдирди. Унинг айтишича, гап Панама байроғи остида юрувчи, ҳозир Россия томон йўл олган Michalis San кемаси ҳақида кетмоқда. “Биз палубада ҳеч қандай шубҳали фаолликни ёки шикастланишларни қайд этмадик”, — деди Поленцс.

Бундан олдин Финландия ҳокимияти 2024 йил 25 декабрда Болтиқ денгизида Estlink 2 кабели узилишига алоқадор бўлиши мумкин деб гумон қилинган кемани ушлаган. Финландия қирғоқни қўриқлаш хизмати Кук ороллари байроғи остида юрувчи Eagle S танкерини қўлга олган. Ҳелсинкида кема Финландия билан Эстония ўртасидаги кабелни шикастлаган бўлиши мумкин, деб ҳисобланади.

17 ноябрда Литва ва Швеция ўртасида сувости алоқа кабели шикастланган. Эртаси куни эса Финландия ва Германияни боғловчи кабел ишдан чиққан. Муҳим инфратузилма хавфсизлиги билан шуғулланувчи Cinia фин компанияси кабел узиб юборилган бўлиши мумкинлигини тахмин қилган.

The Washington Post газетаси 2025 йил 19 январда манбаларга таяниб хабар қилишича, АҚШ ва ЕИ разведка хизматлари охирги ойларда Болтиқ денгизида содир бўлган сувости кабеллари шикастланишлари эҳтимол, Россия томонидан диверсия эмас, балки тасодифий ҳодисалар бўлган, деган хулосага келган.