Сурияда яна жанглар бошланди

Суриянинг Ҳалаб шаҳрида бир неча кундан буён марказий ҳокимият армияси ва курд кўнгилли лашкари ўртасида жанглар давом этмоқда.

Ҳалабнинг курдлар яшовчи икки туманида артиллерия қўлланган ҳолда олиб борилаётган жанглар сешанба куни бошланган. Маҳаллий манбаларга кўра, қуролли тўқнашувлар оқибатида биринчи куни олти киши ҳалок бўлган.

Reuters агентлиги хабарига кўра, тунда сукунат ҳукм сурган, аммо чоршанба куни жанглар қайтадан авж олган. Ҳалаб соғлиқни сақлаш бошқармасига кўра, яна камида тўрт киши ҳалок бўлиб, 18 киши яраланган.

Чоршанба куни Сурия ҳукумати курд жангариларидан Ҳалабнинг Шайх-Мақсуд ва Ашрафия кварталларини тарк этиш ҳамда тинч аҳоли хавфсизликда бўлишини таъминлашни талаб қилди.

Сурия курдлари фуқаролик уруши даврида мамлакатнинг шимоли-шарқий қисмида, шунингдек, Ҳалабда ўз мухтор ҳудудларини ташкил этишганди. Дамашқдаги янги ҳокимият билан келишувга мувофиқ, курдларнинг қуролли тузилмаси ҳисобланган Сурия демократик кучлари 2025 йил охиригача тўлиғича Сурия армияси таркибига қўшилиши кўзда тутилганди. Аммо бу режа амалга ошмади ва томонлар бунда бир-бирини айбламоқда.

Сурия армияси тинч аҳолини эвакуация қилиш учун белгиланган муддат тугаганидан кейин Ҳалаб шимолидаги курд кварталларини ўққа тутишга киришганини маълум қилган.

Суриялик ҳарбийлар Ҳалабнинг Шайх Мақсуд ва Ашрафия туманларини чоршанба куни соат 15:00 дан (Гринвич бўйича 12:00) «ёпиқ ҳарбий зоналар» деб эълон қилган ва шу билан бир вақтда тинч аҳоли олиб чиқилиши учун «иккита хавфсиз гуманитар йўлак» яратди, деб хабар бермоқда France Press агентлиги.

AFP’нинг Ҳалабдаги мухбирлари белгиланган муддат якунланиши арафасида минглаб кишилар ушбу ҳудудларни тарк этаётганига гувоҳ бўлишган.

«Биз урушдан қочяпмиз ва қаерга боришимизни билмаймиз. 14 йилдан буён уруш ичидамиз, етар энди», – деган AFP мухбирига 38 ёшли Аҳмад.

41 ёшли Аммар Раджи эса оиласи билан «жуда оғир шароитда кўчишга мажбур бўлаётгани»ни айтган.

«Менинг олти болам бор, иккиси жуда ёш. Қўрқаманки, биз энди қайта олмаймиз», – деган Раджи. Бу унинг оиласи қочишга мажбур бўлаётган илк ҳолат эмас: олти йил муқаддам ҳарбий ҳаракатлар туфайли улар мамлакат шимолидаги она шаҳри Манбижни тарк этишганди.

Ўзаро айбловлар

Дамашқ армияси Ҳалабнинг Шайх-Мақсуд ва Ашрафия туманларидаги қонуний ҳарбий нишонларга зарба бераётганини маълум қилди. Дамашқ вакилларининг сўзларига кўра, уларнинг бўлинмалари курд жангариларининг ракета ва артиллерия орқали йўллаган зарбалари, шунингдек, дронлар орқали уюштирилган ҳужумларига жавобан ўт очган.

Курд кучлари эса, аксинча, жанглар қайтадан бошланишида Дамашқни айблади.

Курдларнинг юқори мартабали амалдори Илҳом Аҳмад Дамашқни курдларга қарши «геноцид уруши»ни бошлашда айблаб, Сурия ҳукуматини «соғлом ақлга таяниб йўл тутиш ва муаммоларни мулоқот орқали ҳал қилиш»га чақирди.

Ҳукумат тинч аҳоли учун гуманитар йўлаклар очиб, уларни автобусларда олиб чиқиб кетмоқда.

«Биз уларни ўзлари истаган жойга олиб бориб қўямиз ёки кўчирилганлар учун бошпаналарга жойлаштирамиз», – деди Ҳалабдаги фуқаролик мудофааси кучлари раҳбари Файзал Муҳаммад Али. Унинг сўзларига кўра, жанглар бўлаётган ҳудудларни 10 мингга яқин одам тарк этган.

Ҳалабда жанглар қайтадан авж олгани туфайли маҳаллий аэропорт ёпилган, шаҳар марказида Туркия билан чегара томон олиб борувчи кўплаб кўчалар тўсиб қўйилган.

Ҳалабнинг курдлар яшовчи ҳудудларида сўнгги жанглар декабр ойида, ундан олдингиси эса октябр ойида бўлиб ўтганди.

Март ойида тузилган келишувга кўра, Суриянинг нефтга бой шимоли-шарқий ҳудудларини назорат қилувчи курд тузилмалари жорий йил охиригача Дамашққа бўйсунадиган ягона ҳокимият тузилмаларига бирлашиши керак эди. Бироқ томонлар ўртасидаги жиддий келишмовчиликлар туфайли келишув ўз вақтида бажарилмади.

Айни вақтдаги вазият

Расмийлар Ҳалаб аэропорти фаолияти тўхтатилганини эълон қилди, шаҳарда мактаблар, университетлар ва давлат муассасалари ҳам ёпилди.

Сурия демократик кучлари (SDF) АҚШ бошчилигидаги халқаро коалиция кўмагида мамлакат шимоли ва шимоли-шарқидаги кенг ҳудудларни назорат қилиб келади.

Дамашқдаги автоном курд маъмурияти вакили Абдул Карим Умар AFP’га берган интервюсида Ҳалабнинг курдлар яшайдиган ҳудудлари «тўлиқ қамалда» эканини айтган.

У бу ҳудудлар «фақат фақат енгил қуролларга эга» бўлган курд хавфсизлик кучлари томонидан назорат қилинишини таъкидлаб, улар Сурия армияси позицияларига артиллерия ва ракета зарбалари берилгани ҳақидаги даъволарни рад этган.

Маҳаллий шарҳловчиларнинг таъкидлашича, Дамашқ ва курдлар ўртасидаги узоқ давом этаётган қарама-қаршиликка яна Туркия аралашиши мумкин.

Ўтган йили Башар Асад ҳокимиятдан ағдарилганидан сўнг, Туркия Дамашқдаги янги ҳокимият билан яқин алоқалар ўрнатган ва ҳозирда Суриянинг асосий иттифоқчиларидан бирига айланган.

Туркия ўз чегараси яқинида курдларнинг кучли қуролли тузилмалари мавжудлигини ўзи учун таҳдид деб билади ва Суриядаги фуқаролик уруши вақтида Сурия демократик кучларини чегарадан анча нарига суриб ташлаш учун бир неча бор рейдлар уюштирганди.