Бугун футбол бўйича Осиёнинг энг кучли лигаларидан бири Ўзбекистон чемпионати бошланди. Бу йил ўзбек футболи учун ўзгача йил — мундиал йили. Шу боис чемпионат ҳам ўзгача ўтади. Формат ҳам, тўхталишлар ҳам бироз бошқача бўлади. Бу йил чемпионлик учун кимлар курашади? Трансфер бозорида ким фаол бўлди? «Ўзбекнефтгаз» ҳомийликни тўхтатса, «Насаф» ва «Бунёдкор» каби клублар ҳоли нима кечади? Қуйида шу ҳақда.
Ҳамма Туркия ва БААда шуғулланди
Қишда Ўзбекистонда футбол ўйнашга ярагулик стадион бўлмайди ҳисоб. Чунки бизнинг иқлимда майсани қишда ҳам яхши сақлаш учун катта пул керак. Шу учун имконини қилган жамоалар мавсумолди тайёргарликни БАА ёки Туркияда ўтказди. Авваллари саноқли жамоалар хориж йиғини ўтказар ва одатда бундай йиғинда қатнашган жамоалар натижалари ҳам яхшироқ бўларди.
Ҳозир аксар клубларнинг молиявий ҳолати яхши, шу учун кимни кўрсангиз, хориж йиғинидан қайтди. Қишки тайёргарликни фақат бизнинг жамоалар эмас, қиш совуқ келадиган бошқа давлат клублари ҳам БАА ва Туркияда ўтказади. Шу сабаб спарринг учун рақиб топиш ҳам қийин бўлмайди.
«Нефтчи» — асосий фаворит
Амалга оширилган трансферлар ва ўтган йилги ўйиндан келиб чиқсак, янги мавсумда ҳам чемпионлик учун асосий даъвогар — «Нефтчи». Ҳозир пул масаласида ҳеч қайси клуб фарғоналикларга яқинлаша олмайди. Бизнинг футболда маошлар эълон қилинмайди, лекин биз футбол журналистлари барибир билиб оламиз. Ҳозир «Нефтчи» футболчиларга таклиф қилаётган маош Европанинг ўртамиёна клублари даражасида.
Ўтган мавсум якунлангач йилнинг энг яхши мураббийи деб топилган, «Нефтчи»ни чорак аср ўтиб Ўзбекистон чемпиони қилган тожикистонлик Виталий Левченко ишдан кетди. Бу истеъфо «Нефтчи» чемпионлигининг энг асосий омили иқтисодий имконият бўлганини қайсидир маънода исботлайди. Бўлмаса узоқ кутилган чемпионликни келтирган мураббийни нега ишдан олишсин? Левченко ўрнига Европадан бирор кучли мураббий олиб келишса ҳам истеъфо сабабини янги босқичга кўтарилиш деб изоҳласа бўларди.
Янги мавсумда «Нефтчи»га Ўзбекистон ўсмирлари жамоасини Осиё чемпиони қилган Ислом Исмоилов мураббийлик қилади. Кўрамиз, Исмоилов бунчалик кўп юлдузлар тўпланган жамоани қандай бошқараркин.
Трансфер бозорида «Нефтчи» фаол бўлди. Энг асосий трансфер «Динамо» яримҳимоячиси Ратинио бўлди. Майдон марказида ҳозир бу бразилиялик футболчига етадиганини топиш қийин. Шунингдек, ўзбек футболининг энг кучли плеймейкерларидан бири Хуршид Ғиёсов ҳам энди Фарғонада ўйнайди. Хуршид Жамшид Искандеров билан марказда нималар қилиб ташлашини тасаввур қилаверинг. Айтганча, энди Жамшид асосий пеналтичи ролидан айрилса керак, чунки Хуршид бу борада Ўзбекистонда энг яхшиси. Ахир Мурод Холмуҳаммедов футбол ўйнамаяпти.
Мавзуга оид
«Нефтчи» хорватиялик ҳужумчи Стипе Перицани қўшиб олди. Ўз вақтида «Челси», «Уотфорд», «Удинезе» каби кучли бешлик чемпионатларида ўйнаган ҳужумчи жамоа ўйинини кучайтириши аниқ. Ҳужумчининг Италиядаги фаолияти айниқса ёрқин кечган.
«Пахтакор» ҳам кучайди
Тошкентнинг «Пахтакор» клуби ўтган мавсум якунини жуда кучли ўтказди. Мавсум бошидаги ўйинларини кўриб кўпчилик ўзбек футболи байроқдори бу йил медаллар учун курашмаса керак деб ўйлаганди, лекин раҳбарият хорижлик мураббий олиб келиш хато бўлганини англаб, Камолиддин Тожиевни бош мураббий қилгандики, барчаси жойига тушишни бошлади. Якунда жамоа Ўзбекистон кубогини ютди, чемпионатда иккинчи ўринни олди.
Клуб зўр трансферлар қилди: «Насаф» етакчилари Ойбек Бозоров ва Шерзод Насруллаев ниҳоят «Пахтакор»га ўтди, миллий жамоанинг асосий футболчиларидан бири Акмал Мозговой ҳам легионерликдан қайтиб «Пахтакор»га ўтди.
Жамоа Игор Сергеев ортидан Эронга йўл олишига сал қолган Ҳожиакбар Алижоновни сақлаб қолди. «Персеполис»га кетган Сергеев ўрнини тўлдириш учун Рустам Турдимуродов ижарадан қайтарилди. Шунингдек, яқиндагина Европа конференциялар лигасида «Кристал Пэлас»га гол урган полшалик ҳужумчи Пётр Парижшек ҳам энди «Пахтакор»да ўйнайди. Левандовски услубидаги бу ҳужумчи шубҳасиз Ўзбекистон чемпионати даражаси учун кучли юлдуз. Хуллас, «Пахтакор» яхши трансферлар қилди ва шубҳасиз чемпионлик учун курашади.
Водий дербилари «ёнади»
Ўтган мавсумда чемпионат ғолиблиги чорак аср ўтиб яна водийга қайтди. Бу мавсумда водийнинг уч жамоаси ҳам чемпионлик учун курашмоқчи. «Навбаҳор» миллий жамоани жаҳон чемпионатига олиб чиққан Темур Кападзени, «Андижон» миллий жамоа собиқ мураббийи Самвел Бабаянни мураббийликка олиб келди. Ҳозир Ўзбекистонда энг катта бюджетга эга уч клуб айнан водий жамоалари бўлса керак. Водийда футбол тепасида шахсан вилоят ҳокимлари туради. Уч ҳоким футбол орқали ўзига хос рақобатлашиши ҳам сир эмас. Шу сабаб бу йилги водий дербилари жуда қизиқарли кечади.
«Андижон» мураббийликка Самвел Бабаянни олиб келди. Миллий жамоа собиқ мураббийи ташкилотчиликни боплайди, шу сабаб Андижон ҳокими бу йил жамоадан медаллар кутишини айтди. «Андижон» ҳам ёмон трансферлар қилмади: Драган Черан, Азиз Турғунбоев, Имеди Ашортиа, Ислом Тўхтахўжаев каби футболчилар таркибни кучайтириши аниқ. Катта эҳтимол янги мавсумда олдинги йиллар ўйнаган жамоа ўзаги кескин ўзгаради.
«Навбаҳор»га Темур Кападзе келди. Миллий жамоани мундиалга олиб чиққан мураббийда вариантлар жуда кўп эди, ҳатто бошқа давлат миллий жамоаларидан таклиф бўлган, лекин мураббий «Навбаҳор»ни танлади. Наманган клуби ҳам яхши трансферлар қилди, трансфер ойнаси якунида Ҳусайн Норчаевни қўшиб олди. Биринчи турда «Навбаҳор» Самарқандда меҳмон бўлади.
«Динамо»да нима гап?
Ўтган мавсумнинг энг ёрқин ўйин кўрсатган жамоаси кўпчиликнинг фикрича «Динамо» бўлди. Абрамов ўзи яхши кўрадиган тўп назоратига асосланган футболни Самарқанддаги учинчи мавсумида ниҳоят йўлга қўя олди. Жамоа охирги тургача иккинчи ўрин учун курашди, лекин якунда тўртинчи бўлиб клуб тарихидаги энг яхши натижани такрорлади. Ўтган мавсумни Самарқанд жамоаси молиявий қийинчиликлар билан ўтказди, оддий машғулот майдони билан боғлиқ муаммо кўплаб жароҳатларга олиб келди. Оқибатда мавсум якунида бир қатор муҳим футболчилар сафдан чиқди. Шунга қарамай, Абрамов жамоасининг ўйини йўқолиб қолмади.
Бу мавсумда ҳам «Динамо» иқтисодий жиҳатдан юқорида номи тилга олинган жамоалар билан рақобат қилиши қийин, лекин клуб барибир яхши трансферлар қилди. Ўтган мавсум якунида «Динамо»ни Ратинио, Кучеренко, Плетнёв ва Станоевич каби яхши легионерлар тарк этди. Ўтган мавсумдаги каби захира бўшаб қолишидан хавотирланган кўринади, Абрамов жамоаси мавсумлар оралиғида жуда кўп трансфер қилди. Трансферлар орасида Азизбек Амонов, Бектемир Абдуманнонов, Кингсли Сарфо, Тил Мавретич ва Маҳамаду Дембелени алоҳида таъкидлаш мумкин.
«Динамо» мавсумлар оралиғидаги йиғинни ҳам ёрқин ўтказди. БААдаги йиғин доирасида Россиянинг энг кучли жамоалари билан ўйнади, ЦСКАни енгди, «Зенит» билан тенгма-тенг курашди, Арманистон футболи байроқдори «Пюник»ни йирик ҳисобда енгди. Россия чемпиони «Краснодар» ҳам ўйинларни кўргач «Динамо» билан ўртоқлик ўйини ўтказишни жуда истаган, лекин самарқандликлар қайтиш режаси ҳал қилиб бўлингач берилган таклифни чемпионат стартига оз фурсат қолгани учун қабул қила олмаган. Самарқандда «Динамо»дан янги мавсумда чемпионлик кутишмоқда.
«Насаф» ва «Бунёдкор» нима бўлади?
Охирги вақтларда «Ўзбекнефтгаз» давлат корхонаси футболга ҳомийликни тўхтатиши мухлислар орасида кенг муҳокама қилинмоқда. Бу ташкилот узоқ йиллардан буён «Насаф» ва «Бунёдкор» каби кучли клубларни молиялаштириб келади. Лекин чиндан янги мавсумдан ташкилот бу икки жамоага, шунингдек, «Бухоро»га ҳомийлик қилмаслиги аниқ бўлибди.
Бу хабар чиққанидан кейин чиндан икки жамоа ҳам трансфер бозорида фаол бўлмади. Айниқса «Насаф» Бозоров, Насруллаев ва Черан каби етакчилари ўрнини тўлдирмади. Фақат Бобир Абдухолиқов ортга қайтди. Ҳатто жамоада энг маоши катта футболчилардан бўлган Абдувоҳид Неъматов трансфер ойнаси ёпилиши арафасида бошқа клубларга ўтиши мумкин бўлгани ҳақида хабарлар чиқди. Миллий жамоанинг айни дамдаги асосий дарвозабони иккинчи даврада бошқа жамоага ўтиши эҳтимоли ошган.
Лекин бу омиллар «Насаф»ни чемпионлик учун курашдан чиқармайди. Бердиев яна бир қатор ёшларни топиб қўйган, улар аллақачон Чемпионлар Лигасида гол уриб юрибди. Қарши жамоасини шубҳасиз чемпионлик учун фаворитлар сирасига қўшамиз. «Бунёдкор» ҳам юқори ўринлар учун курашади. Илёс Зейтуллаев ўтган мавсумда кучли мураббий эканини кўрсатди. Асосий юлдузи мураббий бўлган жамоалардан кўп нарса кутиш мумкин.
Бироз ўзгача тақвим
Бу йил жаҳон чемпионати ўтиши сабаб Суперлига тақвими ҳам бошқача бўлади. Чемпионат айнан шу сабаб бироз аввалроқ, февралда бошланяпти. Мақсад май ойигача кўпроқ ўйин ўтказиб олиш. Чунки майда миллий жамоа жаҳон чемпионатига тайёргарликни бошлайди. Чемпионат стартидан мундиалгача иккита ФИФА кунлари бор, бу вақтда клублар футболчиларини миллий жамоага қўйиб юборишга мажбур.
Жаҳон чемпионати бошлангач, табиийки чемпионат тўхтатилади ва орада уч ойга яқин катта тўхталиш юзага келади. Мана шу тўхталиш клублар мураббийлари учун муаммо туғдиради. Ахир ҳамма ҳам мундиалга бормайди, миллий жамоа асосини легионерлар ташкил қилади. Қолган футболчилар спорт формасини сақлаб қолиш энг асосий вазифа бўлади. ПФЛ шуни инобатга олиб кубок ўйинларини май ойи охиригача ўтказмоқчи.
Хуллас, мундиал йилидаги Ўзбекистон чемпионатида катта эҳтимол охирги йиллардаги энг қизиқарли мавсум бошланмоқда. Яққол фаворит йўқ, кўп клублар кучайган, интрига авжида. Энг асосийси ҳозир миллий чемпионат ўйинларини аввалги каби «Машъал» радиосидан эшитиб ўтириш шарт эмас, деярли ҳамма ўйин жонли эфирда олиб бериляпти.
Лигада инфратузилма ривожланган, майдонлар ҳолати яхшиланди. Ҳамма стадионда ВАР бор, ўйинлардаги шубҳали ҳаракатлар, келишилган ўйинлар йўқ ҳисоб. Бир сўз билан айтганда футболимиз ривожланиш баробарида анча тозаланган. Шу боис стадионларга тушинг, ўйинларни завқланиб томоша қилинг, жонли футбол кўришга нима етсин...
