Аргентина финалда Испанияга 0:1 ҳисобида мағлуб бўлганидан кейин, аргентиналик футболчилар ва мураббийлар штаби аъзолари жаҳон чемпионатидаги ғолибликни нишонлаётган испанияликлар билан жисмоний курашга киришганди.
Ижтимоий тармоқларда тарқалган кадрларда тўқнашувда Науэл Молина, Леандро Паредес, Тияго Алмада, Лисандро Мартинес ҳамда бош мураббий ёрдамчиси Роберто Айяла фаол иштирок этганини кўриш мумкин.
Тўқнашув пайтида ФИФАнинг шарҳловчилар ва журналистларни хабардор қилиш тизими ҳакам Славко Винчич Парадесга испанлар ҳимоячиси Эрик Гарсиянинг томоғидан бўғгани учун қизил карточка кўрсатгани маълумот берди.
Кейинроқ бу қизил карточка бекор қилингани ҳақида хабар тарқалди. Аммо аслида ФИФА тизими хатоликка йўл қўйгани ва аргентиналик футболчининг қўполлиги бош ҳакам томонидан эътиборсиз қолдирилгани, унга ўша вақтда қизил карточка кўрсатилмагани маълум бўлди.
Ўйин вақтида эса аргентиналикларнинг бошқа бир футболчисига ростдан ҳам қизил карточка кўрсатилганди: Энцо Фернандес ўйиннинг асосий вақти тугаётганида майдон марказидаги қўпол ҳаракати учун иккинчи сариқ карточкани олган ва майдонни тарк этганди.
Шу билан бир вақтда, ФИФА Аргентина миллий жамоаси футболчиларининг ЖЧ яримфиналида Англияга қарши ўйиндан кейинги ҳаракатларини ҳам текширади. Ўшанда футболчилар майдонга сиёсий руҳдаги баннерни олиб тушишганди – баннерда Буюк Британия таркибидаги Фолкленд ороллари Аргентинаники экани ёзилганди.
Ўйиндан кейинги воқеалар
Ўйин якунлангани ҳақидаги ҳуштак чалиниши билан Аргентинанинг бир неча футболчилари, жумладан, Лионел Месси газонга ўтириб олади.
Бошқалар турган жойида қотади, Испания футболчилари эса ғалабани нишонлаш учун бутун майдон бўйлаб югура бошлайди.
Хусусан, ўйин давомида захирага олинган футболчилардан бири, испаниялик яримҳимоячи Родри майдонга чопиб чиқади. У аргентиналиклар ҳимоячиси Молинанинг олдидан югуриб ўтаётганида рақиб уни қўллари билан уриб юборади.
Барчаси шундан бошланади.
Родри Молинанинг олдига қайтиб, унга эътироз билдира бошлади, аргентиналик футболчи эса тажовузкорлик қилишда давом этади.
Гарсия ўз жамоадошига ёрдам бериш учун етиб келади, яқин атрофда турган Паредес ҳам жанжалга қўшилиб, Гарсияни туртиб йиқитади, у ўрнидан туриб келганида эса томоғига зарба беради.
Аргентина миллий жамоаси устози Лионел Скалони футболчиларни тинчлантиришга ҳаракат қилади, аммо энди Паредесни тўхтатиб бўлмасди.
Испанияликлардан яна бири, яримҳимоячи Гави воқеа жойига етиб келиб, футболчиларни ажратишга уринади, аммо Паредес уни ҳам бир неча марта уриб, газонга қулатади.
Бу вақтда бошқа бир нуқтада ёрдамчи мураббий Айяла аввалига Гарсиянинг томоғидан бўғади, кейин эса испаниялик яримҳимоячи Дани Олмонинг юзига уради.
«Бир тўда жирканч, шафқатсиз аблаҳлар»
Финал ҳуштагидан кейинги жанжал кутилганидек футбол жамоатчилигида катта норозиликларга сабаб бўлди. Айниқса жамоаси яримфиналда Аргентинага мағлуб бўлиб (1:2), финалга чиқа олмаган инглиз экспертлари ҳиссиётга берилишди. Масалан, «Уч шерлар»нинг собиқ ҳужумчиси Алан Ширер жанубий америкаликларнинг ҳаракатларини кескин қоралади.
«Паредес рақибнинг юзига икки ёки уч марта кучли зарба берди. У ростманасига рақибга ташланди. Футболда бундай нарсаларга ўрин йўқ. Биз аргентиналиклар учун мағлубият қанчалик оғирлигини биламиз. Аммо ютқазишни ҳам билиш керак. Биз Аргентина жамоаси ижросида бундай ҳолатларни жуда кўп кўрганмиз. Уларнинг финал ҳуштагидан кейинги хатти-ҳаракатлари даҳшатли эди», – дея «Нюкасл» афсонасининг сўзларини келтиради Yahoo Sports.
Британиялик телебошловчи Пирс Морган ҳам кескин фикр билдирди.
«Аргентиналикларнинг, айниқса Парадеснинг ўйин охиридаги жирканч хатти-ҳаракатлари. Шунчаки бир тўда жирканч, шафқатсиз аблаҳлар, футбол учун шармандалик. Ҳеч қачон қайсидир жамоанинг мағлубиятидан бунчалик хурсанд бўлмаганман», – дея ёзган у ижтимоий тармоқдаги саҳифасида.
«Манчестер Юнайтед»нинг собиқ футболчиси Уэйн Руни ҳам ушбу эпизод юзасидан муносабат билдирди.
«Бу сизни ажаблантирдими? Мени ажаблантирмади. Биз Аргентина ижросида бундай воқеага аввал ҳам кўп гувоҳ бўлганмиз. Бу сен кўришни хоҳлайдиган реакция эмас. Биз жаҳон чемпионатида Англия устидан қозонилган ғалабадан кейин ҳам уларнинг бу каби ҳаракатларига гувоҳ бўлгандик», – дея унинг сўзларини келтирган BBC.
«МЮ»нинг яна бир афсонаси, Гари Невилл ITV эфирида шундай деди: «Менга аргентиналикларнинг мусобақалашиш шижоати ёқади, аммо Паредес сўнгги икки ўйинда ўзини шунчаки даҳшатли тутди».
Ўз навбатида, Аргентина миллий жамоаси устози, ўз футболчиларини жанжал вақтида ажратиб ололмаган Лионел Скалони ўйиндан кейинги интервюсида қўрқинчли нарса бўлмаганини айтиб чиқди.
«Биз олижаноблик билан ғалаба қозонамиз ва мағлубиятда ҳам олижаноблик кўрсатишимиз керак, – деди Скалони. – Бугун биз мағлубиятни ҳам қабул қила олишимизни кўрсатдик. Биз бу ўйинда мағлуб бўлдик, буни қабул қиламиз, лекин бу ҳаёт тугаганини ёки бу ерга келиш учун қилган барча ишларимизни унутишимиз кераклигини англатмайди».
Аргентина миллий жамоасига нима таҳдид қилиши мумкин?
ФИФА интизомий қўмитасида ҳаракатларнинг бир неча варианти бор.
Махсус прокурор тайинлаш орқали ФИФА шунчаки футболчиларнинг тажовузкор хатти-ҳаракатларини текширишни эмас, балки майдонда айнан нима содир бўлганини аниқлашни мақсад қилган.
ФИФА интизомий кодексининг 13-моддасида ҳақоратли хатти-ҳаракатлар ва ҳалол ўйин тамойиллари бузилиши ҳақида гап кетади.
Ҳужжатга кўра, жамоа футболчилари ва бошқа аъзоларнинг хатти-ҳаракатлари «муносиб хулқ-атворнинг асосий қоидаларини» бузган, шунингдек, уларнинг хатти-ҳаракатлари «футболнинг спорт сифатидаги обрўсига ва (ёки) ФИФА обрўсига зарар етказган», деб топилиши мумкин.
ФИФА прокурори «оғирлаштирувчи ва енгиллаштирувчи ҳолатлар»ни инобатга олади, шунингдек, унда жазо ижросини барча мусобақалар учун қўллаш ҳуқуқи бор.
ФИФА 13-моддани 2023 йилда Испания футбол федерациясининг ўша пайтдаги раҳбари Луис Рубиалесни айблашда қўллаганди – у ўшанда аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати финалида Англия устидан қозонилган ғалабадан сўнг, испанлар жамоаси футболчиси Женни Эрмосонинг лабларидан ўпиб олганди.
Ўшанда унга уч йил давомида футбол билан боғлиқ барча тадбирларда иштирок этиш тақиқланганди. Рубиалес бу қарор устидан апелляция берган, аммо ютқазган.
Бундан ташқари, Уругвай миллий жамоаси футболчиси Луис Суарес 2014 йилги жаҳон чемпионати вақтида италиялик ҳимоячи Жоржо Киеллинининг елкасидан тишлаб олгани учун шу модда асосида тўрт ой муддатга дисквалификация қилинганди. Натижада Суарес «Ливерпул»нинг янги мавсум стартидаги тўққиз ўйинини ўтказиб юборган.
Аммо Молина, Паредес, Алмада ва Айяла бу қадар узоқ муддатларга дисквалификация қилиниши эҳтимоли кам.
Бу аргентиналиклар билан боғлиқ илк можаро эмас
Аргентина футбол ассоциацияси (AFA) сўнгги йилларда ўз ўйинчиларининг ёмон хулқи туфайли бир неча бор муаммога дуч келган.
2022 йилги жаҳон чемпионати финалидан кейин Аргентинани «ҳақоратли хатти-ҳаракатлар ва ҳалол ўйин тамойилларини бузиш», шунингдек, футболчилар ва амалдорларнинг спортга хос бўлмаган хатти-ҳаракатларида айбланган.
Аргентина миллий жамоаси ўшанда Францияни пеналтилар сериясида мағлуб этган, лекин ўйиндан кейин футболчиларнинг бу ғалабани нишонлашда кўрсатган қилиқлари танқидга учраганди.
Аргентиналик дарвозабон Эмилиано Мартинес турнирнинг энг яхши дарвозабони учун берилган соврини билан ножўя ҳаракатни амалга оширган (қўлқоплар шаклидаги совринни белига қўйиб кўрсатган), кейин эса, кийим алмаштириш хонасида камерага французлар ҳужумчиси Килиан Мбаппе кўринишида ясалган қўғирчоқни кўрсатганди.
Аргентина футбол ассоциацияси бу ҳолатлар учун 20 минг доллар миқдорида жаримага тортилган, футболчилар эса жазоланмаганди.
Аммо Мартинес 2024 йилда ЖЧ саралаши доирасида Чили ва Колумбияга қарши ўйинлардаги «ҳақоратли ҳаракатлари» учун икки ўйинга дисквалификация қилинади.
Чили устидан 3:0 ҳисобида қозонилган ғалабадан кейин Мартинес Америка кубоги нусхаси орқали ўша можароли жестини такрорлайди. Тўрт кун ўтиб эса у Колумбияга қарши ўйиндаги мағлубиятдан кейин ўзини тасвирга олаётган операторнинг телекамерасига қўлқоплари билан уради.
Бундан ташқари, ўша 2024 йилда, Аргентина Америка кубогини қўлга киритганида, миллий жамоа яримҳимоячиси Энцо Фернандес ўзи эълон қилган видео учун узр сўрашга мажбур бўлганди. Франция футбол ассоциацияси у ижтимоий тармоқда қўйган қўшиқда «ирқчилик ва дискриминация унсурлари» борлигини айтиб, эътироз билдирганди.
AFA 2026 йилги жаҳон чемпионатидаги яна бир ҳолат учун жазоланиши мумкин, яримфиналда Англияга қарши ўйиндан кейин футболчилар ғалабани нишонлаш чоғида «Las Malvinas son Argentinas» сўзлари ёзилган транспарантни намойиш этишди, бу сўзлар «Фолкленд ороллари – Аргентина» маъносини беради.
2014 йилда AFA футболчилар Словенияга қарши ўртоқлик учрашуви олдидан худди шу каби баннер кўтаришгани учун 20 минг фунт миқдорида жаримага тортилганди.
Бу сафар ФИФА ушбу шиорни кўтарган футболчиларни, жумладан, Англия чемпионатида ўйновчи футболчиларни (булар Англиянинг «Тоттенҳэм Ҳотспур» клуби ҳимоячиси Кристиан Ромеро, шу клубнинг собиқ футболчиси Жовани Ло Челсо ва «Манчестер Юнайтед» ҳимоячиси Лисандро Мартинес) ҳам жазолаши мумкин.
Ўз вақтида Испания миллий жамоаси футболчилари ҳам сиёсий оҳангдаги сўзлар учун жазоланганди. Жамоа 2024 йилда Европа чемпионати финалида Англия устидан ғалаба қозонгач, испанияликлар сардори Алваро Мората ва Родри «Гибралтар – бу Испания» деб бақира бошлаганди. Бунинг учун УЕФА уларни биттадан ўйинга дисквалификация қилган.
Текширув натижалари қачон чиқиши мумкин?
ФИФА 2026 йилги жаҳон чемпионати финалидан кейин Аргентинанинг ҳаракатларини текшириш учун қандайдир муддат белгиламаган.
Мисол учун, шу йил 18 феврал куни УЕФА «Бенфика»нинг аргентиналик футболчиси Жанлуки Престианнига ирқчиликка йўғрилган ҳақоратлар бўйича айблов эълон қилиш учун инспектор тайинлаганди. У «Реал»га қарши ўйин пайтида Винисиус Жуниорни ҳақорат қилгани даъво қилинган.
Тахминан икки ойдан сўнг, 24 апрел куни Престианни гомофобик руҳдаги ҳақоратли сўзлар учун 6 ўйинга дисквалификация қилиниши маълум қилинди.
