— Киевнинг "40 кунлик" стратегияси якунланмоқда: Украина ўз мақсадларига қанчалик эришди?
Анвар Йўлдошев: “40 кунлик таъсир операцияси” мобайнида Украина Россия ҳудудига, жумладан, Москва ва унинг атрофидаги ҳудудларга уюштирилган зарбаларни сезиларли даражада кучайтирди. Бу ҳужумлар Россия пойтахти аҳолиси урушнинг оқибатларини бевосита ҳис қилиши мумкинлигини кўрсатди ҳамда жамиятда хавотирни кучайтирди. Мазкур операцияни таҳлил қилар эканмиз, буни икки хил нуқтаи назардан баҳолаш мумкин.
Тактик жиҳатдан қараганда, Украина муайян натижаларга эришди. Россия ҳудудидаги қатор нишонлар, жумладан, нефтни қайта ишлаш заводлари, энергетика ва логистика инфратузилмасига зарбалар берилди. Бу эса Россия ичкарисида хавфсизлик масаласини янада долзарб қилиб қўйди ва аҳоли орасидаги хавотирни кучайтирди. Бироқ стратегик нуқтаи назардан кутилган натижага эришилмади. Операциянинг асосий мақсади Кремлни музокараларга мажбур қилиш эди.
Зеленский бу давр ичида Россияга босим шу даражада кучайтирилишини, натижада Владимир Путин музокаралар столига ўтиришга мажбур бўлишини таъкидлаган эди. Аммо амалда бундай бўлмади. Аксинча, Россия ҳам жавоб зарбаларини кучайтирди ва Украина ҳудудига ракета ҳамда дрон ҳужумлари кўламини кенгайтирди.
Хулоса қилиб айтганда, Украина “40 кунлик таъсир операцияси” давомида айрим тактик мақсадларига эришган бўлса-да, унинг асосий стратегик мақсади – Россияни музокараларга мажбур қилиш вазифаси ҳозирча амалга ошгани йўқ.
Камолиддин Раббимов: Операция давомида Россия ичидаги ижтимоий кайфиятда сезиларли ўзгаришлар кузатилди. Бугун халқаро оммавий ахборот воситалари ва очиқ манбалар орқали Россия жамиятидаги кайфиятни ҳам маълум даражада баҳолаш мумкин. Уруш бошида Кремл қисқа муддат ичида Украинани эгаллашни режалаштирган эди. Аммо бугунги вазият шуни кўрсатмоқдаки, уруш энди фақат Украина ҳудудида эмас, балки Россия ичкарисида ҳам сезилмоқда.
Сўнгги ҳафталарда мамлакатдаги йирик логистика марказлари, нефтни қайта ишлаш корхоналари ва бошқа муҳим инфратузилма объектлари нишонга олинди. Айрим корхоналар фаолиятини давом эттираётган бўлса-да, энергетика ва ёқилғи таъминоти билан боғлиқ муаммолар тобора яққол кўзга ташланмоқда. Натижада, дунёдаги энг йирик нефт экспортчиларидан бири бўлган Россия айрим ҳудудларда ёқилғи таъминоти билан боғлиқ муаммоларга дуч келмоқда. Бу эса ички бозордаги вазиятга ва жамоатчилик кайфиятига бевосита таъсир кўрсатмоқда.
Шу нуқтаи назардан қараганда, 40 кунлик операция Россия жамиятининг руҳий ҳолати ва сиёсий кайфиятига маълум даражада босим ўтказа олди. Буни бутунлай инкор этиш қийин.
Бироқ Россияни музокараларга мажбур қилиш каби стратегик мақсад жуда мураккаб вазифа эди. Ҳар қандай сиёсий раҳбар бундай қарорларни қабул қилаётганда мувозанатни сақлашга ҳаракат қилади. Чунки босим ҳаддан ташқари кескинлашса, можаро янада хавфли босқичга ўтиши, ҳатто Россия томонидан янада кескин ҳарбий чоралар кўрилиши эҳтимоли ҳам мавжуд.
Шу сабабли Украина босимни босқичма-босқич кучайтириш стратегиясини танлагандек кўринади. Зарбалар асосан Россиянинг логистика ва ҳарбий таъминот тизими билан боғлиқ деб баҳоланаётган объектларга қаратилди. Жумладан, Wildberries омборларига уюштирилган ҳужумлар ҳам логистика занжирига босим ўтказиш стратегиясининг бир қисми сифатида талқин қилинмоқда. Айрим манбаларда ушбу логистика тармоқлари орқали ҳарбий эҳтиёжлар учун мўлжалланган юклар ҳам ташилгани ҳақидаги даъволар учрайди, бироқ бундай маълумотлар мустақил равишда тўлиқ тасдиқланмаган.
Умуман олганда, ушбу таъсир операцияси орқали Украина икки асосий мақсадни кўзлаган эди: биринчиси, Кремлни музокараларга ундаш, иккинчиси эса Россия жамиятида урушнинг оқибатларини янада яққол ҳис қилдириб, ички норозилик кайфиятини кучайтириш.
Суҳбатни YouTube’даги “Geosiyosatkunuz” каналида тўлиқ томоша қилишингиз мумкин.
