Нималар бўлмоқда?
Ҳар кеча Ўмон қирғоқлари бўйлаб, бўғознинг жанубий канали орқали 15–20 та танкер ўтади. Манбаларга кўра, шу тариқа минтақадан кунига 10 миллион баррелга яқин нефт олиб чиқилмоқда — бу урушгача бўлган ҳажмнинг қарийб ярмидир. Айрим кечаларда экспорт ҳажми 15–20 миллион баррелга етган.
Бу схема икки томонлама ишлайди: ҳарбийлар нафақат юк ортилган танкерларни Кўрфаздан чиқишда кузатиб боради, балки бўш кемаларга Арабистон денгизи томондан Форс кўрфазига киришда ҳам ёрдам беради. Улар ўша ерда минтақа давлатларининг портларида нефт юклаб, сўнгра ортга қайтади.
Бу қандай йўлга қўйилган?
Таъкидланишича, амалиётни АҚШ армиясининг Форт-Бреггдаги штаб-квартирасидан фаолият юритувчи тезкор гуруҳ мувофиқлаштириб боради. Ҳар куни кирадиган ва чиқадиган кемалар рўйхати шакллантирилади, ҳаракатланиш карвонлар шаклида ташкил этилган — тунда муайян вақтда танкерларнинг бир катта гуруҳи чиқишга, бошқаси эса киришга йўл олади. Эрон дронлари ва қанотли ракеталари ҳужумларини қайтарувчи АҚШ Ҳарбий-ҳаво кучларининг қирувчи самолётлари ҳаводан ҳимояни таъминлайди.
Бундай амалиёт АҚШ Марказий қўмондонлигининг (CENTCOM) икки ҳафталик кампанияси туфайли муваффақиятли ўтказилди. Унинг давомида Эроннинг радарлари ва денгиз кузатув тизимлари ишдан чиқарилган эди. Шу сабабли Теҳрон кўп жиҳатдан кемалар ҳаракатини кузатиш имкониятидан маҳрум бўлиб, деярли кўр-кўрона зарба беришга мажбур бўлмоқда. Танкерларнинг бир қисми барибир шикастланган, бироқ ҳужумларнинг катта қисмини Америка кучлари қайтармоқда — манбаларга кўра, шу ҳафта саккизта Эрон дрони ва иккита қанотли ракета уриб туширилган.
Трампнинг муносабати
АҚШ президенти Доналд Трамп Axios нашрига Ҳўрмуз бўғози орқали сезиларли миқдорда нефт оқими ўтаётганини тасдиқлади. Унинг сўзларига кўра, ҳозир Эрон билан музокаралар олиб борилмаяпти: «Улар вақтни беҳуда совурмоқда. Улар билан музокара қилиш — бекорга вақт сарфлашдир». Эрон, деб қўшимча қилди у, гарчи «эронликларда ҳали жанговар руҳ бор» бўлса-да, «аллақачон ўзининг соясига айланиб қолган».
