Keyingi vaqtlarda internet jurnalistikasida dolzarb mavzuga aylangan o‘qituvchilarning qo‘shimcha ishlarga majburiy jalb etilishi muammosiga matbuotda ham e'tibor qaratildi. «Oila davrasida» gazetasining 2017 yil 18 may sonida «Matematika» metallom yig‘ishga, «Adabiyot» ko‘cha tozalashga... Yoxud o‘qituvchini zimmasiga kirmaydigan yumushlarga kim majburlamoqda?» sarlavhali maqola chop qilindi.
Quyida ushbu maqola o‘zgartirishlarsiz qayta nashr etiladi.
Andijon viloyatidan yuborilgan xatda shunday so‘zlar keltirilgan: «Farzandim informatika fanidan ikki yillik dars jarayonida aytarli narsa o‘rgana olmadi. Shu bois repetitorga berdim. Bolam oradan uch oy o‘tib, dasturlashni yaxshi o‘zlashtirdi. Bir tomondan, bundan behad xursand bo‘lsam, ikkinchi tarafdan esa maktabdagi ta'limning sifatsizligi, o‘qituvchining yetarli malakaga ega emasligidan jahlim chiqdi...»
Ushbu holat nashr tahririyatini mulohazaga chorlaydi.
Bunday vaziyatni bugun deyarli barcha ta'lim muassasalarida uchratyapmiz. O‘quv soatlarida o‘tilishi kerak bo‘lgan darslar «prodlyonka», «qo‘shimcha dars», «repetitor» tarzida «chuqurroq» hamda «sifatli» qilib o‘tilmoqda. Ammo ushbu maqolada mulohaza yuritmoqchi bo‘lgan mavzumiz bu haqda emas.
Hammamiz bolamizning ilmsizligi uchun ko‘proq o‘qituvchini ayblashga odatlanib qolganmiz. To‘g‘ri, sholiga qo‘shilib kurmak ham suv ichganidek, shunchaki kunni o‘tkazib, maoshini olib yurgan o‘qituvchilar ham yo‘q emas. Bundaylarni nafaqat ta'lim, balki boshqa soha vakillari orasida ham uchratish mumkin. Lekin o‘z ishini qadrlaydigan, zahmatkash, insofli, yosh avlodning ta'lim-tarbiyasiga sidqidildan bosh-qosh bo‘ladigan, sharafli va mashaqqatli kasbini ulug‘lab kelayotgan o‘qituvchilar juda ko‘p.
Aslida o‘qituvchi o‘quvchilarga yaxshi dars o‘tolmasligining o‘ta muhim, kerak bo‘lsa, birlamchi sababi ham bor. U ham bo‘lsa, uning gardaniga asosiy ishi bir chetda qolib, haddan tashqari ortiqcha vazifalar yuklatilishidir. Oqibatda bu ta'lim sifatiga o‘zining salbiy ta'sirini o‘tkazib, muallim aybsiz aybdorga aylanib qolmoqda.
Keling, bu haqda yaxshisi, o‘qituvchilarning o‘zidan so‘rasak.
«Dam olish kuni ham ish»
— O‘zbek tili va adabiyoti fanidan dars beraman, — deydi ismini aytishni istamagan Olmaliq shahridagi maktablarning birida faoliyat yuritayotgan o‘qituvchi. — Boshqa tashkilotlarda haftada asosan, besh kun ish bo‘lsa, biz yetti kun ishlaymiz. Yakshanba kuni kamida olti nafar o‘quvchining uyiga borib, ota-onasi va o‘zi bilan birga rasmga tushib, suratni maktabga topshiramiz. Bundan ko‘zlangan maqsad — o‘qituvchi, hatto, dam olish kuni ham o‘z o‘quvchilarini nazorat qilib borishini ko‘rsatishdir. Kamiga, maktablarda keragidan ortiq qog‘ozbozlikka ruju qo‘yilgan. O‘qituvchi har bir qilgan ishi uchun bir enlik qog‘oz to‘ldirib, hisobot yozishga majbur.
