Taniqli tadbirkor, «Korzinka.uz» supermarketlar tarmog‘i asoschisi Zafar Hoshimov erkin konvertatsiya mexanizmlari e'lon qilinganidan so‘ng dastlabki xulosa va kuzatuvlar borasida mulohazalarini bildirib o‘tdi. Tadbirkor kurs to‘laqonli bozor mexanizmlari asoslarida shakllanishiga, ya'ni banklar ishtirokidagi valyuta birjasidagi har kunlik savdolar asosida belgilanishini ta'kidlagan.
«Markaziy bank haftasiga bir marta mamlakat hududida bojxona va boshqa majburiy to‘lovlarni hisoblash uchun rasmiy kursni belgilaydi. Bunda Markaziy bankning kursi o‘tgan haftadagi birja savdolari o‘rtachasi bo‘ladi. Jismoniy shaxslar naqd valyutasini valyuta ayirboshlash shoxobchalarida naqd so‘mga sotishlari mumkin. Dollar esa konversion kartalarga sotiladi. Aytgancha, konversion kartalardan jug‘rofiy cheklovlar olib tashlanmoqda, ya'ni Turkiyada, Xitoyda, BAA, qayerda ishlatish imkoni bo‘lsa, o‘sha yerda foydalanish mumkin. Konversion karta orqali internetda onlayn to‘lash mumkin bo‘ladi.
Shuningdek, mobil aloqa operatorlari, provayderlar xizmatlariga to‘lovlar joriy yilning 4 sentabr kungi kurs (ya'ni devalvatsiya kunigacha) bo‘yicha qat'iy belgilanadi. GM avtomobillari hamda «O‘zbekiston havo yo‘llari» chiptalari uchun narxlar devalvatsiyagacha bo‘lgan kursda «muzlatib qo‘yildi». Bundan tashqari, «Havoshka»ning chiptalarni dollarga sotish amaliyoti bekor qilindi. Mamlakat hududidagi xalqaro oliy ta'lim muassasalarida kontrakt to‘lovlari bo‘yicha hamma narsa aniq emas. Masalan, INHA kontrakt to‘lovini devalvatsiyagacha bo‘lgan kursda so‘mga to‘liq o‘tkazdi, boshqa OTMlar (Singapur, Vestminister) hali o‘ylab ko‘rishayapti.
Bojxona to‘lovlari, Prezident Farmonida ko‘zda tutilganidek, import qilinadigan tovarlar narxlari keskin oshishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida bir hafta mobaynida qayta ko‘rib chiqiladi. 20 foizlik QQS stavkasi saqlanib turadigan bo‘lsa, ayrim import qilinadigan tovarlar narxi baribir oshishi mumkin. Agar bu topshiriq aniq va samarali bajarilmasa, chet eldan xar xil «qora» va «soya» sxemalar orqali tovarlar olib kelish ko‘payadi. Bir tarafdan, bu davlat byudjyetiga tushumlarga salbiy ta'sir ko‘rsatsa, boshqa tarafdan bu «qora bozor» uchun yangi «o‘lja» bo‘lib xizmat qiladi, hamda u yerda valyutaga talabni orttiradi, so‘mga nomutanosib ta'sir ko‘rsatib, naqd pullarning bankdan tashqari aylanishini ko‘paytiradi. Bir so‘z bilan aytganda, yaxshilikka olib kelmaydi. Shunday qilib, barcha turdagi import qilinadigan tovarlarga bojxona bojlari va to‘lovlarini imkon qadar tezroq tushirish lozim.
Yuridik shaxslar o‘z banklarida joriy narxlarda, boshiga 8000-8150 koridorida valyuta xarid qiladi.
