«Yöqolmasdan oldin bormidi?»: Oltiariqda izsiz yöqolgan qöylar mojarosi
|02:40 / 12.02.201872 9999 min
Foto: Illyustrativ suratFoto: Illyustrativ surat
Abdulla Qahhorning «Öğri» degan hikoyasi bor. Yodingizdadir? Qobil boboning hökizini ömarib ketişadi. Bormagan teşigi, kalla urmagan eşigi qolmaydi. Lekin hökiz topilmaydi.
Şunga öxşaş voqea XXI asrda Farğona viloyatida ham röy berayapti. «Faol tadbirkorlik, innovatsion ğoyalar va texnologiyalarni qöllab-quvvatlaş yili»da viloyatda erişilayotgan yutuqlar, yangi zavodu fabrika, texnologiyalar va innovatsiyalar haqida emas, viloyat va tuman hokimligi darajasida bunday mayda voqealar röy berayotganini yozayotganimni qarang.
Farğona viloyati, Oltiariq tumani, «Qiziltepa» MFYda yaşovçi Hasanboy Yunusov va uning qöşnisi Rahmatjon Abduqahhorovga tegişli 65 boş qöy Oltiariq tuman IIB tomonidan haydab ketilgani, qöylar fermerning ekin maydoniga kirgani uçun tegişli jarimalar tölatilgani, yetkazilgan zarar qoplatilgani, lekin ularning qöyi ğoyib bölgani, oradan 20 kundan ziyod vaqt ötayotgan bölsa-da, ular qöylarini qaytarib olişolmayotgani haqida oldin ham xabar bergan edik.
Abdulla Qahhornig hikoyasida aminning «Ha, hökizni uylariga eltib berilsinmi?! Axir, borilsin, arz qilinsin-da! Fuqaroning arzga borişi — arbobning izzati böladi!» degan gaplari bor. Farğonalik mutasaddilarda izzat ölgur neçoğlik ekanki, şunça arz bilan ham iş bitmayapti.
Biz voqea tafsilotlarini söraş va ayni vaziyat qandayligini biliş uçun jabrlanuvçi Hasanboy Yunusov bilan boğlandik va uni savollarga tutdik.
Uning aytişiça, 20 yanvar kuni u va qöşni Rahmatjon Abduqahhorov 65 qöyni Oltiariq tuman «Qiziltepa» MFY hududidagi «Şohimardonsoy» fermer xöjaligi yonidagi zovur yoqasida boqişayotganda sovliqlardan biri tuğa boşlaydi. U bilan andarmon bölib qolişganda, qöylarning bir qismi fermer xöjaligiga qaraşli ğalla dalasiga kirib ketadi.
Voqea ustiga Farğona viloyati hokimi Şuhrat Ğaniyev kelib qoladi. U telefonda Oltiariq tuman hokimi X.Niyozov va tuman IIB boşliği I.Saydinovni voqea joyiga çaqiradi va çora körişni tayinlab, ketadi.
«Salla desa kallani opkeladi», deydilar. Viloyat hokimining topşiriğini «a'lo darajada» bajariş, salla desa kallasi bilan yulib yuboriş mana şunaqa böladi:
Mavzuga oid
Oltiariq tuman IIB boşliği I.Saydinovning buyruğiga köra «Qiziltepa» mahalla noziri qöylarni haydab, 2 km narida, biroq Rişton tuman hududidagi ştabga olib borib qamaydi. Rahmatjon Abduqahhorovning öğli Raim Qodirov qarşilik qilganida uni ham uşlab ketişadi. Bu voqealar 20 yanvar, şanba kuni bölib ötgan. Ertasi kuni — yakşanba. Duşanba kuni 22 yanvarda Oltiariq tuman ma'muriy sudining oçiq sud majlisi ötkaziladi. Raislik qiluvçi I.Matmusayev sudda qöy egalariga jarima soladi, fermerga yetkazilgan zararni qoplaş haqida qaror çiqariladi. Qöyning egalari barça tölovlarni tölaşadi. Sudya «endi qöylarni borib olaveringlar», deydi. Ikki kun içida qöylarini yem-xaşak, suv bilan boqib, xabardor bölib turgan egalari borib qaraşsaki — qöylar yöq.
Sud qarorida qöylar soni 52 boş deb körsatilgan. Ammo H.Yunusov öziga tegişli qöylarni töğri sanab topşirgani, qöylar 25 boş bölgani, biroq qöy boqişga doimo öğli R.Qodirov çiqib yurgani uçun öşa kuni çöponlik bahona, betobligi bois toza havoda sayr qilişga çiqqan qöşnisi, Afğon uruşi qatnaşçisi R.Abduqahhorov qöylari sonini aniq bilmagani uçun taxminan 27 boş, deb yuboradi. Aslida, uning qöylari 40 boş bölgan. Qöylar sanab olib ketilganda ham, topşirilganda ham jami 65 boş bölgan.
«Qöylar 65 boş ekanligi haqida sizga biror qoğoz berilmadimi?», deb savol berdim H.Yunusovga. «Yöq, qoğoz talab qilganimizda qöllarimizni qayirib içki işlar bölimiga olib ketişdi», dedi u.
Xullas, endi mobodo qöylar qaytarilgan taqdirda ham, R.Abduqahhorov 40 boş emas, 27 boş qöy oladi, şekilli. Çunki, sudning xatiga tuşgani hisob. Xatga tuşding — ötga tuşding.
Şundan buyon ularning ham Qobil bobo singari kirmagan teşigi, kalla urmagan eşigi qolmaydi. Viloyat hokimligiga borib yordam söraşsa, ularni eşikdan ham kirgizişmaydi. Tuman hokimi «men qöylaringni bilmayman», deydi. IIB boşliği ham şu kabi javob beradi. Qiziq, u qanday IIB boşliği-ki, yöqolgan qöylar haqida xabar berilsa — işni issiq izidan oçiş örniga «men bilmayman qöylaringni», deb tursa?! Alyo, militsiya!!!
Men nimalar reja qilinganini tuşuntiraman: Qöylar Rişton tumani hududiga olib ketilgan. Yöqolgan narsani qidiriş bilan voqea yuz bergan hudud militsiyasi şuğullanişi kerak, ya'ni Rişton tuman militsiyasi. Çunki Oltiariq tuman militsiyasi «qöylar bizning hududimizda yöqolmagan», deyişi aniq. Rişton tumani militsiyasi «qöyni biz olib kelmaganmiz, bundan mutlaqo xabarimi yöq» deydi. Qöy egalari esa ikki örtada sarson, sargardon, koptok bölib, çarçab, ezilib, qarğanib-qarğanib, axiyri şu qöylardan keçib yuboradi: «Oltmiş beşta qöy bölsa bir gap bölar, xudo ajalga tözim bersin», deb. Kimdir şunday bölişini kutyapti çoği...
42 yoşli Hasanboy Yunusovning aytişiça, qöşnisi bilan rözğor tebratiş uçun mana şu qöylarni köpaytirib boqib, tirikçilik qilib kelayotgan bölişgan. Tumanda işlay desa — qişning kunida tuzukroq iş yöq. Bu yoqda farzandlarini turmuşga uzatişi, öqitişi kerak. Oilaning yagona daromad manbaiga çang solinayapti, axir!
Tuman rahbarlarining boşboşdoqlikka yöl qöyayotgani ortidan oddiy fuqarolarning haqini bemalol, javobgarliksiz mana şunday yeb ketaveriş mumkinmi? Böldi, ular e'tiborsizlik tufayli ma'muriy huquqbuzarlikka yöl qöygan ekan, jarimasini töladi, zararni qopladi. Yana nima qilsin? Qöylari «adolatparvar» viloyat va tuman rahbarlarining bir oğiz sözi bilan musodara böladimi endi? Qani, bunga bir parça asos?!
Tuman hokimi Xolmirza Niyozov H.Yunusovga «Internetga yozdingmi, bor, qöylaringni internetdagilar topib bersin endi», debdi.
Biz vaziyatga oydinlik kiritiş uçun Oltariq tuman hokimi Xolmirza Niyozovga qönğiroq qildik. U qayerdan qönğiroq qilayotganimizni eşitgaç, «yiğilişdaman», deb göşakni qöyib qöydi. Kun böyi boğlanişga bölgan keyingi urinişlarimiz ham besamar yakunlandi. Tuman IIB navbatçilik bölimidan boğlaniş uçun IIB boşliği I.Saydinovning qöl raqamini sörab ololmadik. Bizning raqamimizni u kişiga yetkaziş vazifasini esa bajara olmayman, dedi navbatçi. Viloyat hokimi yordamçisiga ham tahririyatdan kun böyi qönğiroq qilib, ulana olmadik.
H.Yunusovning ma'lum qilişiça, u bilan boğliq vaziyat markaziy va internet naşrlarida ovoza bölgaç, mahalla profilaktika inspektori uni çaqirtirgan va «Farğona haqiqati» gazetasi muxbiri bilan taniştirgan. Muxbir qöylar egasiga: «Nega markaziy naşrlarga çiqdingiz, axir biz ham muammoni yeçişga yordam berardik-ku!?» — deya öz yordamini taklif etgan. Unga intervyu bergan Hasanboy aka viloyatdagi barça mutasaddi taşkilotlarga murojaat qilgani, natija bölmaganidan keyingina markaziy naşrlar bilan boğlanganini ma'lum qilgan.
Hasanboy Yunusov qöşnisi Rahmatjon Abduqahhorov bilan birga Özbekiston Respublikasi Prezidentining Toşkent şahridagi Xalq qabulxonasiga ham murojaat qilişgan. Ular ham voqeani örganişmoqda...
Şu örinda, paytdan foydalanib, adolat istab maqola yozayotgan jurnalistlarni biryoqlamalikda, öz rahbarlariga nisbatan nafrat paydo qilişda ayblab, çiqişlar qilgan farğonalik qalamkaşlarga murojaat qilmasam bölmaydi:
Qanisiz, adolatparvar, xalq manfaatini öylovçi zabardast farğonalik jurnalistlar? Xabaringiz yöqmi viloyatda yuz bergan, mana endi, butun respublikaga ovoza bölgan şu çigal masaladan?! Qani, viloyat hokimidan oq fotiha olib, yengingizni şimarib, işga kirişing-çi, hal qila olarmikansiz mana şu muammoni?! Köraylik, qoyil qolaylik. Faqat çorvadorlarni özlarini aybdor qilib çiqarmanglar, iltimos. Ular qonunda belgilangan jazosini olib bölişgan. Qöylarni qaytariş kerak endi.
Muxtasar qilib aytganda, izzattalab «aminlar» bu tarzda ketma-ket arzga muştoq bölib turaverişsa, qöylarini topiş uçun H.Yunusov va R.Abduqahhorovning «duoning zöri bilan qulf oçadigan» azayimxonga obdastagardon qilişdan özga çora qolmaydi… Lekin aniq-ki, bu ham kor qilmaydi.
Ş.Şokirjonov.
Kun.uz jurnalisti.
Tahririyatdan: Kun.uz voqealar rivojini kuzatişda davom etadi.
