Chiqindi masalasi o‘z yechimini kutayotgan asosiy muammolardan biri hisoblanadi. Agar u zudlik bilan hal etilmasa, yaqin orada barchamiz global chiqindixonada yashashga majbur bo‘lamiz, deb hisoblaydi Toshkent viloyati Oqqo‘rg‘on tumani, Sultonobod MFY yashovchi, mahalla faoli Xalil Qarshiboyev.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining atrof-muhit bo‘yicha dasturi (UNEP) ma'lumotlariga ko‘ra, har kuni butun dunyo bo‘ylab 11 mln tonna chiqindi hosil bo‘ladi. Bu miqdorni balandligi 3 km bo‘lgan tog‘ga yoki Lyuksemburg davlatining hududiga qiyoslash mumkin. Bunday chiqindi uyumlarini yo‘qotish uchun esa bir yilda 200 mlrd.dollardan ortiq mablag‘ sarflanadi. Vaholanki, bu pulga ming gektarli uzumzor bog‘ yaratish, onkologiya bilan og‘rigan minglab bemorlarning hayotini saqlab qolish mumkin.
Video: Youtube
Chiqindi hosil bo‘lish jarayonini mutlaqo to‘xtatib bo‘lmaydi. Ammo uning salbiy oqibatlarini bartaraf etish uchun yetarlicha imkoniyatlar mavjud. Ya'ni chiqindilarni qayta ishlash va ulardan yangi mahsulot tayyorlash - shunday yechimlardan biri.
Qarshiboyevning aytishicha, bunda ham xomashyo tejaladi, ham chiqindi uyumlarining soni qisqaradi. Chiqindini qayta ishlashning dastlabki va eng muhim bosqichi - uni saralash hisoblanadi. Jahon standartiga ko‘ra, qog‘oz, metall, plastik, shisha, organik moddalarning chiqindisini alohida-alohida idishlarga ajratish kerak.
«Oddiy fuqarodan tabiatni o‘z holiga qaytarishni talab qilish noo‘rin, ammo chiqindini o‘z joyida saralash, bu orqali davlat mablag‘i va kuchini tejash mumkin», - deydi Xalil Qarshiboyev.
U o‘zi yashayotgan, xalq orasida Kaliyas deb ataladigan qishloqni chiqindidan xoli hududga aylantirish borasida oddiy, ammo samarali ishlarni tashkil etgan. Masalan, uning tashabbusi bilan chiqindilarni saralash punkti tashkil etilgan bo‘lib, Halil ota mahalladoshlarini ekologiyaga e'tiborli bo‘lishga chaqiradi.
Uning ta'kidlashicha, atrof-muhit muhofazasi bo‘yicha tashkilotlar faoliyat olib boryapti, lekin ularning aksariyati natijasiz. «Yangi dastur ishlab chiqilsayu, xalqqa o‘rgatilmasa, hech qanday naf yo‘q», - deydi u.
