Davlat ro‘yxatidan o‘tmasdan norasmiy ravishda tadbirkorlik faoliyat turlari (oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash, masalan, shirinliklar va milliy taomlar, meva va sabzavotlarni konservatsiya qilish, uyda non yopish; nooziq-ovqat tovarlari bilan savdo qilish, masalan, mebellarni ta'mirlash, deraza va eshik romlarini tayyorlash, qurilish ishlari; xizmatlar amalga oshiruvchilar, masalan, xonadonlarda chakana savdo, avtomobillar, santexnika va boshqa turli maishiy xizmat texnikalarini ta'mirlash, kosibchilik, bichish-tikish kabi xizmatlari) bilan shug‘ullanishi kuzatilmoqda. Bu haqda Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi hisobotida aytiladi.
Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi tomonidan o‘tkazilgan sotsiologik tadqiqot natijasiga ko‘ra, quyidagi omillar aholi bandligi masalalari borasida aniqlangan holatlar va muammolar sifatida keltirilgan.
- munosib haq to‘lanadigan doimiy ish o‘rinlarining yetishmasligi, yoshlarni ishga joylashishlaridagi qiyinchiliklar, bunda asosan oliy ma'lumot yoki ish stajiga ega bo‘lmagan yosh kadrlarni ishga joylashishlaridagi murakkabliklar;
- taqdim etilayotganligi ish o‘rinlari mehnatga haq to‘lashning kamligi sababli yoshlar ish izlab xorijga chiqib ketish holatlarini keltirib chiqarayotganligi;
- qishloq joylarda yuqori haq to‘lanadigan doimiy ish o‘rinlarining mavjud bo‘lmaganligi sababli yoshlarning xorijga mehnat qilish uchun chiqib ketishlari;
- qishloq hududlarda xizmat ko‘rsatish sohasida faoliyat yuritishni rejalashtirgan tadbirkorlar uchun kredit olishning murakkabligi sanab o‘tilgan omillar sirasidan.
Aholi bandligini va ish o‘rinlarini tashkil etish holatlarini yaxshilash uchun markaz mutaxassislari tadqiqot hisobotida o‘z takliflarini ham taqdim etgan.
Unga ko‘ra, avvalo davlat tashkilotlari xodimlarining mehnatini me'yorlashtirish va ish haqini tashkil etishni qayta ko‘rib chiqish lozim. Shuningdek, ishlab chiqarish korxonalarida malakali kadrlarga ehtiyoj asosan dolzarb kasblarga tayyorlash bo‘yicha qisqa muddatli kurslar tashkil etish, shuningdek oliy va o‘rta maxsus tizimidagi o‘quv yurtlarining mutaxassislik tayyorlash tizimini qayta ko‘rib chiqish kerak.
Xususan, tadqiqot natijalari e'lon qilingan hisobotda quyidagilar taklif sifatida e'tirof etilgan.
- mavsumiy qurilish-ta'mirlash ishlari bilan shug‘ullanayotgan yoshlardan qurilish otryadlari tuzish orqali yoshlarni doimiy ish bilan ta'minlash chora tadbirlar mexanizmini ishlab chiqish
