«Biz endi ish so‘rab qayerga boraylik?». Surxondaryoda yeri hokimiyat tomonidan olib qo‘yilayotgan fermer murojaatlari ortmoqda

Yerlarda o‘t o‘sib yotibdi. Bu vaqtda hosilga dori berilishi, sug‘orilishi kerak. Yovvoyi o‘tlardan tozalanishi zarur. Lekin hech bir ish qilinmayapti», - deb bo‘lgan voqealarni tushuntirdi «Istara-iqtidor rivoji» fermer xo‘jaligi rahbari. Buni boshqa fermerlar ham tasdiqladi.

Shundan so‘ng, izoh olish maqsadida Qiziriq tuman hokimligida bo‘lib, tuman hokimi Olim Muhammadiyev bilan suhbatlashdik.

«Muhtaram prezidentimizning Surxondaryo viloyatiga xizmat safari chog‘ida kengaytirilgan yig‘ilish bo‘lib o‘tgandi. Belgilangan topshiriqlar ijrosini amalga oshirish uchun «Qiziriq parranda» deb atalgan tashkilot ochdik. Prezident protokoli asosida 1000 gektar yer maydoni parrandachilikni rivojlantirish uchun ajratilishi belgilandi. Avvaliga 500 gektar qismi berildi. Prezident topshirig‘ini bajarishimiz kerak.

Shu vaqtgacha o‘zboshimchalik bilan biror bir fermerning yerini olib qo‘ymaganmiz. Xabaringiz bo‘lsa, Vazirlar Mahkamasining 14-sonli maqbullashtirish bo‘yicha qarori chiqdi. Qaror bo‘yicha barcha yer maydonlari qaytarib olindi. Pul kiritadigan, investitsiya kiritadigan fermerga birinchi navbatda yer bergin, deyilgan.

Qiziriq tumani hududi asosan cho‘l sharoitida bo‘lsa ham o‘tgan yili 25 million dollarlik mahsulotni eksport qilganmiz. Bu yilga 18,5 million dollarlik mahsulotni eksport qilishni reja qilganmiz. «Qiziriq parranda» firmasining o‘zi 2 million dollarlik eksport ko‘rsatkichlarini amalga oshirdi. Shuning uchun ham mazkur konturdagi 500 gektar yer maydonini ham unga berdik.

Keyin o‘sha yerga borib fermerlar bilan gaplashdik. Sobiq fermerlar ishchi qilib olib o‘tiladigan bo‘lindi. Berilgan 500 gektar yerga 300 ta odamni ishga olmoqchi bo‘ldi. Har biriga kamida 700 ming so‘mdan ish haqi berilishi belgilandi. Yerda ishlab g‘alla hosilini topshirganidan so‘ng, ishchilar tomonidan yerdan ikkinchi marta foydalanish masalasi ko‘rildi.   

Ularning imkoni bo‘lmagach «Qiziriq zarbdor parranda LTD»ga o‘tkazdik. Yaqinda prezident topshiriqlari bilan parranda klasterlari joriy qilinadigan bo‘ldi. Hosil topshira olish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Shu sababli bu tashkilotga berildi.

Bir-ikkita fermer norozi bo‘lib turibdi. Qolgan fermerlar va o‘sha hududda yashovchi aholi bundan rozi. Kerakli ishlar amalga oshirilmoqda. Tugatilgan fermerlarning hammasi chaqirilib, sessiya vaqtida o‘zlari xabardor qilinib tugatilgan. Ular hosil bo‘yicha ham davlatdan qarzdor bo‘lib qolgan. Qarzlari hozircha muzlatilgan. 2019 yil hosili uchun sarflangan fermerlarning shaxsiy mablag‘lari qayta hisoblab chiqildi. Jami 1 milliard 300 million so‘m bo‘ldi. Undan tashqari sobiq fermerlarga qarashli kreditlarni ham to‘lashni o‘zining zimmasiga oldi.  To‘lab beradi albatta», - deydi tuman hokimi Olim Muhammadiyev.

Qarorga e'tibor beradigan bo‘lsak, ijrosi albatta tanlov asosida amalga oshirilishi kerak. Shunday belgilangan. Shu bilan birga tanlovda mas'ullar qaysi talablarga diqqat qaratishi kerak? Ular quyidagilar:

talabgor yuridik va jismoniy shaxsning hisobvarag‘idagi majburiyatlardan ozod bo‘lgan mavjud pul mablag‘lari mavjudligiga;

talabgorga yoki uning oila a'zolariga tegishli yaroqli qishloq xo‘jaligi texnikalari mavjudligiga;

talabgorning yetishtirgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksportga yo‘naltirganiga;

yaratiladigan yangi ish o‘rinlari soniga;

so‘nggi uch yil davomida mahsulot yetkazib berish bo‘yicha shartnomalar bajarilishiga har bir hokim va mansabdorlar diqqatini qaratishi darkor.

Biz bilan suhbat qilgan fermerlar maqbullashtirish bo‘yicha tanlov o‘tkazilganini rad qilishmoqda. Yerlari dekabr oyidayoq olib qo‘yilganini aytishmoqda. Maqbullashtirish bo‘yicha qaror esa joriy yilning yanvar oyida qabul qilingan. O‘tkazilgan bo‘lsa, hokimlik rostdan ham qaror talablarini bajarganmi? Fermerlar tomonidan 2019 yil hosili uchun sarflangan mablag‘ taqdiri nima bo‘ladi? Ularga qayta hisoblab qaytariladimi? Ular olgan kredit masalasi haqiqatdan ham yangi korxona tomonidan to‘lab beriladimi?

Yuqoridagi holat bo‘yicha muammolar vakolatli organlar tomonidan ijobiy hal etilishida tashabbus ko‘rsatilishini kutib qolamiz.

Kun.uz voqealar rivojini kuzatishda davom etadi.

Kun.uz muxbiri Zafarbek Solijonov,
operator  Sherzodbek Egamberdiyev