«Advokatnews» nashri bepul yuridik yordam mavzusiga bag‘ishlangan davra suhbati haqida yoza turib, qiziq bir faktni keltirgan. Tadbirda qatnashgan Moliya vazirligi departamentining bosh iqtisodchisi Lyubov Aleksandrovna 2009 yildan 2018 yilni ham ichiga olgan davrgacha jinoyat ishlari bo‘yicha davlat budjetidan 75 milliard so‘m ajratilgani, mablag‘lar qanday sarflanayotganini tekshirish maqsadida Toshkent shahri va viloyatiga chiqilgani hamda mantiqqa zid va aqlga sig‘maydigan dalillarni aniqlagani haqida aytib beribdi.
Masalan, Zangiota tumanida bir advokat 2 yanvar kuni bir kunda 162 odamga xizmat ko‘rsatgan. «Bu haqiqatga to‘g‘ri keladimi?» deya hayratini yashira olmagan Moliya vazirligi vakili.
Ta'kidlash joiz, bu yerda «xizmat ko‘rsatish» deganda, mijozlarga shunchaki huquqiy konsultatsiya berish nazarda tutilmayapti. Gap jinoyat ishlari doirasida (fuqarolik, ma'muriy yoki iqtisodiy ishlarda emas) gumonlanuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchiga davlat hisobidan huquqiy yordam ko‘rsatuvchi advokatlar haqida ketmoqda.
Qanday hollarda advokat uchun davlat haq to‘laydi?
Jinoyat-protsessual kodeksining 50-moddasiga binoan, ishni yuritayotgan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud gumon qilinuvchini, ayblanuvchini, sudlanuvchini yuridik yordam uchun to‘lovdan batamom yoki qisman ozod etishga haqlidir.
Vazirlar Mahkamasining 20.06.2008 yildagi 137-sonli «Advokatlar tomonidan ko‘rsatilgan yuridik yordam uchun davlat hisobidan haq to‘lash mexanizmini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qaroriga binoan, ikkita holatda advokatlar uchun haq davlat tomonidan qoplab berilishi ko‘zda tutilgan:
1) oilasida har bir oila a'zosiga to‘g‘ri keladigan yalpi oylik daromad eng kam oylik ish haqining 1,5 baravaridan ortiq bo‘lmagan (bugungi kunda 304 ming so‘m) shaxslar uchun;
2) gumon qilinuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchi himoyachidan voz kechishi bilan bog‘liq protsessual harakatda advokat ishtirok etishi hollarida, shuningdek JPK 52-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq jinoyat ishida himoyachining qatnashishi majburiy deb hisoblangan hollarda.
Birinchi holatni ortiqcha tushuntirish shart bo‘lmasa kerak, kam ta'minlangan fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish maqsadida davlat ularni o‘z hisobidan advokat bilan ta'minlab beradi.
