Xalq ta'limi vazirligi o‘rganishlar va ijtimoiy so‘rov natijalariga ko‘ra ota-onalar tomonidan talab yuqori bo‘lgan maktablarga 1-sinfga qabul jarayonida korrupsiya bilan bog‘liq salbiy holatlar mavjud ekanligi aniqlanganini ma'lum qildi.

Ular quyidagilar:

  • Birinchidan, maktabga biriktirilgan mikrohududdan tashqaridagi bolalarni qabul qilish uchun tanish-bilish qidirish yoki maktab rahbariyatiga noqonuniy to‘lovni amalga oshirish;
  • Ikkinchidan, 7 yoshga to‘lmagan bolalarni maktablarga joylashtirish uchun tanish-bilish qidirish yoki noqonuniy to‘lovlarni amalga oshirish;
  • Uchinchidan, maktabda ta'lim tilida o‘qib ketishga ko‘nikmasi yetarli darajada bo‘lmagan bolalarni berishdagi shu kabi salbiy holatlar.

Bu kabi holatlar oqibatida maktablarda tanish-bilishlarning «qo‘ng‘iroq orqali iltimoslari» yoki noqonuniy to‘lovlar natijasida maktab sig‘imiga nisbatan ko‘proq o‘quvchilar qabul qilinishi va sinflarda bolalar soni 40—50 nafargacha oshib ketishi holatlari kuzatilmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, mazkur maktablardagi ta'lim sifatiga salbiy ta'sir ko‘rsatadi.

Ayniqsa, 7 yoshdan kichik yoki ta'lim olib boriladigan tilni bilmaydigan o‘quvchilarga pedagoglarning ko‘proq kuch va e'tibori talab etilayotganligi sababli boshqa o‘quvchilarning o‘zlashtirishiga jiddiy ta'sir ko‘rsatmoqda. Eng yomoni, tanish-bilish yoki yuqoridan qo‘ng‘iroq qilib bolasini joylashtirish kabi salbiy holatlar oqibatida, o‘sha mikrohududda yashaydigan aholining farzandlari bunday talab yuqori bo‘lgan maktablarda o‘qish imkoniyatidan mahrum bo‘lib, aholining haqli e'tirozlariga sabab bo‘lmoqda.

Yuqoridagi salbiy holatlarni oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasining «Bolalarni davlat umumta'lim muassasalariga qabul qilish bo‘yicha davlat xizmatlari ko‘rsatishning ma'muriy reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida»gi qarori qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, 2019 yildan boshlab talab yuqori bo‘lgan maktablarga (hozircha Toshkent shahridagi 81 ta maktablar) qabul Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali amalga oshiriladi.

Vazirlar Mahkamasining qaroriga ko‘ra, ushbu umumta'lim muassasalariga bolalar asosiy va qo‘shimcha kvota asosida qabul qilinadi. Yangi qabul tizimi bosqichma-bosqich boshqa viloyatlarda ham yo‘lga qo‘yilishi rejalashtirilgan.

Tuman (shahar) hokimliklari tomonidan umumta'lim muassasalariga biriktirilgan mikrohududda istiqomat qilayotgan fuqarolarning (tegishli yilning 31 dekabriga qadar 7 yoshga to‘ladigan) farzandlari, otasi yoki onasi I guruh nogironi bo‘lgan hamda yetim yoki ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar sonini inobatga olgan holda asosiy kvota shakllantiriladi.