«Yangi talabalar şaharçasini quriş rejada bor». Toşkent şahar hokimi örinbosari bilan intervyu

─ Öz mikrohududi böyiça öquvçi qabul qiliş, boşqa mikrohudududga beriş uçun esa boşqa çoralarni amalga oşiriş tatbiq etilmoqda. Bu muammolar keltirib çiqarmaydimi, amalda iş beradimi?

─ Albatta, muammolar böladi, turli qaraşlar bor. Mazkur qaraşlarning birida bunda huquqlarning poymol etilişi körilsa, buni ham rad etib bölmaydi. U ham Toşkent şahar, Özbekiston fuqarosi. Şu respublika hududidagi maktabga farzandini berişga haqqi bor. Lekin biz koeffitsiyenti ortib ketgan, bitta sinfda 40talab öquvçi ötirgan sinflarda öz bolasini maktabga berolmayotganlarning huquqlarini poymol qilib qöymaymizmi? Nafaqat bir tomonning, ikkinçi tomonning huquqini ham körib çiqiş kerak. Har bir insonning erkinlik çiziği ikkinçi odamning erkinlik çiziğida töxtaydi. Maktablarga Toşkent şahrining barça hududlaridan bola olib kelinsa, uning siğimi töladi, unda odam sonini köpaytiriş kerak böladi. 2-, 3-smenaga ötiş hollari bölişi mumkin. Şu hududda yaşayotganlarning ham huquqi bor-ku, ular tölib ketgan sinfga bolasini berolmayapti-ku. Öqituvçining öquvçilarga e'tibori ularning sonidan kelib çiqib taqsimlanadi, bu sifatga ham ta'sir körsatadi. Bu eng töğri, muqobil yöl emas, lekin sohani tartibga soliş uçun qiliş mumkin bölgan vaqtinçalik yöllardan biri edi. Bu masala yuzasidan Xalq ta'limi vazirligi bildirgan rasmiy munosabat biz bilan ham muhokama qilingan, bu pozitsiyani Toşkent şahar hokimligi ham qöllab-quvvatlaydi.

─ Oliy ta'lim muassasalarining eng közga köringanlari ham, miqdor jihatdan ham teng yarmi Toşkent şahrida joylaşgan va talabalarni jalb etadi. Har yangi öquv yilida talabalar Toşkentga oqib keladi. Toşkent şahar hokimligi darajasida ham, hukumat darajasida ham, Oliy ta'lim vazirligi darajasida e'tibor qaratilmayotgan masala bor. Talabalar qayerda yaşaydi? Yotoqxonaga kira olmasligi aniq, joy yetmaydi, 1-, 2-kursdan keyin 200-300 dollarga ijarada turişi kerak, uy ham qimat. Bu masala juda oddiy köringani bilan juda ham köplab talabalar uçun noqulaylik keltirib çiqaradi. Talabalar uy qidiradi, sarson böladi. Nega bu masalada e'tibor yöq?

─ Bu hozirda eng muhim masalalardan biri. Mavjud imkoniyatimiz oliy ta'lim olişni istovçilarning talabini qondirib bera olmaydi, imkoniyat nisbatan kam. Şu paytning özida bu yiğilişlarda ham aytib ötildi. OTM oçilganda hammasi ham Toşkent şahrida oçilişi töğri emas. Boşqa viloyatlarda ham yoşlar bor. Ularning istak va huquqlaridan kelib çiqqan holda boşqa hududlarda ham OTMlar oçilişi kerak. Albatta, boşqa davlatlarning OTMlari, xususiy OTMlar poytaxtga kelgisi keladi. Poytaxtga kelganda ham aynan şaharning qoq markaziga kelişni istaydi. Ba'zi OTMlarga tugatilayotgan kasb-hunar markazlari binolari taklif qilinadi, lekin aksariyat investorlar şaharning markazidan bölişini istaşadi. Bu zör. Lekin aksariyat davlatlarda nufuzli ta'lim muassasalari şahar markazida emas, tinçroq, kattaroq hududda qilinadi. Markazda esa hudud katta bölmaydi. Jozibadorligi oşsin, qulay bölsin, deyişadi. Lekin poytaxtni ta'lim muassasalari bilan tölgan hududga aylantirib qöya olmaymiz. Poytaxt iqtisodiyotni rivojlantiradigan, turizm rivojlangan hudud bölişi kerak. Ta'lim muassasalarining poytaxtda bölişi ham yaxşi, bu iqtisodiyotga foyda, talabalar kelgaç, pul ham keladi, investitsiya ham keladi. Lekin boşqa tomoni ham bor. Hududlardan eng yaxşi yoşlar poytaxtga kelib, öqişni bitirgaç qaytib öz hududiga ketyaptimi, degan savol bor. Bu savolga javob topiş qiyin. Ertaga biz poytaxtni rivojlantiramiz deb, eng aqlli yoşlarni olib kelişimiz mumkin. Fuqarolarga istagan joyida yaşaşga imkoniyat beriş kerak, propiskasini ham hal qiliş kerak. Lekin hamma aqllilar Toşkentda yiğilsa, viloyatlarni kim öylaydi? Investorlarni faqat poytaxtga emas, hududlarga ham konsentratsiya qiliş kerak.

─ Şunça universitet işlab turibdi. Kelajakda ularni hududlarga yönaltiriş mumkin. Lekin ular ayni kunlarda işlab turibdi. Talabalar kelyapti. Yangi bir talabalar şaharçasini quriş rejada yöqmi?

─ Yangi talabalar şaharçasini quriş rejada bor, lekin talabalar şaharçasi deganda katta böş hudud tuşuniladi. Agar kelajakda yangi Toşkent hududi bölsa yoki poytaxtga yaqin hududda buni quriş mumkin. Talabalar şaharçasi infratuzilmasi uçun davlat tuşabbuskor bölişi mumkin, lekin biznesni, investorlarni jalb qilib ham bu işni qiliş mumkin. Şuning uçun tadbirkorlar ham bundan manfaatdor bölişi kerak. Katta hududda butun boşli infratuzilma qilinadigan bölsa, talaba çalğimaydi. Köp hollarda talabalar OTMga diplom uçun, diplom olib, qayerdadir işlasam degan maqsadda kiriş holatlari bor.

Suhbatni töliq video formatda tomoşa qilişingiz mumkin. 

Alişer Rözioxunov suhbatlaşdi