Ayollar nega jinoyatga qo‘l uryapti?

Ayol bolasini nega o‘ldiradi?

Hozirgi kunda dunyoda odam savdosi, ayniqsa, bolalar savdosining keng tarqalayotgani eng global muammolardan biri hisoblanadi. Ushbu muammo rivojlanishining asosiy omillari rivojlanish darajasining pastligi, qashshoqlik, iqtisodiy tengsizlik, kam ta'minlanganlik, bilim darajasining pastligi hisoblanadi.

Bu kabi voqea-hodisalarning hayotimizda tobora ko‘payib borayotganining asl sababini qidiradigan bo‘lsak, yana gap o‘sha tarbiyaga borib taqalaveradi. Ayrim oilalarda tarbiyadagi sustlashuv, g‘arbdan kirib kelgan notanish g‘oyalarni sezmaslik, farzandida tug‘ilgan yangicha fikrlash dunyosini to‘g‘ri yo‘naltira olmaslik ham kelajakdagi katta muammolarga zamin yaratyapti. Ba'zi onalarimiz qizlariga farzand ko‘rish hissi eng oliy baxt ekanini anglatmayapti.

O‘z chaqalog‘ini o‘ldirish nafaqat turli tarixiy davrlarda, balki bir davrning o‘zida har xil baholangan jinoyatlardan biridir. Bunda ayolning biologik, psixologik xususiyatlari, xulq-atvorini hisobga olsak, odatda, ayollar o‘ta ta'sirchan, his-tuyg‘ularga boy bo‘ladi. Bu beqaror ruhiy jarayonlar tug‘ruq jarayonida sezilarli darajada kuchayadi. Bundan tashqari, ayollarda nevrozlar va psixopatiyalar darajasi ham ancha yuqori bo‘ladi. Bularning barchasi birgalikda onaning o‘z chaqalog‘ini o‘ldirishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Ayolning boladan qutulish niyati uni qasddan o‘ldirish jinoyatiga aylanishiga imkoniyat yaratuvchi bir qancha sub'yektiv va obektiv omillar mavjud. Bular:

• nikohsiz bola tuqqani uchun atrofdagilarning qoralashidan qo‘rqish hamda uyalish;

• bolaning otasi, o‘z qarindoshlari yoki boshqa shaxslar onani o‘z chaqalog‘ini o‘ldirishga og‘dirishi;

• ota-onasining salbiy munosabatidan qo‘rqish;

• jinoiy homila tushirish bilan shug‘ullanuvchi shaxslarning og‘dirishi;

• homiladorlikning oldini olish, homilani davolash muassasalarida tushirish imkoniyatiga doir maxsus tibbiy bilimlarning yo‘qligi;

• so‘qqabosh ona bolani tarbiyalashda moddiy va ma'naviy qiyinchiliklarga duch kelishini tushunish, homilador ayollar va so‘qqabosh onalarga ijtimoiy-huquqiy yordam ko‘rsatilishi haqida zarur huquqiy bilimlarning yo‘qligi.

Xotin-qizlar o‘rtasida jinoyatchilikka qarshi kurashish, ayniqsa chaqaloq savdosining oldini olish yuzasidan ovul va mahallalarda muntazam ravishda targ‘ibot ishlari olib borilmoqda. Xususan, og‘ir turmush sharoitiga tushib qolgan xotin-qizlar aniqlanib, ularga tegishli ijtimoiy yordam ko‘rsatilmoqda. Bundan tashqari, har tumanda zo‘rlik ishlatishdan jabr ko‘rgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va o‘z joniga qasd qilishning oldini olish markazlari tashkil etilgan bo‘lib, bu yerga kelgan ayollarga birinchi navbatda psixologik, tibbiy, huquqiy yordamlar berilib, ularni ruhiy tushkunlikdan chiqarishga ko‘mak berilmoqda.

Psixologlar bunga qanday izoh beradi?

Baxtiniso Azimbayeva, psixolog:

Bugungi kunda ayollar o‘rtasidagi mudhish voqealarning ko‘payishiga asosiy sabab oila, ta'lim beruvchi maskanlarda jismoniy va ruhiy tarbiya sustligidadir. Masalan, musiqa insonning tinglash qobiliyatini oshiradi, his qilish, ijodiy barkamollikni rivojlantiradi, insonda ichki uyg‘unlik uyg‘otadi. Rasm chizish ruhiy xotirjamlik hissini berish bilan birga, sezgi a'zolarini faol harakatlantirishga yordam beradi. Raqslar tanani egiluvchanligini oshirib, borliqdagi hodisalarni boricha qabul qilish, qiyin vaziyatlardan oson chiqib ketishda yordam beradi.

Nega ayrim ayollar bolasidan qutulishni istayapti?

Qiz bola uchun yonida mard, o‘ziga ishongan, dadil qadam bosa oladigan ota, aka va turmush o‘rtoq bo‘lishi kerak. Ayolga qarshi jins vakillarining g‘amxo‘rlik qilishi uni yanada ayollik obrazini kuchaytiradi va o‘zini latofatli, go‘zal va kimgadir kerakligini his ettiradi. Mana shu his uni kelajakda yaxshi farzand, vafodor yor, sodiq uy bekasi bo‘lishini ta'minlab beradi. Biroq, agar u g‘amxo‘rlik, keraklilik hislarini tuymasa, ayollik obrazini yo‘qotadi. Endi u o‘zi uchun o‘zi erkaklik rolini o‘ynay boshlaydi va bu unga xush kelmaydi. Qahr, alam, nafrat, tuyg‘ulari uyg‘ona boshlaydi. “Men bu dunyoga boshqa vazifa uchun kelgandim ku” , degan savol uyg‘onadi. Botiniy ongga singan bu nafratni boshqarib bo‘lmay qoladi va turli nomaqbul ishlar qilishga majbur bo‘ladi.

Bunday ko‘ngilsizliklarni oldini olish uchun har bir ota-ona o‘z farzandlarining javobgarligini bo‘yniga olib, yoshligidan bola tarbiyasida o‘zlari namuna bo‘la olishi kerak. Ayol hamisha muhabbatni his qilishi lozim.

Azaldan jamiyat nikohsiz tug‘ilgan bolani qabul qilishni xohlamaydi. Dinimizda ham bu holat qoralangan. Yosh, aqli ko‘p narsaga yetmagan qizlar qilgan gunohini yuvaman deb, tirik jonni nobud qilishga urinyapti. Aslida esa, bu gunohning yuvilishi uchun emas, yanada kattalashishi uchun xizmat qiladi. Buni onalar farzandlariga uqtirishi, farzand Allohning buyuk ne'mati ekanini qalbiga singdirishi kerak.

Ozoda VALIYeVA