«Endi olmayman, ataylab olmayman. Aççiq qilib ham olmayman» – Siyosatçilar avtomobil narxi oşişi borasida qanday fikrda?
|00:24 / 12.03.2020164 19711 min
Özbekistondagi siyosiy partiya liderlari va senatorlar Kun.uz muxbiri bilan suhbatda UzAuto Motors tomonidan avtomobillar narxining oşirilişini bir ovozdan qoraladi hamda bu borada öz noroziliklarini bildirişdi.
UzAuto Motors yengil avtomobillar narxini keskin oşirişi katta noroziliklarga sabab bölmoqda.
Kun.uz muxbiri Özbekistondagi bir qança siyosiy partiyalar rahbarlari va senatorlardan biriningavtomobil narxlari oşişiga munosabati bilan qiziqdi.
Narimon Umarov:«Bu holat monopoliya yuzaga keltirişi mumkin bölgan salbiy holatlarning öndan biri»
«Adolat» SDP lideri Narimon Umarov fikriça,UzAuto Motors tomonidan xalqimiz orasida eng talabgir hisoblangan bir neçta mahsulotlarning narxi heç qanday ogohlantirişsiz 21 foizgaça oşirilişi monopoliya yuzaga keltiriş mumkin bölgan salbiy holatlarning 10 dan birini amalda ifodalab berdi.
«Heç qanday muhokamalarsiz, örganişlarsiz bu singari qarorning qabul qilinişi aholi örtasida ertangi kuniga bölgan işonçsizlikka olib keladi.
Avtomobillar tannarxining oşişi katta ehtimol bilan import qilinayotgan butlovçi qismlar narxi oşgani bilan boğlansa kerak (suhbat UzAuto Motors yangilikka izoh berişidan oldin yozib olindi. – tahr).
Bu holat haligaça mahalliylaştiriş böyiça korxona oldiga qöyilgan vazifalar yetarli darajada bajarilmaganini yoki faqat qoğozda bajarilganini körsatadi», dedi partiya lideri.
Narimon Umarov sözida davom etarkan, UzAuto Motors`dan qaçongaça korxona foydasini va ortiqça xarajatlarni xalqimiz böyniga yuklaş bilan kun körişi böyiça izoh talab qildi.
«Mahsulotlar uçun yangi bozorlar qidiriş, marketingni töğri yölga qöyiş, korxonaning ortiqça xarajatlarini çeklaş, rahbariyatni, xodimlarni ortiqça rağbatlantirişlarni çeklaş orqali ham foydani köpaytiriş mumkin-ku.
Şu bilan birga, UzAuto Motors oçiqlik, oşkoralik, raqamli iqtisodiyot kabi tuşunçalar kun tartibiga çiqqan şaroitda hanuzgaça butlovçi qismlar yetkazib beruvçilar örtasida oçiq tanlov e'lon qilmayapti. Şu yöl bilan ham mahsulot tannarxi ança kamayişiga erişiş mumkin.
Bir million söm ham pul deb hisoblovçi aholining örtahol qatlami orasida xaridorgir bölgan maşinalar narxini oşirib, pul topiş asosiy muammosi hisoblanmaydigan aholi xarid qiladigan maşinalar narxini oşmasligini qanday tuşuniş mumkin? Bu aholi qatlamlari örtasidagi tengsizlik kuçayişiga olib keladi.
Mavzuga oid
Umuman, UzAuto Motors tomonidan qabul qilingan mazkur qaror noörin qabul qilingan va bu islohotlarga aholining işonçi pasayişiga sabab bölişiga olib keladi», – dedi Umarov.
Uluğbek Inoyatov: «Muammo narxning oşirilişida emas, balki oqibatni keltirib çiqarayotgan sabablardadir»
XDP rahbari Uluğbek Inoyatov sözini özi boşçilik qilayotgan partiya har qanday sohadagi monopoliyaga qarşiligini ta'kidlaşdan boşladi.
«Bizningça, asosiy muammo – narxning oşirilişida emas, balki oqibatni keltirib çiqarayotgan sabablardadir», dedi u.
Partiya rahbari şuningdek, monopoliyaning jiddiy oqibatlari va uni tugatiş böyiça öz takliflarini bildirib ötdi.
«Narxning oşirilişiga eng katta asosiy sabab – monopoliyadir. Bozorimizda unga nisbatan raqobatning yöqligi narx oşirilişi, mahsulot sifati bilan boğliq muammolarni keltirib çiqaryapti. Bozor iqtisodiyotining eng asosiy qonuniyati – bu raqobatning rivojlanişidir. Raqobat bölmagan tizimdan birinçi navbatda oddiy xalq vakillariga jabr yetadi.
Sohada raqobat muhitini taşkil qiliş lozim. Boşqa avtomobil işlab çiqaruvçi taşkilotlarga ham imkoniyat berilişi lozim. Buning uçun çetdan kirib keladigan avtomaşinalarga boj miqdorini qayta körib çiqiş, hozirgidan pasaytiriş zarur.
Eng asosiysi, fuqarolarga tanlov imkoniyati yaratilişi şart. Qayerda işlab çiqarilganidan qat'i nazar, ular özlari istagan avtomaşinalarni xarid qila olişlari kerak.
Agar şu masalalar hal etilsa, özimizda işlab çiqarilayotgan avtomaşinalar narxi va sifatida ijobiy özgarişlar bölişi aniq», – dedi Uluğbek Inoyatov.
Aktam Hayitov: «Monopol korxonalar özi bilganiça iş qilişni qaçon töxtatadi?»
UzAuto Motorsʼning öz bilganiça narx oşiraveriş siyosati liberal-demokratlar yetakçisi Aktam Hayitovni ança asabiylaştirgani suhbat davomida sezilib turdi.
«Monopol korxonalar özi bilganiça iş qilişni qaçon töxtatadi?», deya asabiy tarzda sözlarini boşladi Hayitov.
Unga köra, UzAuto Motorsʼning narxlarni xalq bilan maslahatlaşmay oşirişi partiya elektoratini ham, ÖzLiDeP deputatlarini ham norozi qilgan.
«Vaholanki, taraqqiyotimizning yangi davrida har bir taşkilot öz qarorini xalq muhokamasiga qöyişga örgandi. Hattoki, qonun loyihalari ham xalq «ekspertiza»sidan ötkazilayotgani fikrimizga yaqqol dalil. UzAuto Motors esa ana şu yangi tendensiyani nazar-pisand qilmadi. Narxlarni özi bilganiça oşirdi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi muhokamalardan çetda qolib ketyapsizlar, deguvçilarga aytmoqçimiz: ÖzLiDeP saylovoldi dasturida monopol korxonalarga qarşi kuraşiş ustuvor vazifa etib belgilangan. Partiyamiz barça tadbirkorlik sub'yektlari uçun teng, halol, adolatli, tizim yaratiş tarafdori. Ana şunday demokratik-liberal tamoyil odamlarni ham, tadbirkorlarni ham davlatdan rozi bölib yaşaşiga zamin yaratadi.
UzAuto Motors yaqin orada avtomobillarga örnatilgan yangi narxlar böyiça bayonot berişi ma'lum qilindi. Oçiğini aytsak, biz ham boşqalar qatori mazkur bayonotni kutyapmiz. Negaki, UzAuto Motors`ning yangi bahonalari biz uçun ham qiziq. Ular özini nima deb oqlaydi, nega aynan «Damas», «Spark», «Nexia» kabi maşinalar narxlarida keskin özgarişlar bölganini qanday izohlar ekan?
UzAuto Motors qanday bayonot berişidan qat'i nazar, bir fikrda qat'iymiz: xalq va xalq vakillari – deputatlarni hurmat qilgan har qanday taşkilot narxni oşirmasdan oldin buni xalq muhokamasidan ötkazişi lozim edi.
Xulosa örnida aytmoqçi bölgan fikrimiz quyidagiça: bundan buyon ÖzLiDeP özi bilgança iş qiladigan monopol korxonalarni öz holiga taşlab qöymaydi», – dedi Aktam Xayitov.
Boriy Alixonov:«Har qanday monopol taşkilot narxlarni oşirişdan oldin jamoatçilik fikrini örganişi lozim»
Ekologik partiya rahbari Boriy Alixonov öz fikrlarini qisqaça ifodalab qöya qoldi.
Uning aytişiça, har qanday monopol taşkilot – qaysi sohada bölişidan qat'i nazar – narxlarni oşirişdan oldin keng jamoatçilik fikrini örganişi lozim.
«UzAuto Motors narxlarni oşirişi haqida OAV va ijtimoiy tarmoqlarda asoslantirilgan bayonot bilan çiqişi lozim.
Şu nuqtayi nazardan olib qaraganda, UzAuto Motors`ning avtomobillar narxini oşirgani sababini izohlay olmaymiz», – dedi Alixonov.
Abduqodir Toşqulov: «Bu – hukumatning omadsiz zavodni töxtab qolişidan qörqib qilayotgan işi»
Taniqli senatorlardan biri Abduqodir Toşqulovga avtomobillar narxi oşirilişi böyiça fikrlarini sörab boğlanganimizda, u bir neça kun avval iş yuzasidan Ozarboyjon safaridan qaytgani va avtomobil sanoati böyiça amaldagi holatimizni boşqalarniki bilan soliştiriş imkoniyati bölgani haqida aytdi.
Uning aytişiça, bu boradagi ahvolimiz juda açinarlidir.
«Yevropa va dunyoning rivojlangan boşqa davlatlari haqida gapirmayman. Ozarboyjon va Tojikistonda ham bizning «Matiz», «Nexia» va «Lacetti»ga öxşaş maşinalar qolmagan. Hammasi inomarkalar. Biz kambağal hisoblaydigan Tojikistonda ham hamma avtomaşinalar çet elniki.
Bu davlatlarda aholiga xizmat körsatadigan taksilar ham inomarka. Masalan, Bokuda Angliyada çiqarilgan bir xil kuperlar, Tojikistonda esa hammasi Hyundai. Bizda esa xatto poytaxtdagi taksilarning hammasi «Matiz».
Senator UzAuto Motors tomonidan oddiy xalq köproq xarid qiladigan maşinalarning narxini oşiriş biror bir mezonga töğri kelmasligini aytdi.
«Bizdagi avtomaşinalar dunyo bozorinikidan ikki barobar qimmat. Bu hukumatning omadsiz zavodni töxtab qolişidan qörqib qilayotgan işi, deb öylayman.
Bu narx oşirişdan butun jamiyat junbuşga keldi», dedi u.
Abduqodir Toşqulovning aytişiça, uning özi ham bir neça yildan buyon «Nexia» avtomobili xarid qilişni reja qilib yurgan. Ammo yangi narxlar tufayli bu reja yanada uzoqroqqa çöziladigan böldi.
«Endi ololmayman. Ataylab olmayman. Aççiq qilib ham olmayman. Bu juda qimmat axir. Buni qoralayman.
Qimmat avtomobillarning narxi oşirilmadi, deyildi. Lekin bular dastlabki narxi örnatilganda ham dunyo bozoridan ikki barobar qimmat edi. Bularni özgartirişga hojat ham yöq. Xalqqa jabr, judayam jabr.
Aslida hozir narxi oşirilayotgan avtomobillarni işlab çiqarişdan olib taşlaş kerak. Bu avtomobillar xavfsizlikni ham ta'minlay olmaydi, zamon talablariga ham javob bermaydi. GM normalariga qanday javob berayotganiga hayronman. Balki GM bizni standartlardan çiqarib taşlagandir. Tuşunib bölmayapti», – deya asabiy gapirdi senator Abduqodir Toşqulov.
Nuriddin Murodov: «8 yil oldin rahmatli deputat Boykulov «Özavtosanoat» faoliyatini qoniqarsiz, deb aytganida, xoin va sotqinlar dastidan baloga qolgan»
Foto: Xalqaro press klub
Oliy sud mas'ul xodimi Nuriddin Murodovning aytişiça, bir neça yillar avval «Özavtosanoat»ni tanqid qiliş xavfli bölgan.
«8 yil oldin gapirganimiz esimda. Rahmatli deputat A.Boykulov «Özavtosanoat» faoliyatini qoniqarsiz, deb aytganda, xoin va sotqinlar dastidan baloga qolgan edi. Yaxşiyam zamon özgardi. Hozir eslab öşa «omon-omon» zamonlarda qoniqarsiz, deb qaror qilgan deputatlarimizga ta'zim qilaman. Öşa paytdagi sotqinlarga esa la'natlar bölsin, ayrimlari hozir ham deputat bölib yuribdi», deya esladi Murodov.
Özbekistondagi yana bir siyosiy partiya – «Milliy tiklaniş» demokratik partiyasidan masala böyiça hali izoh ola olganimiz yöq.
