Navalniy «öyindan taşqari holatda». U sudda ham kuraşni davom ettirdi
|12:29 / 03.02.202133 53511 min
Rossiyalik muxolif siyosatçi Aleksey Navalniy 3,5 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Moskvadagi Simonovskiy sudi unga belgilangan şartli ozodlikdan mahrum qiliş jazosini haqiqiysiga almaştirdi. Rossiyaning eng katta siyosiy muxolifatçisi jazoni ijro etiş koloniyasiga yuborildi. Endi nima böladi?
«Iv Roşe» işi nima özi?
Siyosatçi köp yillardan buyon davom etayotgan «Iv Roşe» işi böyiça jazoga tortildi. 11 yanvar kuni Jazoni ijro etiş federal boşqarmasi Navalniyning şartli jazosini haqiqiysiga almaştiriş böyiça sudga taqdimnoma kiritgandi. Bunga sabab sifatida siyosatçi vaqtinça saqlab turiş qoidalarini buzgani keltirilgan.
2014 yil Aleksey Navalniy ukasi Oleg bilan «Iv Roşe» işi böyiça aybdor deb topilgan. Ular firibgarlik va pul yuvişda ayblangan. Navalniy öşanda şartli ravişda 3,5 yilga ozodlikdan mahrum etilgan va uning sinov muddati 2020 yil 30 dekabrda öz nihoyasiga yetdi. 2017 yil Inson huquqlari böyiça Yevropa sudi Navalniyning işida Yevropa konvensiyasi talablari buzilganini e'lon qilgandi.
Keyinçalik Rossiya Oliy sudi işni qaytadan körib çiqqan, lekin hukm özgarmagandi. Oliy sud jinoyat alomati bölgan işlarni faqat mahalliy sudlar körib çiqişini iddao qilgan. Ayblovga köra, Navalniylar oilasiga tegişli bölgan korxona ofşor kompaniyalarda pul yuvişda qatnaşgan. Ya'ni 2008 yil Fransiyaning «Yves Rocher» parfyumeriya kompaniyasining Rossiyadagi filiali bölgan «Iv Roşe Vostok» firmasi Kiprdagi oşfor kompaniyalardan biri bilan şartnoma imzolaydi. Özaro hamkorlik davomida «Iv Roşe»dan Navalniylar oilasiga qaraşli korxona ham 19 million rubl pul oladi. Bu pullar ijara uçun deb ötkazilgan. 2012 yil «Iv Roşe» ijroçi direktori Bruno Lepruning arizasiga köra, Navalniylarga nisbatan iş oçiladi. Kompaniya ulardan 26 million rubl zarar körganini aytadi. Şu tariqa, Oleg va Aleksey Navalniy sud tomonidan aybdor deb topiladi.
Bu iş aslida tinçib ketgandi, çunki Inson huquqlari böyiça Yevropa sudi hukmni bekor qiliş böyiça talab qöygan va Rossiya sudi işda yöl qöyilgan xatolarni qisman tan olgan. Biroq avgustda Aleksey Navalniyning zaharlanişi va bunda şaxsan Rossiya prezidenti Vladimir Putinni ayblagani siyosatçining «eski portfeli qayta titilişiga» sabab böldi. Buning ustiga, 19 yanvar kuni e'lon qilingan Putin haqidagi 2 soatlik suriştiruv sabab Navalniyni qiyin kelajak kutayotgani aniq edi.
Qaror çiqişi aniqmidi?
Moskvada 1 fevral keçgi vaqtdan boşlab xavfsizlik çoralari kuçaytirilgandi. Ayniqsa Kreml atrofi jiddiy qöriqlandi. Bu esa Navalniyga qanday jazo berilişi aniqligidan dalolat berardi. Simonovskiy sudi işni Moskva şahar sudiga ötkazişga qaror qildi, çunki işda köplab OAV vakillari qatnaşişi kutilgandi. Moskva şahar sudida esa katta zal bor edi. Sud atrofi ertalab soat 8dan qöriqlana boşlandi. Şu sabab Navalniyning tarafdorlari sud binosi oldida miting ötkaza olişmadi. Ertalab soat 10dan boşlab sud atrofida yiğilganlarni qölga oliş boşlandi va bir neça soat içida 300dan ortiq odamlar uşlandi.
Mavzuga oid
Navalniy sudga juda yaxşi kayfiyatda kirib keldi. U hatto rafiqasi Yuliyaga qarab hazillaşişga ham ulgurdi: «Yuliya, seni kameramdagi televizorda ham körsatişdi. Aytişdiki, sen qoidalarni quloqsizlarça buzayotgan ekansan. Sen bilan faxrlanaman, yomon qizaloq», dedi siyosatçi. Navalniy şişali akvarium deb ataluvçi sudlanuvçilar turuvçi joyga ötar ekan, xotinidan u körib turişi uçun qulayroq joyga ötirişini söradi.
Işni köruvçi sudya almaşgani jarayon boşlanişidan bir neça daqiqa avval aniq böldi va bu köpçilikni ajablantirdi. Simonovskiy sudi raisi Vyaçeslav Detişin bu işni körib çiqişni istamadi va iste'fo berdi. Uning örnini Natalya Repnikova egalladi.
Navalniy sudyaning yaşaş joyi haqida bergan savoliga hazil bilan javob berdi: «Birinçi raqamli tergov hibsxonasi». Jazoni ijro etiş boşqarmasi vakili sudda Navalniyga 3,5 yilga ozodlikdan mahrum etiş jazosi berilişini söradi. Uning aytişiça, siyosatçi şartli ravişda 3,5 yilga ozodlikdan mahrum etilgaç, 7 marta maxsus tekşiruvga kelmagan va bu uçun ogohlantiriş olgan. Şuningdek, vakil Navalniy tuzaliş yöliga ötmaganini aytdi.
Navalniyning vakillari u maxsus suhbatga 9 yanvar kuni bora olmasligi haqida ogohlantirişganini ma'lum qilişdi. Jazoni ijro etiş boşqarmasi vakili esa Navalniy 9 yanvar kuni emas, 13 yanvar kuni inspeksiyaga borişi kerak bölganini aytdi. Bunga javoban siyosatçining vakillari u 15 yanvargaça Berlindagi «Şarite» klinikasida davolanganini aytişdi. «17 yanvar kuni uni hibsga olişmaganida, ertasiga albatta inspeksiyaga borgan bölardi», degan Navalniyning vakili.
Muxolifatçining vakillari yana bir narsaga e'tibor qaratişdi: «Sizlar nega uni qidiruvga berdingiz? Axir u qayerda ekanini butun mamlakat bilardi, hatto siz raportda körsatganingizdek qorovul ham. Nega uning vakillari bilan boğlanişga harakat qilmadingiz?» Jazoni ijro etiş boşqarmasi vakillari esa hayratlanarli tarzda Navalniy qayerda ekanini bilmaganliklarini ma'lum qilişdi. Vaholanki uning Germaniyada davolanayotganini butun mamlakat bilardi.
Bu borada Navalniyning özi şunday dedi: «Ayting-çi, men qanday qilib öşa holatda öz vazifamni bajara olardim? Men komaga tuşdim, keyin davolandim, tiklaniş jarayonini tugatib, Moskvaga qaytdim. Bundan ortiq nima qilişim mumkin edi siz uçun? Mening vakillarim bilan boğlanişingiz mumkin edi-ku, sizda ularning kontaktlari bor». Sud ikki soatlik tanaffus e'lon qilganda ham Navalniy hazillaşişga ulgurdi: «Kimnidir «Makdonalds»ga yuborsak bölardi».
«Qölimdan kelgança kuraşdim, kuraşda davom etaman»
Tanaffusdan keyin sudda birinçi bölib Navalniy söz oldi: «Bu xonadagi barçaga murojaat qilmoqçiman. Meni allaqaçon jazolangan işim uçun qaytadan jazolamoqçi bölişyapti. Yevropa sudi işda jinoyat alomatlari yöqligini ma'lum qilgan va Rossiya buni qisman tan olgandi ham. Buning ustiga ukamni qamab, menga sinov muddati berişdi. Keling, biroz matematikaga murojaat qilamiz: meni 2014 yil sud qilişdi, hozir esa 2021 yil va hamon sud qilinyapman.
Menga şunça iş yetmaganday yaqinda yana bir işni tönkab qöyişdi. Xuddiki bir kişi bu mamlakatda bir qadam ham erkin yura olmasligimni xohlayotganday. Hammamiz bu işlar bunkerda yaşayotgan bir kişining nafrati va qörquvi sabab sodir bölayotganini bilamiz. Çunki men tirik qolib uni ölar darajada ranjitib qöydim», dedi Navalniy. Oxirgi gapni aytayotganda prokuratura vakili xavotir bilan sudda boşqa masala körilayotgani, şunçaki şartli jazo çinakamiga almaştirilayotganini eslatdi. Siyosatçi tirik qolgani, misolda keltirilgan odam kabi qörqib bunkerga yaşirinmaganini faxrlanib ayta olişini ma'lum qildi. U oxirgi ikkita suriştiruvini ham eslatib ötişga ulgurdi. Navalniy sud majlisi davomida Putin u sabab tarixga zaharlovçi bölib kirişidan ranjiganini aytib ötdi.
Sudlanuvçi majlis davomida ijtimoiy muammolar haqida gapirişga ham ulgurdi: «Bizning mamlakatda barça göyoki bir işni qilmoqda va evaziga 20 ming rubl (260 dollar) maoş olib, jim yuribdi. Çunki mana bunday qama-qamalar bilan millionlab odamlarni qörqitişmoqda. Rosgvardiya, panjaralar – bular qörqoqlikning nişonasi, xolos. Lekin unutmang, yuz minglab odamlarni qamoqqa tiqib bölmaydi».
Prokuror Navalniyni bir neça marta töxtatişga urinib, sud majlisini mitingga aylantirmaslikni söradi. «Men qölimdan kelganiça kuraşdim va kuraşişda davom etaman. Men odamlarni kimyoviy qurollar bilan zaharlayotganlar qurşovida qolib ketdim. Hozir mening hayotim uç pulga qimmat, lekin men siz bilan kuraşişda davom etaman. Bizning vatanimizda, Rossiyamizda yaxşi narsalar juda köp, eng yaxşisi – qörqmaydigan, öz vatanini uzumzorlar-u, akvodiskotekalarga almaşmaydigan xalqimiz. Mening talabim şuki, hoziroq ozodlikka çiqarilişimni sörayman», dedi siyosatçi.
Navalniydan keyin söz olgan advokati Vadim Kobzev mijozining qayerda bölmaganini göyoki bilmagan Jazoni ijro etiş boşqarmasining namoyişkorona qiliqlarini uyatli holat deb atadi. Uning aytişiça, Navalniyga nisbatan qidiruv tartibi ham qöpol ravişda buzilgan.
Prokuror Yekaterina Frolova esa sovuqqonlik bilan Navalniyga belgilangan şartli jazo haqqoniysiga almaştirilişi juda oddiy jarayon ekanini, ayblanuvçi şartli jazo qoidasini buzganida bu holat tabiiy tarzda amalga oşirilişini aytgan. Uning fikriça, Rossiya qonunçiligi yanayam insoniylik tamoyillarini qöllagan holda Navalniy ikki martalab şartli jazoga hukm qilinişiga yöl qöygan. «Vaholanki, bunday jazo faqat bir marta yengillik sifatida qöllanadi», dedi prokuror.
Dunyo yetakçilari Navalniy ozod qilinişini söramoqda
Aleksey Navalniy ozodlikdan mahrum qilinib, jazoni ötaş uçun koloniyaga yuborilgaç, mamlakat böylab norozilik mitinglari bölib ötdi. Mingdan ortiq odam qölga olindi. Ayniqsa Kreml atrofida köplab odamlar olib ketilgan. Butun Moskva böylab militsiya va OMONçilar işga kirişdi. Navalniy qölga olingaç, dunyodagi köplab siyosiy yetakçilar uni qöyib yuborişni sörab çiqişdi.
Emmanuel Makron, Fransiya prezidenti: «Siyosiy böysunmaslik – jinoyat emas. Biz Navalniyni tezda qöyib yuborişga çaqiramiz».
Angela Merkel, Germaniya kansleri: «Aleksey Navalniyning ozodlikdan mahrum qilinişi qonuniy davlat talablariga umuman töğri kelmaydi. U tezda qöyib yuborilişi kerak. Tinç namoyişçilarga qarşi zöravonliklarga ham çek qöyiş lozim».
AQŞ davlat departamenti: «AQŞ Rossiyaga nisbatan siyosatida Navalniy atrofidagi voqealarni hisobga oladi».
Amerikalik senator Mitt Romni Navalniy qölga olingaç, bu borada Rossiyaga qarşi sanksiyalarni nazarda tutuvçi yangi qonun loyihasi işlab çiqayotganini ma'lum qildi. Oq uyda ham Navalniyning qölga olinişidan xavotirda ekanliklarini ma'lum qilişdi.
Dominik Raab, Britaniya taşqi işlar vaziri: «Britaniya Navalniyni zudlik bilan qöyib yuborişga çorlaydi. Bugungi hukm zaharlaniş qurbonlariga qarşi böldi, uning taşkilotçilariga qarşi emas. Bu bilan Rossiya xalqaro hamjamiyat vakili sifatida eng oddiy talablarni bajarmasligini körsatdi».
