Öqituvçilar istagan vaqtda, istagan joyda malaka oşirişlari mumkin. Bu qanday amalga oşiriladi?

• Maxsus platforma “tas-ix” da joylaştirilgani va personal kompyuter bilan birga mobil telefon orqali (android, ios) kiriş imkoniyati;
• mustaqil onlayn röyxatdan ötiş va malaka oşiriş;
• har bir tinglovçining şaxsiy kabineti;
• malaka oşirişni boşlaşdan oldin kasbiy kompetensiyalar böyiça diagnostikadan ötiş;
• diagnostika natijalariga asosan individual kasbiy rivojlaniş trayektoriyasining şakllanişi;
• individual trayektoriyaga asosan platforma tomonidan ehtiyojga asoslangan kurslarning taklif etilişi;
• har bir kursdagi alohida mavzu böyiça videodars, taqdimot, adabiyotlar mavjudligi;
• har bir mavzudan keyin özlaştiriş darajasini aniqlaş imkoniyati (agarda tinglovçi ma'lum mavzuni özlaştirişi past bölsa keyingi mavzular oçilmaydi);
• rahbar va mutaxassislar kamida 30 soat (15 kredit), pedagoglar 36 soat (18 kredit) malaka oşirişdan ötgandan keyin malaka oşirganlik töğrisidagi elektron sertifikat;
• har bir tinglovçining natijalaridan kelib çiqib şaxsiy portfoliosi şakllanişi;
• muqobil malaka oşiriş şakllaridan foydalaniş va uçun muayyan kredit töplaş imkoniyati;
• malaka oşiriş davrida turli vebinarlarda çeklanmagan vaqtda va çeklanmagan tinglovçilar soni iştirok etişi (bunda tinglovçi onlayn vebinarda iştirok etmasa vebinarning arxivini körişi mumkin);
• vebinarlar ötkaziş payida turli onlayn sörovnomalar ötkaziş imkoniyati;
• yaratilgan kurslar sifatini baholaş (5 balli tizimda);
• tinglovçilar va tyutorlar örtasida özaro muloqot qiliş va fayl almaşiş;
• tinglovçilar tomonidan özlarining mualliflik kurslarini joylaştiriş va boşqa tinglovçilarga örtoqlaşiş.

2021 yil 1 martdan boşlab fan metodistlari mazkur platforma orqali kredit-modulga asoslangan malaka oşiriş boşlandi. 1 may holatiga 1647 nafar metodist malakasi oşirilib tegişli sertifikatga ega böldi.

Metodistlar uçun ehtiyojga asoslangan 30 ta videokurs tayyorlandi va joylaştirildi.

15 iyuldan boşlab maktab direktorlari ham mazkur platformada malaka oşirişi boşlandi. Ular uçun 8 ta kompetensiya böyiça ehtiyojga asoslangan 192 ta videokurs tayyorlanmoqda.

“Uzluksiz kasbiy ta'lim” maxsus elektron platformasini takomillaştiriş davom ettirilmoqda. Bunda quyidagi imkoniyatlar yaratiladi:

• Har bir fan metodisti öziga biriktirilgan hudud va fan kesimida öqituvçilarning kasbiy rivojlanişini monitoring qiliş va baholaş mumkin;
• Turli yönalişlarda sörovnomalar ötkaziş milliy tizimi (google formdan imkoniyatlaridan kengroq ) yaratiladi;
• Butun tizim xodimlarining kasbiy rivojlanişini turli kesimlarda monitoring qiliş va kuzatib boriş (dashboard);
• Maxsus platforma orqali dars va vebinar ötgan tyutorlarning faolligini kuzatiş va ularning öquv soatlarini hisoblaş va elektron jurnal yuritiş;
• Kasbiy diagnostika turlarini kengaytiriş;
• nodavlat ta'lim muassasalari va oliy ta'lim muassalari uçun sub tizim yaratiş.

Kreditlar nima?

Kredit – bir söz bilan aytganda xodimning öz ustida işlagani uçun beriladigan bahosi. U boşqalardan farqli ölaroq, xorijiy kurslarni tugallaganligi, yoki öquvçisi olimpiadalarda faxrli örinlarni egallaganligi xaqidagi sertifikatlar bölsa inobatga olinadi. Öşa sertifikatda belgilangan kreditlar platformada töplayotgan kreditlarga qöşib beriladi. Ya'ni malaka oşiriş kursida öqib töplanadigan bahoni u öz ustida işlab avvaldan töplagan hisoblanadi. Şu örinda kreditlar miqdori ham ahamiyatli, kreditlar minimal 15-20dan, maksimal 54dan baland bölişi mumkin. Xodimning bir yilda töplagan kreditlari miqdori 15 ball bölsa u öz-özidan malaka oşirişdan ozod etiladi. Xodimning pedagogik faoliyatidagi yutuqlari tan olinadi.

Öquvçisi respublika va xalqaro olimpiadalarda örin egallagan öqituvçilar uçun yuqori kreditlar beriladi. Bunday pedagoglar 54 kreditga ega bölişadi va 3 yil mobaynida majburiy malaka oşirişdan ozod etilib, malaka sertifikatlari 3 yilgaça yangilanib boradi.

Sertifikatlar QR kodga ega bölib, undagi raqamlar orqali uning kimga tegişli ekanligini aniqlaş mumkin.

Milliy vebinar tizimi - özbekça “zoom”

Institut tomonidan amalga oşirilgan samarali işlardan biri - yangi malaka oşiriş kurslarida foydalaniş uçun yaratilgan Milliy vebinar tizimi böldi. Ma'lumki, pandemiya davrida zoom platformasi eng keng tarqalgan va ommalaşgan ilovalardan biri böldi. Jamoa yaratgan Milliy vebinar tizimi mazkur ilovadagi barça funksiyalarni özida jamlab, ayrim jihatlarda undan ustunlikka ham ega. Avloniy nomidagi ilmiy-tadqiqot instituti rektori Ayubxon Radjiyevning sözlariga köra, bu ilova iştirokçilar soni çeklanmaganligi, vaqt çegaralanmaganligi va bepul ekanligi bilan foydalanuvçilarga katta qulaylik yaratadi.

“Tizimda bir vaqtning özida 3 mingdan ortiq tinglovçi foydalanişi mumkin. Şundan kelib çiqib aytiş mumkinki, serverlarni köpaytirib, internet sifatini yanada oşirsak, bu vebinar tizim kelgusida keng ommalaşadi. Tizimning ustun jihatlaridan biri – uning xavfsizligi ta'minlangan.

Platformada malaka oşirayotgan xodim bilan dars ötayotgan öqituvçi şu vebinarda yuzma-yuz körişişi imkoniyati yaratilib, kurslarning qiziqarli va jonli bölişi kafolatlanadi” dedi rektor.

Malaka oşirişdan maqsad mutaxassisni qiynaş emas, unga yordam beriş

Hozirga qadar pedagoglar 5 yilda bir marta 144 soatlik malaka oşiriş kursida öqişlari şart edi. Bu borada köplab muammolar yuzaga kelganligi sir emas: ayniqsa korrupsion holatlarning köpayişi bilan boğliq. Şunday kurslarda iştirok etgan 12,5 mingdan ortiq pedagoglar orasida ötkazilgan tadqiqotlar natijasi tizimni tubdan özgartiriş zarurligini körsatdi va şunday muammolar aniqlandi:

1.   Malaka oşiriş kurslarining faqat malaka oşiriş institutida yölga qöyilişi ta'lim sifatining pastligiga olib kelgan. Oqibatda pedagoglar bu yerga toifa olişlari uçun malaka oşirganlik töğrisida sertifikat zaruriyati sababligina öqişga kelişgan.

2.   Öqituvçilarning malaka oşiriş jarayonida bir oylik öqişlari sabab maktablarda darslarning ötilmay qoliş holatlari bölgan. Sörovnoma natijalariga köra, fizika, matematika, kimyo fan öqituvçilari öqişda bölganligi sababli boşqa fan öqituvçisi şunçaki “öquvçilarni uşlab turiş” uçun darsga kirgan. Bir oy davomida öşa fanning ötilmasligi ta'lim sifatiga ta'sir qilmay qolmaydi.

3.   Tadqiqot iştirokçilari ta'kidlaşlariça, bir oy davomida öqituvçining kun böyi öqişda bölişi oilaviy munosabatlarga ham ta'sir qilar ekan. Maktablarda dars beradigan öqituvçilarning katta qismi xotin-qizlar bölganligi sabab ular uçun bu qiyinçilik tuğdirgan. Iştirokçilarning 12 foizi buni qayd etgan.

4.   Malaka oşirişdagi yakuniy imtihon, malaka işini yoziş kabi yuklamalar korrupsion holatlarning gurkiraşiga olib kelgan. Öqişga kelgan xodim ertalabdan keçgaça darsda böladi, berilgan topşiriqlarni bajarib keladi va yana 50-60 betlik bitiruv malaka işi yozişi, yakuniy imtihonga tayyorlanişi kerak böladi. Jismonan va ruhan bunça yuklamani bajariş qiyin. Malaka oşirişdan maqsad mutaxassisni qiynaş emas, unga yordam berişdan iborat bölişi lozim.  

Endi pedagog imtihondan ötolmasa qaytadan pul tölab malakasini oşiriş haqida qayğurmaydi

Tizimni korrupsiyadan xoli qiliş uçun yuqoridagi holatlarning barçasidan voz keçildi. Malaka oşirayotgan mutaxassis endi imtihon uçun emas, taqdim etilgan ma'lumotlarni özlaştiriş uçun platformadan foydalanadi. Öquv kurslari yakunida maktab direktorlari olgan könikmalari orqali öz rahbarlik qiladigan muassasani rivojlantiriş uçun yölga qöyadigan işlari haqida, öqituvçilar esa öz darslarini boyitiş maqsadida örgangan yangi metodlari asosida dars ötib beradi. Bu jarayonlar vebinar tizim orqali amalga oşiriladi.

Xulosa qilib aytganda, hukumatimiz xalq ta'limi xodimlari uçun qulay, sifatli va sermazmun malaka oşiriş tizimini joriy qilişga şaroit yaratmoqda. Bu öz örnida öqituvçi-pedagoglar zimmasidagi mas'uliyatni oşirib, ta'lim sifatini kötarişga xizmat qiladi. Öylaymizki, jamiyatning ravnaqi va millatning kelajagi uçun mas'ul şaxslarni tarbiyalayotgan muallimlar yaratilgan bu imkoniyatlardan unumli foydalaniş orqali öz mamnuniyatlarini bildirişadi. Yangilangan tizimning zalvorini his qilmaslik, uni yana samarasiz holga keltirişi tabiiy.

Abdulla Avloniy nomidagi ilmiy-tadqiqot instituti matbuot xizmati Ⓣ