Oliy sud Qashqadaryodagi AGQShga viloyat va tuman sudlari tomonidan soliqchilar foydasiga chiqarilgan qarorlarni bekor qildi 

Oliy sud Qashqadaryoda joylashgan avtomobillarga gaz quyish shoxobchasiga viloyat va tuman sudlari tomonidan soliqchilar foydasiga chiqarilgan qarorlarni bekor qilgan. Bu haqda Kun.uz’ga Biznes-ombudsman devoni bosh inspektori Sheroz Shodiyev xabar berdi.

Ma'lum qilinishicha, Biznes-ombudsman devoniga Qarshi tumanida faoliyat yurituvchi «Bo‘ston» xususiy korxonasi (tadbirkorlik sub'yektining nomi o‘zgartirilgan) qabul qilingan sud qarorlaridan norozi bo‘lib murojaat qilgan.  

Aniqlanishicha, Qarshi tuman hokimining 2015 yil 28 noyabrdagi X-1333/11-son qarori bilan «Bo‘ston» xususiy korxonasiga Qarshi tumani, Xushvaqt qishlog‘i hududida qurilgan aholiga maishiy gaz ballonlarini to‘ldirish stansiyasiga egalik huquqi berilgan. 

2017 yil 29 yanvarda Vazirlar Mahkamasi tomonidan berilgan AV-3136-son litsenziya bilan «Bo‘ston» xususiy korxonasi suyultirilgan uglevodorod gazini birjadan xarid qilgan holda aholiga maishiy ehtiyojlari uchun realizatsiya qilib kelgan.

2019 yil dekabr oyida Qarshi tuman soliq inspeksiyasi korxona faoliyatida kameral tekshirish o‘tkazgan va 20 dekabrda 104 million 791 ming so‘m aksiz solig‘i to‘lash lozimligi to‘g‘risida 15-17166-sonli talabnoma berilgan. 

Korxona talabanoma noto‘g‘ri berildi deb hisoblagan va uni bajarmagan. 2020 yil 21 aprelda Qarshi tuman davlat soliq inspeksiyasi tomonidan kameral nazorat natijasida aniqlangan 110 million 790 ming so‘m qarzdorlikni undirish yuzasidan «Bo‘ston» xususiy korxonasi hisob raqamiga 330044298-son inkassa topshiriqnomasi qo‘yilgan. 

Shundan so‘ng Savdo-sanoat palatasi Qashqadaryo viloyat boshqarmasi «Bo‘ston» xususiy korxonasi manfaatida Qarshi tumanlararo iqtisodiy sudiga murojaat qilib, xususiy korxona hisobraqamiga noqonuniy qo‘yilgan 330044298-son inkassa topshiriqnomasini ijro qilishni mumkin emas deb topishni so‘ragan. 

Ish hujjatlarida xususiy korxonaning aksiz solig‘i to‘lovchisi ekanligini rad qiluvchi bir qancha dalillar mavjud bo‘lishiga qaramasdan Qarshi tumanlararo iqtisodiy sudining 2020 yil 24 iyundagi hal qiluv qarori bilan da'vo ariza rad qilingan. 

Sudning hal qiluv qarorida Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 10 avgustdagi 646-son «Aholi va ijtimoiy soha obektlariga kundalik hayotda foydalanish uchun suyultirilgan uglevodorod gazini yetkazib berish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida»gi qarorining 5-bandida muvofiq kundalik hayotda iste'mol qilish uchun aholi va ijtimoiy soha obektlariga suyultirilgan uglevodorod gazini yetkazib berish belgilangan narxlarda faqatgina, «Hududgazta'minot» AJ va uning hududiy gaz ta'minoti tashkilotlari orqali amalga oshirilishi, shu sababli aksiz solig‘i to‘lashdan imtiyoz «Hududgazta'minot» AJ tizimidagi tashkilotlarga tatbiq qilinishi, «Bo‘ston» xususiy korxonasiga bu imtiyoz tatbiq etilmasligini ta'kidlagan. 

Vaholanki, mazkur bandning oltinchi xatboshisida suyultirilgan uglevodorod gazini nafaqat «Hududgazta'minot» AJ va uning hududiy gaz ta'minoti tashkilotlari, balki suyultirilgan uglevodorod gazini birja savdolarida sotib oluvchi korxonalar ham aholining maishiy ehtiyojlari uchun yetkazib berishishi mumkinligi belgilangan.  

Shuningdek, Qarshi tuman davlat soliq inspeksiyasining 2020 yil 5 martdagi 28-01568-son xatida xususiy korxona aksiz solig‘i to‘lovchisi emasligi qayd qilingan. 

Qolaversa, Davlat soliq qo‘mitasining 2020 yil 10 sentyabrdagi 14/1-27434-sonli xatida maishiy ehtiyojlar uchun suyultirilgan gaz aholiga realizatsiya qilingan hollarda aksiz solig‘i hisoblanmasligi maqsadga muvofiq deb topilgan.

«Tadbirkorlik faoliyati erkinliklarining kafolatlari to‘g‘risida»gi qonunning 11-moddasiga ko‘ra tadbirkorlik faoliyati sub'yektlarining davlat organlari, shu jumladan huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlar, shuningdek banklar bilan o‘zaro munosabatlarida tadbirkorlik faoliyati sub'yekti huquqlarining ustuvorligi prinsipi amal qilib, unga muvofiq qonun hujjatlarida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bog‘liq holda yuzaga keladigan barcha bartaraf etib bo‘lmaydigan ziddiyatlar va noaniqliklar tadbirkorlik faoliyati sub'yektining foydasiga talqin etiladi.

Turli qonun va qarorlar korxona haqligini isbotlab tursada, Qashqadaryo viloyat iqtisodiy sudi kassatsiya instansiyasining 2020 yil 3 centyabrdagi qarori bilan «Bo‘ston» xususiy korxonasining kassatsiya shikoyati ham rad etilgan. 

Korxona murojaatidan so‘ng Biznes-ombudsman va Savdo-sanoat palatasi Qashqadaryo viloyat boshqarmasi tomonidan Oliy sudga nazorat tartibida shikoyat kiritilgan. Oliy sud iqtisodiy sudlov hay'atining 2021 yil 29 yanvardagi qarori bilan shikoyatlar qisman qanoatlantirilib, yuqoridagi sud qarorlari bekor qilingan hamda ish yangidan ko‘rish uchun yana Qarshi tumanlararo iqtisodiy sudiga yuborilgan. 

Qarshi tumanlararo iqtisodiy sudining joriy yil 30 martdagi hal qiluv qarori bilan Vazirlar Mahkamasining yuqorida qayd qilingan qarori yana noto‘g‘ri talqin qilingan holda da'vo talabi rad qilingan. 

Qashqadaryo viloyat iqtisodiy sudi apellyatsiya instansiyasi 2021 yil 9 iyundagi qarori bilan huquqni qo‘llashdagi kamchilik e'tibordan chetga qolgan holda birinchi instansiya sudining qarori o‘zgarishsiz qoldirilgan.  

Noto‘g‘ri qabul qilingan sud qarorlari yuzasidan Biznes-ombudsman hamda Savdo-sanoat palatasi Qashqadaryo viloyat boshqarmasi tomonidan Oliy sudga qayta kassatsiya shikoyati kiritilgan. 

Oliy sudining iqtisodiy ishlar bo‘yicha sudlov hay'atining joriy yil 16 avgustdagi qarorida Qashqadaryo viloyatidagi iqtisodiy sudlar tomonidan yo‘l qo‘yilgan kamchilik e'tirof qilinib, xususiy korxona manfaatiga zid tarzda qabul qilingan qarorlar bekor qilingan holda tuman soliq inspeksiya tomonidan hisob raqamga qo‘yilgan 330044298-son inkassa topshiriqnomasini ijro etish mumkin emas deb topilgan.