Internet çeklanişi yuzaga keltiradigan 8 xavotir: nimalarni yöqotişimiz mumkin?

Beşinçidan, bu mamlakatning intellektual jihatdan rivojiga raxna sola boşlaydi. Xususan, hozirda köp yoşlar YouTube platformasi orqali xorijiy tillarni örganmoqda, taniqli olimlarning ma'ruzalaridan tekinga foydalaniş imkoniyatiga ega. Facebook, Twitter kabi tarmoqlarda köplab biznes uslublari, yangi innovatsion taqdimotlar yoki yuklangan videolar orqali kundalik hayotda işlatiş mumkin bölgan texnologiyalarni örganiş mumkin.

Şuningdek, köplab biznes treninglarni kuzatiş imkoniyati bor. Tarmoq bloklanişi natijasida ma'lumotlar oqimining kelişi ham töxtaydi. Natijada dunyodan uzilib qoliş tendensiyasi boşlanadi.

Oltinçidan, davlat rahbari amalga oşirayotgan taşqi siyosat oçiqlik prinsiplariga asoslangan. Mantiqsiz çeklovlar esa Özbekistonning xalqaro reytinglar va har xil indekslardagi örniga ta'sir etmay qolmaydi. Natijada mamlakatdagi investitsion muhit yomonlaşib ketadi. Xorijiy investorlar kirib kelişi kamayadi. Turizmni rivojlantiriş haqidagi maqsadlar va rejalar orzuga aylanadi.

Yettinçidan, hukumatning özi ham köplab davlat xizmatlarini amalga oşirişda Telegram tarmoğidan foydalanib kelmoqda. Pensiya va nafaqa oluvçi şaxslarga davlat pensiya ta'minoti sohasida axborot beruvçi maxsus «Pensiya» boti (@pensiyauzbot), eJarima.uz rasmiy telegram-boti, samarali jamoatçilik nazoratini taşkil etiş maqsadida «YeR NAZORATI» maxsus telegram-boti kabilar kiçik bir misollar, xolos. Xöş, elektron xizmatlar va jamoatçilik nazoratini kuçaytirişga intilayotgan hukumat bu kabi böşliqlarni qanday töldiradi?

Sakkizinçidan, keçagi muammoli vaziyat 150 nafar deputat qabul qilib, 100 nafar senator ma'qullab, keyin imzolangan qonun sababli yuzaga keldi. Bu esa xaosni yuzga keltirmoqda: hukumat qonunçilik ijrosini ta'minlay olmasligi yoki qonunlarni çuqur mulohaza bilan qabul qilmasligi örtasida tanlov orasida qoldi.

Uşbu qonun orqali Özbekiston hukumati öz maqsadiga erişişi mumkinmidi?

Telegram, Google, Facebook kabi gigant kompaniyalar uçun Özbekiston bozori unçalik muhim emas, agar server örnatiş xarajatlari va xavfsizlik tomonlari ularga töğri kelmasa yoki imijiga ta'sir ötkazsa, bemalol çiqib ketişlari mumkin.

Şu örinda Telegram asosçisi Pavel Durovning sentabr oyida aytgan quyidagi fikrlarini keltirib ötiş mumkin:

«Tariximiz bilan taniş bölgan har bir kişi yaxşi biladiki, Telegram hukumatlar bilan kuraşa oladigan va kuraşgan birinçi ilova. Biz buni Hongkongdan Belarusgaça bölgan köplab avtoritar mamlakatlarda bir neça bor isbotladik. Eron muxolifatni axborot tarqatiş platformasidan mahrum qilişni talab qilganida, Telegram 40 million foydalanuvçini emas, balki blokirovkani afzal kördi. 2018 yilda ham Rossiya hukumatining blokirovka qiliş xavfi ostida şifrni oşkor qiliş talablariga javoban şunga öxşaş qaror qilgandik. Men uçun yuz millionlab Telegram foydalanuvçilarining manfaatlari har doim har qanday siyosiy kuç manfaatlaridan köra muhimroq bölgan. Telegram erkinlik va soğlom fikrni himoya qiladigan platformadir», degandi u.  

Huquqşunos Xuşnudbek Xudoyberdiyev ta'kidlab ötganidek, keça bizning qurtlagan tişimiz qattiq bezovta qilgani uçun vaqtinça oğriq qoldiradigan dori içdik. Ammo qurtlagan tiş haliyam turibdi. U hali yana oğrişi mumkin. Bunga heç kim kafolat bera olmaydi.

«Şaxsga doir ma'lumotlar töğrisida»gi qonun qayta körib çiqilişga muhtoj. Keng jamoatçilik uşbu qonunni prezident Şavkat Mirziyoyev olib borayotgan oçiqlik siyosatiga qarşi harakat deb baholamoqda.