Butunjahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko‘ra, yurak-qontomir kasalliklari tufayli jahonda yiliga 18 million kishi vafot etadi. Bu o‘limlarning qariyb 85 foizini yurak xurujlari va insult oqibatlari tashkil etadi.
Michigan shtati universiteti olimlari yurak xuruji boshlanishidan oldin uni aniqlashga mo‘ljallangan potensial vizualizatsiya texnikasini ishlab chiqishdi.
Yurak salomatligini yaxshilashning bir necha yo‘llari bor; masalan, jismoniy faollik yurak xurujidan keyin sog‘ayib ketishni 45 foizgacha oshirishi mumkinligini tadqiqotlar ko‘rsatgan. Lekin, patsiyentlar oldindan ogohlantirilsa yurak xurujining oldini olish imkoniyatlari yanada kengayadi. Bu konsepsiya olimlar jamoasi tomonidan yaratilgan yangi vizualizatsiya usuli asosida yotadi.
Tovush, yorug‘lik va nanozarralar yordamida yurak xurujini aniqlash
Mualliflardan biri, professor Brayan Roneyn Smitning aytishicha, yangi usulni uning jamoasi yorug‘likni yutuvchi alohida zarrachalar yuborilgan arteriyaga yorug‘likni yo‘naltirib yaratishgan. «Zarrachalar bizga yurakdagi vaziyatning uch o‘lchamli tasvirlarini qurish imkonini beruvchi ma'lumotlar berishdi».
Inson qulog‘i hamma tovushni eshita olmasa ham, uni ultratovushni qayta ishlovchi qurilmalar bilan osongina qayd etish mumkin.
Dastlab yangi texnologiya sichqonlarda sinab ko‘rilgan. Smit va uning hamkasblariga ko‘ra, endi texnologiyani arteriyalarda paydo bo‘ladigan, yurak xuruji va insultlarga sabab bo‘luvchi yog‘ to‘plamlari — aterosklerotik quyqalarni to‘g‘ridan to‘g‘ri skanerlash uchun ishlatish mumkin.
Smitning aytishicha, yangi usulning qiymati undan hujayralarni o‘zi tanlashida. Ayni paytda quyqalarning tasvirini olishning boshqa usullari ham bor. Lekin bu yondashuvning farqli tomoni — u hujayralar bilan ishlaydi. Olimlar makrofaglar va monotsitlar deb ataluvchi va quyqa paydo bo‘lishiga mas'ul hujayralarni maxsus o‘rganishgan.
Muayyan quyqa insult yoki bemorning yurak xurujiga sabab bo‘lishini ko‘rsatish qiyin, lekin Smitning fikricha, moyil quyqalar eng xavflisi sanaladi. Bunday quyqalar yorilib, qon yuruvchi arteriyalarni berkitib qo‘yishi mumkin.
