«Tuzalmaydigan» ta’lim tizimi: Karmanalik öqituvçilarga qimmat kitob, «karman»ga bir maşina puli

Unda metodist maktablardagi metod-birlaşma rahbarlariga murojaat qilgan.

«Navoiy şahriga ham, Zarafşon şahriga, Nurota tumaniga ham tuşgan. Lekin öşa plastikka taşlab bergan holatlarning ham hammasini eşitib yuribmiz. Hamma 100 foiz kitob olmaganligi uçun biz naqd pul berib, öşa yerning özida (tuman XTB nazarda tutilyapti — tahririyat) kitob taşkillaştirib beramiz. Nasib bölsa ertaga, duşanba kuniga har bir maktab direktori va metod-birlaşma rahbarlarini «rayONO»ga çaqirib, kitoblarni joy-joyiga yetkazamiz», — deydi u.

Holat böyiça Nafosat Ergaşevadan izoh oldik. U oddiy metodist ekanligi, rahbarlar «topşiriği»ni bajarişini ta’kidladi.

«Öqituvçilarga naqd pul berişimizdan maqsad — boşqa tumanlarimizda hamda viloyatimizda plastik kartalariga pul taşlab berilganida, öqituvçilarning kreditlari bölgani sababli tuşgan mablağ kreditni söndirişga yeçib olingan holatlar uçragan. Şu sababli biz öqituvçilarga naqd pul tarqatdik. Şuningdek, biz hisobxona va Nasiba Xalilovna (Karmana tuman XTB mudiri — tahririyat) bilan kelişgan holda vazirlik tomonidan şakllantirilgan kitoblar röyxati böyiça naşriyotga buyurtma berib, kitob keltirib, öqituvçilarga tarqatmoqçi böldik. Ammo keçagi audiodan keyin bu narsalarning barçasi töxtatilib, öqituvçilarga 1 mln sömdan pullarini yetkazdik», deydi u.

Tuman XTB boş hisobçisi Ğanişer Rahmonov ham birorta maktabga kitob tarqatilmagani, biror tadbirkor bino taşqarisida sotgan bölişi mumkinligini ta’kidladi. Biroq örganiş jarayonida aniq böldiki, 6 turdagi kitob metodist aytgani kabi naşriyotga buyurtma berilmoqçi bölgan yoki XTB binosi taşqarisida tadbirkor tomonidan sotilgan emas, aksinça tuman XTBdagi «tadbirkorlar» tomonidan maktablarga majburiy ravişda tarqatilgan.

Har bir çet tili öqituvçisiga 1 mln sömdan naqd pul direktorlarga röyxat asosida imzo qöydirib topşirilgan va undan har bir töplam kitob uçun 483 ming sömdan pul olib qolingan. Ayrim maktablarga esa pul ham, kitob ham berib yuborilgan holda keyinçalik kitob puli yetkazilişi topşirilgan.

Bu prezident taşabbusi

Karmanada tarqatilayotgan bu kitoblarning töplam narxi bozorda nari borsa 60 ming söm turadi. Qolaversa, ularning elektron variantini internetdan osongina topsa böladi. Masalan, ijtimoiy tarmoqlardagi xizmatlar orqali mazkur kitoblar töplamini rangli şaklda 60 ming sömga, rangsiz şaklda esa 40 ming sömga çop qilib oldiriş mumkin.

Karmana tumani XTB rahbarlari esa prezident qaroridan öz manfaatlari yölida «unumli foydalangan» holda bu kitoblar töplamini tumandagi çet tili öqituvçilariga 483 ming sömdan pullamoqçi bölişdi. Buni rad qilgan çet tili öqituvçilariga esa «rayONO» hisobçisi Alişer Şokirov tomonidan döq-pöpisa qilinib, maktabiga tekşiriş jönatişni aytib, bosim ham ötkazilgan. (Uşbu faktlarning har biriga asos böluvçi audiomateriallar tahririyatda mavjud. Tahririyat öqituvçilar iltimosiga köra, ularni hozirça oçiqlamaslikka qaror qildi).

Boş hisobçi nima qilib bu işlarga aralaşib yuribdi, deya hayron qolayotgandirsiz? Axir kimdir pullarni sanaşi kerak-ku?

Bu hodisada eng ajablanarli joyi, vazirlik bayonotiga köra, Xalq ta’limi vazirligi tomonidan faqatgina adabiyotlar röyxati tavsiya qilingan bölib, u yoki bu işlab çiqaruvçi yoki sotuvçi, kitob dökoni tomonidan sotilayotgan adabiyotlarni sotib oliş böyiça heç qanday körsatma berilmagan. Vazirlik tavsiya uçun naşriyoti ham körsatilgan holda tasdiqlagan kitoblar röyxatida esa Karmana XTB tomonidan tarqatilgan kitoblar yöq.

Karmana tumanida 31 ta maktab bor. Ularda 226 nafar xorijiy tillar öqituvçisi faoliyat olib boradi. Agar har bir öqituvçiga XTV tavsiya etmagan 60 ming sömlik kitoblar töplami 483 ming sömdan «ötkazilsa», oradagi farq 95,5 mln sömga yaqin pul böladi. Kimdir fursatdan unumli foydalanib qolib, yangi yilga yangi maşina minmoqçi şekilli?

Gap ta’sir qilsa-yu, «Bir barobar qöy ustiga, bor, ana, ikki barobar qöy. 8 barobar ham qöyasanmiya, noinsof?!» — desang-da. Lekin nimadir möljal qilinsa va öşani qölga kiritiş yölida qattiq kirişilsa, mana şunday nafs hakalak otadi, odatda.

Şu örinda savol tuğiladi: nega davlatimiz rahbari kelajakni, yoşlarning sifatli ta’lim olişini öylab yaxşi bir taşabbusni örtaga taşlasa, quyi poğonadagi rahbarlar taşabbus uçun ajratilgan mablağni «torta-tort» qilişga urinişadi?

Bu hol davlat mablağlarini talon-toroj qiliş sifatida baholanib, bunday rahbarlar va mutasaddilar sohada 2 soniya ham işlamasligi kerak emasmi? Bizda korrupsiya deyilganda köpinça pora oldi-berdisi tuşuniladi. Ammo, mana şu holat ham klassik korrupsiyaning tipik körinişi.

Aytadiganimiz bitta: toki mana şunday boşboşdoqliklarga yöl qöyayotganlar namoyişkorona jazolanmas ekan, tobora «xastalanib» borayotgan ta’lim tizimi heç qaçon «tuzalmaydi».

Şuhrat Şokirjonov, Ruslan Saburov,
Kun.uz jurnalistlari