Narx-navo, ijara va mehnat bozoriga ta’sir – rossiyaliklar oqimi O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun nima anglatadi?

Iqtisodchilar Otabek Bakirov va Mirkomil Xolboyev Kun.uz bilan suhbatda rossiyalik migrantlarning qaysi bozorlarga qanday ta’sir qilishi haqida gapirdi. «Aholi yoki iste’molning 1 foizga oshishi narx-navoga ta’sir qilmaydi», – deydi Mirkomil Xolboyev. Otabek Bakirov esa migrantlarning ta’siri ular O‘zbekistonda vaqtincha yoki uzoq qolishiga bog‘liqligini aytadi.

Iqtisodchi Mirkomil Xolboyev migrantlarning ta’sirini baholashda kirib kelayotganlarning qaysi bozorlarga ta’siri qilishi nuqtayi nazaridan qarash kerakligini ta’kidlaydi.

«Masalan, ijara bozorida muvozanat buzildi. Bu faqatgina ijara uchun kvartira izlab yurganlarga emas, balki istalgan shu vaqtgacha ijarada turganlarga ham ta’sir qilyapti. Umuman, hozirgacha ijarada turganlar uchun ham uy egalari narxlarni oshiryapti. Bu narsani ijara bozoriga keskin ta’sir qilganini ko‘rish mumkin», – deydi u.

Iqtisodchi migrantlar oqimi iste’mol tovarlari yoki boshqa tovarlar narxiga katta ta’sir qiladi deb o‘ylamasligini ta’kidlarkan, hamon ta’sirlarni baholash uchun kirib kelgan rossiyaliklar soni haqida aniq ma’lumotlar kerakligiga urg‘u beradi.

«Agar ularni 40-50 mingta deydigan bo‘lsak, yashab turgan aholining bir foizini ham tashkil qilmasa kerak. Iste’mol yoki aholining 1 foizga oshishi narxlarga unchalik katta ta’sir qilmaydi. Yana bir bozor – mehnat bozori. Kirib kelayotganlar yuqori malakali bo‘lmasa (masalan, aytishnik) mehnat bozoriga kirib kelish yoki mehnat bozorida raqobat qilishi nuqtayi nazaridan katta xavf yo‘q deb o‘ylayman».

Otabek Bakirov salbiy ta’sirlar qisqa shoklarda yuz berishi mumkinligi haqida fikr bildirdi.

«Kelayotgan muhojirlarni uzoq yoki o‘rta muddatli resurs deb hisoblasak, agar shunga sharoit yoki belgilar bo‘lsa, ular iqtisodiyotimiz uchun qo‘shimcha resurs va imkoniyatlar beradi. Lekin agar spekulyativ, ya’ni O‘zbekiston hududi tranzit maqomda ko‘riladigan bo‘lsa, qisqa muddatli shoklar orqali har xil bozorlar – uy-joy, iste’mol va mehnat bozoriga ham salbiy ta’sirlarini ko‘rsatadi. Hattoki, ayrim nuqtalarda infratuzilmaga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin».

Iqtisodchi bundan 100 yil avval ko‘plab turkistonliklar bolsheviklarning ikkinchi rus sovet bosqini oqibatlaridan qochish uchun Afg‘onistonga ko‘chgani haqida gapirarkan, ular Afg‘onistonga yashash manzili sifatida emas, vaqtincha ko‘chib borish maskani sifatida qaraganini eslatadi.

«Ular imkoniyatga qarab, Eron va Turkiyaga ko‘chib ketishgan. Ayni shu voqealar ro‘y beryapti demayapman, teskarisi bo‘lishi ham mumkin, agar urush tugab hammasi barqarorlashadigan bo‘lsa, ular uchinchi davlatga emas, Rossiyaga ham qaytib ketishi mumkin.

Yutuqlarimiz nimaligiga salbiy taraflaridan ko‘ra ko‘proq urg‘u berganimiz yaxshiroq. Ha, salbiy oqibatlar haqida ham unutmasligimiz kerak. Ammo yaxshi niyatda bizning iqtisodiyotimiz uchun foydasi tegishi mumkin bo‘lgan qatlam deb qabul qilganimiz yaxshi, hozircha», – deydi iqtisodchi.

To‘liq intervyuni Kun.uz’ning You Tube sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.