Gaz böyiça izohlar, panel ura-urasi va artistning yubileyi - hafta dayjesti
|14:30 / 19.02.202348 99011 min
35 yil va 35 mlrd dollarga raddiya: izohtalab holatlar hali ançagina. Quyoş panellari: ezgu taşabbus majburiy kampaniyabozlikka aylanib ketyapti. Avtomobilga navbatlar: 27 yil sabr qilganlardan yana ozgina sabr qiliş söraldi. Haftaning şu va boşqa xabarlari – Kun.uz dayjestida.
“Uzoği 10 daqiqa”
Haftaning eng umidbaxş yangiligidan boşlasak. Toşkent şahar transport boşqarmasining bizga ma’lum qilişiça, şaharga mingta yangi avtobus olib kelinganidan keyin avtobuslar intervali 10 daqiqadan oşmaydigan böladi.
“1 martdan boşlab avtobuslar kelişni boşlaydi va intervali katta bölgan yönalişlarga biriktiriladi. Şunda Toşkent şahrida avtobus oraliq vaqti bilan boğliq muammolar kuzatilmaydi, eng uzun interval 10 daqiqa böladi”, – dedi boşqarma matbuot kotibi Elmira Nurova.
“Toşşahartransxizmat” bergan ma’lumotga köra, mingta katta siğimli avtobus aprelgaça yetib kelişi kutilyapti. Ulardan 300 tasi elektrobus böladi. Qolgan 700 tasi gazda yuradi, şundan 200 tasi 18 metrlik avtobuslar böladi. “Garmoşkali” bu avtobuslar asosiy magistral yönalişlarda qatnaydi. Ma’lum bölişiça, transportlar Xitoyning Yutong va King Long kompaniyalaridan sotib olinyapti.
Avtobuslar tirbandlikda turib qolmasligi uçun hozirça 4 ta asosiy köçada ular uçun alohida yölaklar ajratildi. Oxirgi bir oy içida bu köçalarga 55 ta kamera örnatildi. Bu kameralar işga tuşgaç, qoidaga zid ravişda avtobus bölagidan harakatlangan haydovçilar jarimaga tortiladi. Avvalroq jamoat transporti uçun bunday alohida harakat bölaklari Toşkentdagi 73 ta köçada taşkil etilişi aytilgandi.
Payşanba kuni imzolangan prezident qaroriga asosan, jamoat transportida kunlik “plan” bekor qilindi. Toşkentdan taşqari Nukus şahri va viloyatlar markazlarida ham avtobus qatnovlarini taşkil etiş tizimi özgaradigan böldi. Taşuvçi korxonalar bilan brutto-şartnoma asosida işlaşga ötiladi. Bosib ötilgan yöl va sifat asosiy mezon bölişi, buni nazorat qiliş uçun 14 ta şaharda avtomatlaştirilgan dispetçerlik xizmati taşkil etilişi kutilyapti. Nukus şahri va viloyat markazlari uçun yil oxirigaça jami 1000 ta avtobus sotib olinişi ham rejalaştirilgan.
“Ozgina sabr”
Avtomobilçilar uçun ham yangiliklar yöq emas. “Özavtosanoat” raisi Şavkat Umrzoqov avtomobilga navbatlar yöq bölişiga yana bir marta va’da berdi. Uning aytişiça, bunga avtomobil işlab çiqariş hajmini oşiriş orqali erişiladi.
Mavzuga oid
“Andijonning özida bu yil 250−300 mln dollarlik törtta yangi zavod quradigan böldik. Bu nima beradi? Tasavvur qiling, 2016 yil 80 ming maşina çiqqan, 2017 yil 120 ming çiqqan. Bugun 330 ming çiqaryapmiz. Bu yil 400 mingdan oşiq çiqaramiz. Navbat yöq böladi, işoning, faqat ozgina sabr”, – dedi “Özavtosanoat” raisi. Bunga javoban odamlar 27 yildan beri sabr qilib kelayotganlari haqida internetda postlar qoldirişdi.
Şavkat Umrzoqov qöşimça pul tölab, maşinani navbatsiz oliş imkoniyatini yaratiş, oddiy qilib aytganda “şapka”ni qonuniylaştirişga qarşi ekanini ham aytib ötdi. “Men bu taklifga qarşiman, notöğri narsa”, dedi u.
“Özavtosanoat” rahbari bu sözlarini Asakada, Onix modeli seriyali işlab çiqarilişi boşlangani munosabati bilan ötkazilgan tadbirda aytib ötdi. Marosimda Onix'ning eng yuqori komplektatsiyadagi varianti ham taqdim etildi. Unda avvalgi komplektatsiyalarda bölmagan lyuk, orqa örindiqni isitiş, klimat kontrol va boşqa qulayliklar bor. Eng yuqori komplektatsiya narxi – 215 mln söm, hozirda şartnomalar 30 sentabrgaça yetkazib beriş şarti bilan tuzilyapti.
Bu hafta, şuningdek, UzAuto Motors ötkazgan IPO yakunlandi. Kompaniya avvaliga bu orqali öz aksiyalar paketining 5 foizini birjaga çiqarişni rejalaştirgandi, lekin talab kutilganidan 17 barobarga kam böldi va jarayonda kompaniyaning atigi 0,3 foiz aksiyasi sotildi. Oddiy qilib aytganda, monopol işlab çiqaruvçining aksiyadori bölişni istovçilar öta darajada kamligi ma’lum böldi. Natijada kompaniya investorlardan atigi 57 mlrd söm jalb qila oldi xolos.
35 yil va 35 mlrd rad etildi, qolgan holatlar-çi?
“Ozodlik” radiosi e’lon qilgan va şov-şuvga sabab bölgan gaz şartnomalari böyiça suriştiruvdagi ayrim ma’lumotlar hafta davomida rasmiylar tomonidan rad etildi. Bu masalada energetika vaziri Jörabek Mirzamahmudov va “Özbekneftgaz” raisi Mehriddin Abdullayev bir guruh jurnalist va faollar bilan oçiq muloqot ötkazdi. Keyinroq “Özbekneftgaz”, Saneg, ERIELL va Surhan Gas Chemical kompaniyalarining rasmiy raddiyalari, Altmax Holding'ning izohli maktubi e’lon qilindi.
Ularda aytilişiça, Özbekistondagi barça neft-gaz konlariga oid eksklyuziv huquq 35 yilga Rossiyaga berilmagan. Bu muddat faqat Surxondaryodagi “Mustaqillikning 25 yilligi” koniga taalluqli. Konni özlaştiriş loyihasining investori öz moliyaviy hisobotida keltirilgan xato jumlani “boşqaça talqinga imkon qoldirmaydigan qilib” özgartiradigan böldi.
Ma’lum bölişiça, Özbekistonda 300 ga yaqin kon oçilgan bölib, ularning 40 foizini davlat, 60 foizini esa qöşma va xorijiy kompaniyalar işlatyapti. Eng yangi va eng yirik zaxiralardan biri bölmiş “Mustaqillikning 25 yilligi” koni va “Lukoyl”ga berilgan 13 ta kon böyiça mahsulot taqsimotiga oid bitimlar 50/50 nisbatda tuzilgan. Ya’ni olingan foyda davlat va investor örtasida teng taqsimlanadi.
Özbekistondagi neft-gaz sektorining boş pudratçilariga aylangan kompaniyalar – ERIELL va Enter Engineerinğga 5 yil içida 35 mlrd dollarlik loyihalar “tutqazilgani” ham rad etildi. Rasmiylarga köra, bu ikki kompaniyaga berilgan loyihalar 10 ta emas, 9 ta – AES quriş böyiça hali yakuniy qarorga kelinmagan. Qolgan 9 ta loyihaning qiymati esa suriştiruvda aytilganidek 23 mlrd dollar emas, 18 mlrd dollar. Şundan 10 mlrd dollarlik qismi – investorning zimmasida.
Ayni paytgaça berilgan raddiyalar, asosan, suriştiruvdagi 35 yillik muddat va 35 mlrd dollar degan ikkita raqamga boğliq bölib qolmoqda. Gaz qanday qilib 9 dollardan sotilgani, işçi guruh xulosasi va yana bir qator holatlar böyiça qöşimça izohlarga jiddiy zarurat saqlanib turibdi.
Gazdan muqobil energiyaga
Hafta davomida gazni tejaş va energetikani önglaş böyiça yangi çoralar e’lon qilindi. Gaz va “svet”dagi öğriliklarni aniqlaş uçun Energoinspeksiyaga katta vakolatlar berildi. Boş prokurorning energetika sohasidagi qonunçilikka mas’ul örinbosari lavozimi joriy etildi.
Yil oxirigaça respublika böylab 2229 ta boğça, 2432 ta maktab va 746 ta şifoxona kömirga ötkaziladi. Ya’ni davlat boğçalarining uçdan bir qismi, maktablarning törtdan bir qismidagi gazda işlovçi isitiş tizimlari kömirda işlaşga moslaştiriladi. Bundan taşqari, 1147 ta issiqxona, 126 ta ohak zavodi, 101 tasi ğişt zavodi, 23 ta sement zavodi ham gazdan uzilib, kömirga ötkaziladi. Bu turdagi yangi oçiladigan korxonalarni gazga ulaş taqiqlanadi.
Bundan taşqari, şundoğam me’yordan ortiq yuklama bilan işlayotgan elektr va gaz tarmoqlariga yangi iste’molçilarni ulaş taqiqlandi. 1 maydan boşlab foydalanişga topşiriladigan köp qavatli uylar tomida quyoş panellari bölişi majburiy deb belgilandi. Bu panellar uy tomining kamida 50 foiz qismini qoplaşi kerak.
Yil davomida “Quyoşli xonadon” dasturi asosida 37 mingta uyga quyoş panellarini örnatiş reja qilinyapti. Aholini öz uyining tomiga panel örnatişga rağbatlantiriş uçun subsidiya va soliq imtiyozlari beriladigan böldi. Panellar işlab çiqargan va xonadonning öz iste’molidan ortib qolgan tokning har bir kilovatt-soatiga 1 000 sömdan tölanadi. Bu pul keyingi oyning 25-sanasigaça abonentning plastik kartasiga tuşirib beriladi.
Afsuski, quyoş panellarini köpaytirişdek ezgu niyat ham joylarda yana ura-uraçilikka aylanib ketdi. Deyarli hamma viloyatlarda kiçik biznes vakillari va aholi, ayniqsa, budjet xodimlari öz uyiga kredit evaziga quyoş paneli örnatişga majburlanyapti. Panellarning narxi esa arzon emas; elektr energiyasining hozirgi tariflari asosida hisoblaganda, bu mablağ özini oqlaşi uçun ançagina uzoq vaqt kerak böladi. Yuqoridan kelgan har qanday topşiriqni yumaloq yostiq qilib obrösizlantirişga usta mahalliy amaldorlar esa masalaning bu tomoni bilan qiziqayotgani yöq. Şu bilan birga, hukumatning özi ham majburiy panellaştiriş haqidagi xabarlarga reaksiya bildirmayapti. Panellar narxini arzonlaştiriş uçun taklifni köpaytirişga qaratilgan harakatlar ham közga taşlanayotgani yöq.
Bu hafta yana nimalar röy berdi?
Oliy ta’lim vaziri Ibrohim Abdurahmonov bitiruvçilarining işga kiriş körsatkiçi yetarliça bölmagan xususiy universitetlarni yopib yuboriş bilan tahdid qildi. Bu jamoatçilikning tanqidlariga sabab bölgaç, vazirlik tuşunarsiz munosabat bildirdi. Unda vazir davlat tasarrufidagi oliygohlarga topşiriq berişga vakolatli ekani yozilgan.
Namangan va Farğona viloyatlari hokimlari sozanda Abduhoşim Ismoilovning yubileyini nişonlaş uçun budjetdan 239 mln söm pul ajratdi. Şunça muammo turganda xalqning pullari artistlarning yubileyiga işlatilgani internetda keng muhokamalarni keltirib çiqardi. Yanayam e’tiborlisi, Abduhoşim Ismoilov 70 yoşini bundan ança avval – ötgan yilning 9 iyunida qarşi olib bölgan. Uning yubileyi öşa paytda ham budjet pulidan nişonlangan.
Bir qator milliy federatsiyalar mart oyida Toşkentda ötkaziladigan boks böyiça erkaklar örtasidagi jahon çempionatini boykot qildi.AQŞ, Çexiya va Irlandiya federatsiyalari musobaqada qatnaşmasligini ma’lum qildi. Buyuk Britaniya va Kanada ham şunday qarorga yaqin.Sababi– musobaqa taşkilotçisi bölmiş Xalqaro boks assotsiatsiyasi Rossiya va Belarus boks federatsiyalariga nisbatan sanksiyalarni yumşatgan. Assotsiatsiyaning özi “Gazprom”ga, uning prezidenti Marek Şimak esa Rossiya prezidenti Vladimir Putinga yaqinligi aytiladi.
Sobiq AKT vaziri Şuhrat Sodiqov hukumatga qaytdi. 2021 yilda Telegram va boşqa ijtimoiy tarmoqlarning bloklanişi ortidan işdan olingan Sodiqov boş vazir kotibiyati rahbarining örinbosari sifatida iş boşladi. Kotibiyatga Abduraşid Jöraboyev rahbar böldi. U bungaça prezident maslahatçisining örinbosari edi.
AQŞ prezidenti Jo Bayden Şavkat Mirziyoyevga maktub yölladi. Maktub biror muhim sana yoki voqea-hodisaga bağişlanmagani e’tiborli. Bayden öz xatida Özbekiston prezidentiga xavfsizlik sohasidagi hamkorlik uçun minnatdorlik bildirgan. Maktubda Amerika Özbekiston bilan iqtisodiyot va energetikadagi hamkorlikni rivojlantirişga tayyorligi, Şavkat Mirziyoyevning mamlakat siyosiy tizimini yangilaş harakatlarini qöllab-quvvatlaşi yozilgan.
