“Muştumzörga tegişli jazo berilganda video internetga çiqmasdi” – faollar Surxondaryoda döpposlangan öqituvçi ayollar haqida

Agar qonunlar belgilangan tartibda işlaganida, muştumzörga tegişli jazo berilib, jabrdiydalar himoya qilinganda edi, video internetga çiqişigayam, jamoatçilikning junbişga kelişigayam hojat qolmasdi.

Xullas, tergov jarayonida mahalla uçastkavoyidan tortib barça mas’ullarning harakati (harakatsizligi) tekşirilişi kerak. Ular adolatli bölişmas, xalqning içiga kirib işlamas ekan, odamlarning oxirgi najoti yana internet bölib qolaveradi!” deb yozadi Isroil Tillaboyev.

 “Barçasiga tarbiya tizimimiz aybdor”

Taniqli diniy ulamo Mubaşşir Ahmad ham röy bergan voqeani qoraladi.

“Surxondaryo maktablaridan birida bir mol (bu sözni qöştirnoq içiga olmadim) qilgan qilmişi uçun javob bersin! U erkak emas, u haqiqiy mol! Ayollarning ana şunday tarbiyasiz mollar qölida kaltaklanişi va tahqirlanişini nafaqat qoralayman, balki jazolanişini talab qilaman. 

Jamiyatimizning nozik qatlamiga nisbatan jinoyatlar sodir bölişiga qaysidir jins vakillari aybdor emas. Balki ayollarni hurmat qilmaydigan va ularni inson örnida körmaydigan, jinoyatçini tanlab jazolaydigan va jazo muqarrar bölmagan hamda muammolarning sabablari emas, oqibatlari bilan kuraşadigan tarbiya tizimimiz aybdor! Işoning, jazoning muqarrar bölişi va hammaga nisbatan joriy qilinişi ham tarbiyaga boğliq. Boşqa narsaga emas”, deb yozadi Mubaşşir Ahmad.

“Zöravonlikka moyillik” darajasini aniqlaş ustida boş qotirişni boşlaş kerak”

Iqtisod fanlari doktori, professor Barnogul Sanaqulova Xotin qizlar qömitasidan zöravon erkakning oilasidagi qiz-ayollar holatini ham örganişni talab qilgan.

“Surxondaryodagi holat böyiça könglim tinç, negaki jamoatçilik boş kötardi, jazolamay ilojisi yöq, meni boşqa bir neçta faktlar judayam taşvişga solyapti.

1. Bu zöravon erkakning oilasidagi xotini, qizlari, opa-singillarining ahvoli qanday? Ular qanday ahvolda kun körişyapti, zöravon qurboni bölib kelmayaptimikin, çunki bu erkak nusxa uçun zöravonlik odatiy normal hayotiy rejimga aylanganki, kuppa-kunduzi davlat maktabida, kameralar işlab turganini körib bilib tursa-da, bemalol zöravonlik qilyapti! Tasavvur qiling, endi bu erkak nusxa uyida, yopiq eşiklar ortida nimalar qilişga qodir!

2. Surxondaryo viloyatidagi qiz-ayollar holati qanday? Agar ularni davlat maktabida şunaqa uriş mumkin bölsa va bunga atrof-muhit normal qarab turiş holatida bölsa, viloyat Xotin-qizlar qömitasi faoliyati katta söroq ostiga olinişi kerak! Xotin-qizlar qömitasi xodimlaridan bu zöravonning oilasidagi qiz-ayollar holatini ham örganişni, nazoratga olişini talab qilaman!

3.Bu hodisa kuppa-kunduzi, iş vaqtida ta’lim dargohida bölayotgani öta jiddiy signal sifatida qabul qilinişi kerak! Ta’lim vaziri esa bu holatni jiddiy keys sifatida örganişi, öqituvçilarni işga oliş jarayonida talabgorlarning “zöravonlikka moyillik” darajasini aniqlaş masalasida ham buyoğiga yeçim topiş ustida boş qotirişni boşlaşi kerak, bu holatda quruq bayonot bilan çeklaniş yetarli emas!

4.Şu tuman hokimligi esa zöravonlikka qarşi kuraşiş tarğibotini boşlaşi kerak zudlik bilan, videodagi bir neçta erkakning özini bemalol erkin tutişi,tomoşa qilişi bu tumanda zöravonlik odatiy hayotiy jarayon ekanidan signal berayotgan bölişi ham mumkin!” deb yozadi professor.

“Kaltaklangan ayol özini qanday his qiladi?”

Adliya vazirining davlat tili masalalari böyiça maslahatçisi va bloger Şahnoza Soatova odamlar köz öngida kaltaklangan ayol nimalarni his qilişini tasvirlab bergan.

“Bir marta meni ham urişgan, hali maktabda öqib yurgan ösmirligimda. Öşa paytda tuyganlarimni hanuz unutolmayman (Ta’kidlaş joiz, meni erim heç qaçon urmagan).

Agar mana bu videoda aks etganidek jamoat içida, odamlar köz öngida va qarindoş bölmagan, jismonan kuçliroq odam tomonidan kaltaklansa, ayol (yoki ojiz inson) nimalarni his qiladi?

Birinçi, şok böladi. Kutilmaganda böldi-da, axir, urgan otang, akang, ering bölmasa... (ular özi nimaga urişi kerak?) seni doim urib yurgan odam bölmasa, kelib tösatdan “tuşirib” qolişini öylamaysan ham.

Ikkinçi, jismoniy oğriq sezasan, lekin u kuçli bölmaydi. Ya’ni hali bu oğriqni töliq his qiliş bölmaydi, şunçaki signal, lekin sen uni orqaga taşlaysan, hozir bu muhimmas.

Uçinçi, alam böladi. Heç nima qilolmasliging, şu paytda seni heç kim himoya qilolmasligi, mana şu zöravon bilan yakkama-yakka qolganing va endi bu faqat sening muammong ekanini anglaş. Bu – rosa yomon tuyğu.

Törtinçi, isyon keladi. Kuçing yetiş-yetmasligini öylamaysan, şunçaki, bu holatga köna olmaysan, nimadir qilging keladi. Qölingdan kelganiça qarşilik qilasan. Şunda keyingi muştlar ham tuşişi mumkin. Lekin oğriq alami birinçi muşt, turtki, şapaloqnikidek bölmaydi.

Beşinçi, aql uyğonadi, tuşunasanki, bari befoyda. Balki kimdir körib, kameraga yozilib, jamoatçilikka oşkor bölgani uçun anavi zöravonni vaqtinça (15 sutkaga) qamaşar ham. Jamoatçilik bilmasa, şu ham yöq. Lekin endi sening singan ğururing, oring, insoniyliging tiklanmaydi. Buni tuşunasan. Sinasan.

Har safar muşt yegan joying oğriganida şu alamni tuyasan. Keyin jismoniy oğriqlar bitib, unutilib ketganda ham, xotirangga bir çandiq tuşadi – bot-bot esingga tuşaveradi va alam qilaveradi.

Oltinçi, atrofdagilar xulosa qiladi, afsuski, bu juda zararli xulosa böladi. Zöravonlar battar quturadi, mazlumlar battar sinadi. Jamiyat tanazzuli şunday davom etadi.

Zulm bu – bir lahzalik akt emas, bu aks sadosi va oqibati uzoq davom etadigan yemiruvçi jarayondir. Oldini oliş samaraliroq, oqibatlari bilan kuraşiş qimmat va qiyin.

Surxondaryodagi maktabda kaltaklangan ayollar bilan hamdardman. Endi bu bilan siz, yaqinlaringiz bir umrga yaşaysiz. Biz ham! Boşqa takrorlanmasligi uçun nima qiliş kerak bölsa, barini qiliş lozim.

Mana şunday jamiyatda feminizm haqida gapirsa, dod solmanglar. Ayollarga jiddiy himoya kerak. Agar ahvol şunday davom etaversa, ayolning qadri battar böladi, u ayol sizning oilangiz a’zosi, yaqiningiz bölişi mumkin. Bizda feminizm ayollarning jismoniy va ruhiy xavfsizligini söraydi, çunki mana bunday tahdidlar bor.

Öqituvçini direktor ursa, öquvçi ursa, ota-ona ursa... Keyin jaholat qaydan kelyapti, nimaga bizning özbek nuqul xorijda köça supuradi, yuqori malakali emas demanglar-da, maylimi? Bizning jaholat – jahli murakkab!” deb yozadi Şahnoza Soatova.

Ayolga qöl kötargan “erkak” erkakmas!

Oliy Majlis sobiq deputati, tabiat resurslari vaziri maslahatçisi Rasul Kuşerbayev ayol kişiga qöl kötariş, döpposlaşni heç nima bilan oqlab bölmasligini ta’kidlagan.

“Aytişlariça, Surxondaryo viloyatining Uzun tumani 31-umumiy örta ta’lim maktabida noma’lum erkak öqituvçi ayollarni kaltaklagan.

Men bunaqa zaif erkaklar bor jamiyatda ular bilan bir safda yaşayotganimdan uyalaman. Har ne bölganda ham ayol kişiga qöl kötariş, döpposlaşni heç nima bilan oqlab bölmaydi.

Holatni prokuratura örganmoqda ekan. Işonamanki, körinişidan “erkak”larga keskin çoralar köriladi”, deya ta’kidlagan Rasul Kuşerbayev.

“Feminizm erkakning inson sifatidagi huquqini kamaytirgani yöq”

Kanadaning British Columbia universiteti öqituvçisi, sotsiolog Dilsora Komil (Fozilova) ayolga qarşi zöravonlikka qarşi bölgan har bir ayol va har bir erkak feminist bölişi lozim deb hisoblaydi.

“Feminizmni ijtimoiy illat sifatida tasvirlaşga urinayotganlar feminizm erkak agressiyasiga qarşi ayol öz haq-huquqini talab qila bilişi uçun muhit yaratiş ekanini tuşunmasliklariga şubham yöq. Feminizm ayolga siyosiy jarayonlarda, saylovlarda qatnaşiş, universitetlarda öqiş, sudda özini representatsiya qiliş, bir xil mehnat uçun bir xil maoş talab qiliş, jinsiy tajovuzga qarşi kuraşiş, nikoh buzilişi holatlarida oila boyligining yarmini talab qiliş va farzandlarini öziga oliş huquqini berdi. Ammo feminizm erkakning inson sifatidagi huquqini kamaytirgani yöq.

Dunyodagi eng kambağal qatlam yolğiz onalar ekanini bilasizmi? Dunyoda eng köp zöravonlik qurbonlari yoş ayollar ekanini-çi? Biznikiga öxşagan jamiyatlarda «Kelinizm» illati yoş qizlarni ovozsizlantirişini, qadrsizlantirişini, tinimsiz oilaning hamma mehnatini böyniga qöyişini va insonlik darajasini tuşirib yuborişini köpçilik yaxşi biladi. Oilaviy zöravonlik qurboni bölayotgan, ammo uydagi gapni köçaga çiqarmaslik uçun jim yaşaşni tanlagan opa-singillarimiz qança.

Feminizm bu – kuraş yöli! Ayolga qarşi zöravonlikka qarşi bölgan har bir ayol va har bir erkak feminist bölişi lozim! Erkak kişi feminist bölişi uçun esa haqiqiy erkak böliş kerak! Çunki u onasini, xotinini, qizini va jamiyatda boşqa ayollarni himoya qilişga tayyor erkak hisoblanadi! Jamiyatda ayolga qarşi zöravonlik qanday darajaga çiqqanini esa rad etolmaysiz! Feminizmga qarşi tiş-tirnoği bilan kuraşişning öziyoq erkak agressiyasidan boşqa narsa emas!” deb yozgan Dilsora Komil.