“Issiqlik elektr stansiyalari”, “UzGasTrade”, “Öztransgaz”, “Hududgazta’minot”, “Özbekkömir”, “Hududiy elektr tarmoqlari” kompaniyalarining 2023 yil birinçi çoragi böyiça moliyaviy hisobotlari e’lon qilindi. Ularning barçasi katta zarar bilan işlaşda davom etmoqda.
Yagona korporativ axborotlar portali ma’lumotlariga köra, bu kompaniyalar yilning 1-çoragini quyidagiça miqdorlardagi zarar bilan yakunlagan:
Eslatib ötamiz, ötgan yili tabiiy gazni ulgurji sotib oliş va sotiş funksiyasini bajaruvçi “UzGasTrade” AJ taşkil etilgan, şu tariqa “Öztransgaz”ning bu funksiyasi bekor qilinib, u faqat transportirovka bilan şuğullanişi belgilangan edi. 2023 yilgi davlat budjetida UzGasTrade'ning zararlarini qoplaş va joriy faoliyatini moliyalaştiriş 14,2 trln söm ajratiş közda tutilgan.
Energetika sohasidagi asosiy yirik kompaniyalardan yana biri – “Özbekneftgaz” kompaniyasi hisoboti oçiqlanmagan.
Iqtisodçi Otabek Bakirov energetika gigantlarining zararlariga munosabat bildirar ekan, energetikada bozorga ötiş masalasini kun tartibiga qaytarişga çaqirdi.
“Turli strategik rejalar, ulkan şartnomalar, taşriflar, forumlar, sammitlar, kreditlar umuman ma’noga ega emas. Agar energetika tizimi bozor relslariga ötkazilmasa va energetika bozori yaratilmasa.
Samarasizlik, misli körilmagan öğirlik va zararkunandalik davom etaveradi. Kölami oşaveradi.
Energetika tizimi bozor qoidalari asosida işlamasa, har qanday loyihadan pul özlaştiriş prioritetga aylanadi. Yangi va yangi şişirilgan loyihalar töqib çiqarilaveradi. Iqtisodiyot çökaveradi. Xalq qaşşoqlaşaveradi. Savollar oğirlaşaveradi
Tubga qulayotgan energetika mamlakatimiz uçun undan ham oğir oqibatlar yaratadigan suvsizlik xatarlarini şu yaşayotgan kunlarimizda reallaştiradi.
Şuning uçun energetikada tariflarni qayta körib çiqiş masalasiga, narxlarni erkinlaştirişga va bozorga yaqinlaştirişga bugunoq kirişilişi kerak. Ertaga juda keç böladi. Indinga esa boşqa imkon qolmaydi”, – deydi Otabek Bakirov.
Eslatib ötamiz, prezident Şavkat Mirziyoyev 2022 yil dekabridagi parlamentga murojaatida energetika sohasida erkin bozorga ötiş haqida gapirgan edi.
“Oçiq aytiş kerak, köp iqtisodçilar energetika sohasida erkin bozorga ötişni taklif qilmoqda.
Bu – töğri yöl. Men ham buni xohlayman. Lekin, xalqimizning jon boşiga daromadi, ijtimoiy himoyasini öylab, bu sohadagi islohotlarni şoşmasdan, bosqiçma-bosqiç qilişimiz kerak. Hozir bozor narxiga ötsak, odamlar tölay olmay qiynaladi.
Biz albatta erkin bozor tizimiga ötamiz, faqat bunda şaroiti oğirlarga 2-3 yilga aniq subsidiya beramiz.
Daromadi yaxşi, 3 ta saunasi, 20 ta televizori borlar xohlagança olaversin, faqat bozor narxida olsin. Hozir daromadi yaxşi ham, daromadi yomon ham bir xil narxda olyapti, bu adolatsizlik”, – degandi davlat rahbari.
Boş vazir Abdulla Aripov ötgan qişdagi energetika inqirozidan keyin, 2023 yilda gaz qazib olişni 9 foizga oşiriş imkoniyati borligini aytgandi. Şunga qaramay, Statistika agentligi hisobotiga köra, 2023 yilning birinçi uç oyida tabiiy gaz qazib oliş 9,6 foizga qisqargan.
