Lekin qanday qilib Turkiyada Rossiyadan farqli o‘laroq, hamon raqobatli saylov imkonli bo‘lib qolmoqda va saylov komissiyasi amaldagi prezidentga 70–80 foizlik raqamlarni chizib bermayapti? Javob oddiy: gap mamlakat yetakchisida emas, saylovchilarda.
Erdo‘g‘anni ikkinchi tur kutmoqda
Shunga qaramasdan, birinchi tur natijalarini uning g‘alabasi deb hisoblash mumkin. Barcha ovozlar sanab chiqilganidan so‘ng Erdo‘g‘an 49,5 foiz ovoz to‘plagani ma’lum bo‘ldi. Uning asosiy raqibi Kamol Qilichdoro‘g‘li esa 44,89 foiz. Bu aslo muxolifat umid qilgan natija emasdi.
Sotsiologlar ham, Qilichdoro‘g‘lining o‘zi ham Erdo‘g‘anni birinchi turdayoq dog‘da qoldirishini ta’kidlashayotgan edi. Lekin bu sodir bo‘lmadi. Parlament saylovlarini-ku, asti qo‘yavering, Qilichdoro‘g‘li boshliq alyans bor-yo‘g‘i 35,1 foiz ovoz to‘pladi va bu 600 kishilik parlamentda 213 o‘rin degani. Erdo‘g‘anning Adolat va taraqqiyot partiyasi yetakchilik qilayotgan blok esa 49,4 foiz ovoz to‘pladi — bu yaqin 5 yilda hukmron partiya o‘zini bemalol his qilishi uchun yetarli hisoblanadi.
So‘nggi oylarda ekspertlarning aksariyati saylovlarga ta’sir o‘tkazishi mumkin bo‘lgan ikkita omilga ko‘proq to‘xtalishdi.
Birinchisi — bu iqtisodiy tanazzul. Turkiya bilan bog‘liq holatda Erdo‘g‘anning iqtisodiy siyosatga izchil bo‘lmagan qarashlari va markaziy bankka ta’sir o‘tkazishlari ortidan qo‘ldan yaratildi.
Ikkinchisi — fevraldagi zilzilalar. Hattoki hukumatga yon bosuvchi nashrlar ham vayronkor zilzilalar saylovoldi kampaniyasini «ofatgacha» va «ofatdan so‘ng»ga ajratib yuborganini tan olishdi: o‘n minglab odamlar qurbon bo‘ldi, millionlab kishilar boshpanasidan ayrildi. Bu ko‘rguliklarning barchasi an’anaviy tarzda Erdo‘g‘anni qo‘llovchi viloyatlarda ro‘y berdi. Amaldagi prezident bu qadar qurbonlar ro‘y berganini quruvchilarning vijdonsizligiga ag‘dardi, muxolifat esa barchasiga Erdo‘g‘anning korrupsiyasi aybdor deb turdi.
Lekin birinchi tur yakunlariga qarab, hamma e’tiborsiz qoldirgan yana bir muhim omil o‘rtaga chiqqaniga guvoh bo‘lish mumkin. Aftidan, Erdo‘g‘an saylov iqtisodiyot uchun emas, milliy o‘zlik uchun bo‘lganiga saylovchilarni ishontira olgan. Muxolifat uchun bu juda yomon xabar.
Real ovozlar: Erdo‘g‘anni mamlakatning yarmi qo‘llaydi
