Toshkent mezbonlik qilayotgan futbol musobaqasida qimor o‘yinlari noqonuniy reklama qilinmoqda

Mazkur qonunning 47-moddasiga binoan, reklama qilinishi qonunchilikda taqiqlangan mahsulot to‘g‘risida reklama tarqatganlik – BHMning 100 baravari miqdorida jarima solishga sabab bo‘ladi.

Kun.uz bilan gaplashgan Raqobat qo‘mitasi mutaxassisining so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston milliy jamoasi o‘yini vaqtida bukmekerlik kompaniyasining reklama qilinishi yuzasidan o‘rganish ishlari olib borilmoqda va qo‘shimcha ma’lumot taqdim qilinadi.

Umuman olganda, ayni paytda O‘zbekistonda bukmekerlik bilan shug‘ullanish yoki uni reklama qilish uchun huquqiy asoslar mavjud emas, ya’ni ushbu faoliyat noqonuniy hisoblanadi. Ammo O‘zbekiston milliy terma jamoasining o‘yinlarida bu holat ikkinchi marta takrorlanyapti.

Onlayn qimorning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlari

So‘nggi vaqtlarda o‘zbekistonliklar o‘rtasida sport o‘yinlariga pul tikish ortidan o‘z joniga suiqasd qilgan, uy va mol-mulklarini sotgan va boshqa huquqbuzarliklarga yo‘l qo‘yayotganlar haqida tez-tez xabarlar tarqalyapti.

Yuqorida keltirib o‘tilganidek, nafaqat bukmekerlik faoliyati bilan shug‘ullanish, balki uni reklama qilish ham qonunlarga zid. Shunga qaramay, ijtimoiy tarmoqlarda ko‘plab bukmekerlik kompaniyalari faol ravishda reklama qilinmoqda. Bu esa onlayn qimorning yanada ommaviylashishiga turtki bo‘ldi. Nimagadir, Raqobat qo‘mitasi ochiq va oshkora tarzda olib borilayotgan bunday targ‘ibot ishlarini bir chetda kuzatishdan nariga o‘tmayapti. Ijtimoiy tarmoqlarda o‘zbekistonlik taniqli sportchilar, katta auditoriyaga ega bloger va vlogerlar Telegram-kanallarida berilayotgan reklamalarni cheklash va qonuniy chora ko‘rish imkonsiz va murakkab vazifa emas.

Masalan, o‘tgan yili bukmekerlik kompaniyasini reklama qilgani uchun bir guruh Instagram blogerlari Toshkent shahar IIBB tomonidan javobgarlikka tortilgandi. Shundan keyin ham totalizatorni reklama qilish to‘xtab qolgani yo‘q. YouTube'dagi bir nechta kanallar ayni paytda ham onlayn qimorni targ‘ib qilishda davom etmoqda.

Qimorga qaramlik – bu ko‘plab salbiy psixologik, jismoniy va ijtimoiy oqibatlarga olib kelishi mumkin bo‘lgan progressiv «giyohvandlik» hisoblanadi. Buning bir qancha salbiy oqibatlari bor:

Vaqt bekorga sarflanishi. Dastlab qo‘shimcha daromad topish, keyinchalik «azart» sirtmog‘iga tushib yutqazilgan pulning o‘rnini qoplash maqsadida kunlab, haftalab, oylab va hatto yillab ketkazilgan vaqt natijasida inson o‘z shaxsiy taraqqiyoti uchun investitsiya qilishi kerak bo‘lgan davrini yo‘qotadi.

Sog‘likka ta’siri. Tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlar insonda umidsizlik va nochorlik hissiyotlarini keltirib chiqaradi. Ushbu «giyohvandlik» bilan yashaydigan odamlar depressiya, migren, ichak kasalliklari va stress bilan bog‘liq boshqa muammolarga duch kelishlari isbotlangan. Yirik summadagi mablag‘ni yutqazish inson huzur-halovatini yo‘qotishiga olib keladi. O‘yinga berilib ketganlar yotganida ham, turganida ham, har doim pul tikib yutish haqida o‘ylashadi. Zararli oqibatlari tufayli ko‘plab mamlakatlarda qimor o‘yinlariga qaramlik sog‘liqni saqlash sohasining muhim muammolaridan biri hisoblanadi.

Moliyaviy muammolar. Inson o‘ziga, yaqinlariga va xayrli ishlarga ajratishi kerak bo‘lgan mablag‘larni asossiz tarzda yo‘qotadi. Moliyaviy qiyinchiliklar sabab odamlar orasida huquqbuzarlik va jinoyatlar ko‘payadi. Jumladan, O‘zbekistonning o‘zida ham totalizatorga katta miqdorda mablag‘ yutqazishi ortidan o‘nlab insonlarning o‘z joniga qasd qilishi kuzatildi.

Oson pul topish ilinjida yurgan insonlar ham bu narsadan pul topishning umuman iloji yo‘qligini, yutganlar ham aslida mag‘lub ekanini tushunishlari lozim. Ammo onlayn qimorga mukkasidan ketganlar soni O‘zbekistonda ham kun sayin ko‘payib boryapti. Bunga ochiq targ‘ibot ishlari va ularga qarshi chora ko‘rilmayotgani ham bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda.

Doston Ahrorov