Qirğizistondagi maşhur jinoiy avtoritet Kolya Qirğiz öldirildi. U haqida nimalar ma’lum?
|21:21 / 05.10.202391 57216 min
AQŞ öz vaqtida uşbu «vorzakon» haqidagi ma’lumot uçun 5 mln dollar mukofot e’lon qilgandi.
Foto: Ijtimoiy tarmoqlarFoto: Ijtimoiy tarmoqlar
Qirğiziston poytaxti Bişkek şahrida 4 oktyabr kuni maxsus operatsiya davomida qonunlarga bepisand öğri Qamçibek Qölboyev yöq qilindi. Qirğiziston Milliy xavfsizlik davlat qömitasi matbuot markazi uyuşgan jinoiy guruh rahbarini uşlaş amaliyoti vaqtida u qurolli qarşilik körsatgani va otib öldirilganini ma’lum qilgan.
«Qamçibek Asanbekning qurol bilan MXDQ xodimlarining hayoti va soğligiga tajovuzkorona harakatlari natijasida maxsus bölinma xodimlari javob tariqasida öq uzişga majbur bölgan», — deyiladi maxsus xizmatlarning rasmiy xabarida.
Qirğiziston Milliy xavfsizlik davlat qömitasi raisi Qamçibek Taşiyev ham Qölboyevning yöq qilinişini izohladi.
«Men MXDQ raisi sifatida köp bor ogohlantirdim. Hamma qonunbuzarlar qonun oldida javob berişadi deb köp takrorlab keldim. Şunga qaramasdan, keçagi voqeada jinoyat olami yana boş kötardi. MXDQ maxsus operatsiyasiga qarşilik körsatdi. Ular bizning xodimlarga qöl kötarişgani, öt oçişgani haqida ma’lumotga egasizlar. Şu bois, qonunlarga bepisand öğri yöq qilindi.
Men kriminal avtoritetning yon-atrofida bölganlarning barçasiga rasman ta’kidlab ötmoqçiman. Agar kimdir qonunni buzişga urinsa, noqonuniy xatti-harakatlarga qöl ursa, qonun doirasida jazolanadi. Jazolanganda ham qat’iy jazolanadi. Agar biror jinoiy töda boş kötarsa, biz bu boşni kesamiz. Men buni oçiq aytyapman. Şuning uçun yana bir bor eslataman, agar kriminal avtoritetning yon-atrofidagi kimdir qonunlarni buzişga urinsa, biz qonun doirasida uni qat’iy jazoga tortamiz», — degan Taşiyev.
Qölboyev 5 oktyabr kuni özi tuğilgan Çölponotada dafn etildi. Uning janoza marosimida 5 mingdan ziyod kişi iştirok etgani xabar qilingan.
Qamçibek Qölboyev — şubhasiz, kuçişlatarlar uçun yoqimsiz şaxs bölgan. U bilan hisoblaşişga majbur bölişgan. Turli davrlarda u köplab siyosatçilar, jumladan, davlatning birinçi şaxslari bilan aloqada bölgan. Qirğizistonning 24.kg tahririyati eng katta ta’sir kuçiga ega bölgan kriminal yetakçilardan birining hayotidan xarakterli faktlarni töplab çiqdi
Mavzuga oid
.
«Hurmatli oqsoqol» va restorator
Qamçibek Qölboyev 1974 yil 3 avgustida Issiqköl oblastining Çölpon-Ota şahrida tuğilgan. Sönggi vaqtlarda huquqni muhofaza qiluvçi organlar va OAV uni Qamçibek Asanbek deb atay boşlagan — u rasman öz şaxsiy ma’lumotlarini özgartirib, familiyasi sifatida otasi Asanbek Qölboyevning ismini olgan.
2013 yilda Qamçibek Qölboyev jinoiy hamjamiyat tuziş, narkotik moddalar va qurol saqlaş, hokimiyat vakiliga nisbatan zöravonlik qiliş, odam öğirlaş, bosqinçilik va ozodlikdan noqonuniy mahrum qilişda ayblanib sud qilinganda, uning advokati Sergey Manukyan şunday degan:
«Qamçibek Qölboyev qonunlarni bepisand qiluvçi öğri emas, hurmatli oqsoqol. Bizning qonunlarimizda biror joyda «qonunlarga bepisand öğri» degan söz birikmasiga tuşuntiriş yöq. Ha, mening himoyam ostidagi şaxsga jinoiy guruh tuziş aybi qöyilmoqda, biroq bu tergov organining sub’yektiv fikri. Sudda bu vajlar tekşiriladi va men tomonimdan şubha ostiga olinadi».
Keyinroq Bişkek va Çölpon-Otadagi bir neça restoranlar, pansionat va boşqa obektlar Qölboyevga tegişli ekani aniqlangan. Jumladan, keça kriminal avtoritet otib taşlangan «Blonder Pab» ham.
Risbek Akmatbayevga suiqasd
1990-yillar oxirigaça Qamçibek Qölboyevni issiqköllik boşqa bir uyuşgan jinoiy guruh yetakçisi Risbek Akmatbayevning yaqin dösti deb ataşgan. Keyinçalik ularning yöllari ajralgan.
2000 yilda Akmatbayevga suiqasd uyuştiriladi. Risbek tirik qoladi, lekin uni kuzatib kelayotgan ikki kişi öldiriladi. Bu jinoyatda keyinroq Qamçibek Qölboyev ayblanadi. U 25 yilga ozodlikdan mahrum etiladi. Lekin muddatni oxirigaça ötamaydi, uni Petrovka qişloğidagi 8-jazoni ijro etiş koloniyasidan manzil koloniyasiga ötkazişadi va Qölboyev 2006 yilda u yerdan qoçib ketadi.
Moskvada ötgan «toj kiydiriş» marosimi
Kriminal olamda Qamçibek Qölboyev «Kolya Qirğiz» nomi bilan maşhur bölgan. Unga 2008 yilda «toj kiydirilgan» va «vorzakon» («qonunlarga bepisand öğri») statusiga ega bölgan. «Vikipediya»da yozilişiça, u «Qirğiziston uyuşgan jinoiy guruhi yetakçisi, qirğizlar içida çiqqan ilk qonunlarga bepisand öğri».
Unga 2008 yilning 23 aprelida Moskvada şaxsan Yaponçik laqabli V.Ivankov va Ded Hasan tomonidan «toj kiydirilgan». «Kristall» köngiloçar kompleksida bölib ötgan yiğinda jinoiy elitaning 30 ga yaqin vakillari töplangan. «Qölboyev «Moldovanovkadagi 31-kolonnada «qarab turuvçi» («smotryaşçiy») bölgan», — deyiladi onlayn-ensiklopediyada.
Sudlar, hibslar, köçişlar
«Toj kiygaç» Qamçibek Qölboyevni bir neça bor uşlab organ idoralariga keltirişgan, biroq hibsga olişmagan. Bu 2012 yilgaça davom etgan. 2010 yil aprelida Qirğizistonda hukumat özgargaç, mamlakatda uyuşgan jinoiy guruhlarga qarşi «misli körilmagan kuraş» e’lon qilinadi. Qölboyev öşanda Qirğizistonni tark etib, uzoq vaqt çet ellarda yaşirinib yuradi. IIV xabariga köra, 2012 yil dekabrida kriminal avtoritet öz ixtiyori bilan taslim böladi va BAAdan olib kelinadi.
Unga jinoiy hamjamiyat tuziş, narkotik moddalar va qurol saqlaş, hokimiyat vakiliga nisbatan zöravonlik qiliş, odam öğirlaş, bosqinçilik va ozodlikdan noqonuniy mahrum qiliş ayblovlari qöyiladi.
Sud bir yildan uzoqroq davom etadi. 2014 yil may oyida yakuniy ayblov hukmi öqiladi — uç yil qamoq jazosi. Garçi prokuratura vakili uni 14 yilga ozodlikdan mahrum etişni söragan bölsa ham.
Biroq Bişkekning Birinçi may rayon sudi uni qolgan barça moddalar böyiça oqlab, faqat tovlamaçilikda ayblab, 5,5 yilga qamaş töğrisida hukm çiqaradi. Apellyatsiyada şahar sudi hukmni biroz yumşatib, 3 yil qamoq jazosi belgilaydi. Yuqori instansiya hukmni öz kuçida qoldiradi.
Yana bir qölga oliş 2020 yil 21 oktyabrda röy beradi. Kolya Qirğizga «Jinoiy taşkilot tuziş yoki unda iştirok etiş» moddasi böyiça jinoyat sodir etganlikda gumonlanayotgani haqida bildirişnoma berişadi. Bişkek şahar sudi qarori bilan u mamlakatni tark etmaslik töğrisidagi tilxat bilan qöyib yuboriladi. Milliy xavfsizlik davlat qömitasi tuşuntirişiça, Qamçibek Qölboyevga nisbatan ehtiyot çorasi özgartirilganiga sabab, gumondorning qarindoşlari idora depozit hisobvarağiga 49,6 million söm kiritgani bölgan. 2023 yil avgustida jinoiy iş da’vo muddati ötgani tufayli harakatdan töxtatilgani ma’lum böladi.
«Kriminal avtoritet Qamçibek Asanbek Qoziğistonda transmilliy jinoiy taşkilot tuzganlikda gumon qilingan. Jinoyat 2007-2009 yillarda sodir etilgani bois, uni jinoiy javobgarlikka tortiş uçun da’vo muddati ötgan. Şu munosabat bilan MXDQ jinoiy işni tergov qilişni töxtatdi», — deb xabar qilingan.
Yana bir qölga oliş 2022 yil noyabrida amalga oşirildi. Uni çegara nazorati zonasida uşlaşgan. Uning yonidan öqotar qurollar — karabin va töpponçalar topilgan. Öşanda u bilan birga 10 ga yaqin kişini uşlaşgan. Ular Yettiöğiz rayonidagi qirğiz-xitoy çegarasi yaqinida joylaşgan «Bulat-M» ovçilik xöjaligidan qaytayotgandi.
Doo Çingiz ölimiga aloqadorlik taxmini
Qölboyevning ölimini tasdiqlovçi MXDQ rasmiy xabarida şunday deyiladi: «Qamçibek Asanbekka nisbatan uning Doo Çingiz laqabli qarama-qarşi uyuşgan jinoiy guruh yetakçisi Çingiz Jumagulovning ölimiga aloqadorligi böyiça fuqarolarning arizasiga köra tergovoldi suriştiruvlari olib borilmoqda».
Taxmin qiliş mumkinki, organlar Qamçibek Qölboyevni Jumagulovning öldirilişini taşkillaştiriş (buyurtma qiliş)da gumon qilişgan.
2022 yil iyul oyida Bişkekdagi tergov izolyatorlaridan birining kamerasida Çingiz Jumagulovning jasadi topilgan edi. Unga piçoq yordamida köplab jarohatlar yetkazilgan va böynidan söyilgan.
Bu voqeadan bir neça kun avval Doo Çingizni MXDQ xodimlari uşlaşgan va jinoiy guruh taşkil qiliş va tadbirkorlardan tizimli ravişda pul talab qilişda ayblaşgan. Uni maxsus xizmatlar uşlaganiga qaramay, u Bişkekdagi 1-tergov izolyatoriga ötkazilgan va ikki hafta içida söyib ketilgan.
Uyuşgan jinoiy guruh a’zosi ölimida tergov organlarining töqqiz xodimi ayblangan. Ulardan biri Sanjar Saparbekov böladi.
Ma’lumot uçun 5 mln dollar
AQŞ Davlat departamenti avvalroq Qamçibek Qölboyevning hibsga olinişi olib keladigan va uning jinoiy taşkiloti moliyaviy sxemalarini vayron qiladigan ma’lumot uçun mukofot e’lon qilgan edi.
2007 yilda AQŞ hukumati Qölboyevni Qirğizistondagi «eng ta’sir kuçi katta jinoiy guruh lideri» deb atagandi.
2011 yilda Barak Obama ma’muriyati uni «xorijlik yirik narkotik sotuvçisi» deb topib, qonunga köra unga «xorijiy narkabaron» statusini bergan.
2012 yilda AQŞ Moliya vazirligi Qölboyevni «Birodarlik doirasi» jinoiy sindikati a’zolari röyxatiga qöşgan. 2017 yilda AQŞ Moliya vazirligi Qölboyev qonunlarga bepisand öğrilar nomidan harakat qilayotganini ta’kidlagan.
Kriminal avtoritet töğrisidagi ma’lumotlar uçun rağbatlantiriş AQŞ Davlat departamentining transmilliy uyuşgan jinoyatçilikka qarşi kuraş böyiça mukofotlaş dasturi (TOCRP) doirasida taqdim etilgan. Uşbu dastur va Narkotik savdosi töğrisida ma’lumotni rağbatlantiriş dasturi (NRP) yordamida u ta’sis etilgan 1986 yildan buyon 75 dan ortiq transmilliy jinoyatçilar va narkotik savdogarlari javobgarlikka tortilgan.
Turli siyosatçilarning Qamçibek Qölboyev bilan aloqalari haqida doim gapirib kelingan. OAV uning amaldorlar va deputatlar bilan birga tuşgan suratlarini ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qilib turgan.
2011 yilda Qirğizistonda mojaro kötariladi: ijtimoiy tarmoqqa «Kapriz» hotelida yangi yil bazmi nişonlangani suratlari sizdirildi. Bu dam oliş zonasida parlament spikeri Ahmadbek Keldibekov ham bölgan. Qamçibek Qölboyev ham şu yerda dam olgan. Garçi ikkisi bir davrada bölganini tasdiqlovçi qöşma fotosurat e’lon qilinmagan bölsa-da, 2011 yil 1 yanvarida tuşirilgan alohida ikki fotosurat siyosatçi va uyuşgan jinoiy guruh lideri bir binoda bir vaqtda bölganini tasdiqlaydi. Keyinroq IIV JQBB boşliği Tilak Aliboyev bu ikkisi bir kunda uçraşişganini tasdiqlagan.
Qamçibek Qölboyev (öngdan ikkinçi) va uning yonida parlament deputati Ulan Çölponboyev
Ulan Çölponboyev öşa tadbirda Ahmadbek Keldibekov bilan birga.
2020 yilda hukumat almaşgaç, Qölboyevning öşa vaqtdagi boş vazir örinbosari Ravşan Sobirov bilan birga tuşgan fotosi e’lon qilindi. Ular 47-jazoni ijro etiş koloniyasida birga jazo ötaşgan. Suratda kriminal avtoritetlardan Baqit Abdubaitov (Baxa Bazarkorgonskiy), Miki va «polojyenets» Damir Saparbayev (laqabi Damke, u 2015 yilda öldirilgan) ham tasvirlangan.
Ravşan Sobirov (çapdan oltinçi) Qamçibek Qölboyev (örtada) bilan birga jazoni ötagan.
Keyinroq Ravşan Sobirov kriminal avtoritet bilan aloqalari borligini rad etgan. Uning sözlariga köra, u çindan ham Qölboyev bilan bitta muassasada jazo ötagan, biroq qamoqdan söng u bilan körişmagan va aloqa qilmagan.
Öğillar döstligi
Jamoatçilik rezonansiga sabab bölgan yana bir fotosurat 2022 yil avgustida tarqaladi: unda prezident Sadir Japarovning öğli Rustam Qamçibek Qölboyevning öğli bilan birga suratga tuşgan. Suratda yana Bojxona xizmati rahbarining korrupsiyada aybdor deb topilgan sobiq örinbosari Rayimbek Matraimovning öğli Bakay ham bor.
Sadir Japarovning öğli örtada, Qamçibek Qölboyevning öğli pastki çap burçakda Hasbik bilan birga.
Bolalar UFC çempioni Habib Nurmagomedov va bloger Hasbik bilan birga suratga tuşişgan.
Sadir Japarov bilan aloqalar
2020 yil dekabrida öşanda Qirğiziston prezidentligiga nomzod bölgan Sadir Japarov Qamçibek Qölboyev bilan taniş ekanini tasdiqlagan. Bölajak davlat rahbari MXDQ tergov izolyatorida ötirganida bir marta kriminal avtoritetni körganini aytgandi.
«2010 yildan keyin MXDQ izolyatorida ötirganimda bizni Qamçibek Qölboyev bilan yuzlaştirişdi va öşanda uni taniganman. Öşanda uni Saudiya Arabistonidan uşlab keltirişgan. Biz bir-birimizga qarşi ötirib, tergovçining savollariga javob berganmiz. Tergovçi 2010 yilgi voqealar töğrisidagi işni olib borayotgan edi. Şundan söng uni körmadim», — degan Sadir Japarov.
Lekin, keyinroq aniqlanişiça, ular bir neça marta uçraşişgan. Qirğiziston Jogorku Kengeşi deputati Janiş Xudaybergenov Qamçibek Qölboyev işi böyiça sud jarayonida kriminal avtoritetning uyida Sadir Japarovni körganini aytgan. Uning körsatmalariga köra, 2010 yilda Japarov Qölboyevning uyida bölgan.
Qimmatbaho sovğa-salomlar
Qamçibek Qölboyev köplab kriminal avtoritetlar singari milliy sportçilarni qöllab-quvvatlagan. Xususan, u kuraş böyiça jahon çempioni Oysuluv Tinibekovaga maşina sovğa qilgani ma’lum.
Sportçi qizning özi ham undan sovğani qabul qilib olganini tan olgan va uni «oğam» deb atagan.
«2017 yili Parijda ötgan jahon çempionatida muvaffaqiyatli qatnaşganimdan söng u menga yap-yangi Toyota C-HR avtomobilini sovğa qildi. Agar rostini aytadigan bölsam, öşa yili men jarohat olib, ezilib yurgan edim, lekin siz (Qölboyev) meni qöllab-quvvatladingiz va yangi çöqqilarni zabt etişga çoğlantirdingiz. Sizga qöllab-quvvatlaganingiz uçun taşakkur bildiraman», — deb yozgan çempion qiz.
Oilasi haqida
Qamçibek Qölboyevning beş nafar farzandi borligi ma’lum — uç qizi va ikki öğli, nevaralari ham bor. Uni Bişkek va Çölpon-Otaning turli muassalarida oilasi bilan birga köp körişgan.
Qamçibek Qölboyev katta farzandlari bilan
U farzandlarining barça töylarida şaxsan iştirok etgan. Tönğiç qizi Sanirani 2017 yilda turmuşga uzatgan. Otaning qizi bilan raqsga tuşgani kadrlari öşanda ham keng muhokama qilingan edi.
Qamçibek Qölboyev qizi bilan töyda raqsga tuşmoqda.
Ikkinçi qizi Erkaoyimning töyi 2021 yil martida bölib ötdi. Qölboyevga Ruslan ismli 25 yoşli yigit kuyov böldi. Töy diniy marosim şaklida ötkazilgan, «Arzu Grand» töyxonasida nikoh marosimi ötkazilgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda Qamçibek Qölboyev onasi Maya Aliyevni 70 yoşlik yubileyi bilan tabriklayotgani haqidagi rolik ham tarqalgan edi.
