Rafah punkti nima, u Ğazo sektori uçun nimasi bilan muhim va u nega oçilmayapti?

Şundan keyin Isroil hukumati Erez keyingi xabarnomaga qadar yopiq qolişini ma’lum qildi va Rafah nazorat-ötkaziş punkti Ğazoga kiriş yoki uni tark etiş uçun yagona yöl bölib qoldi.

Şuningdek, Rafah Ğazoga insonparvarlik yordami kirişi mumkin bölgan yagona joy hamdir.

Ötgan haftada Misr TIV Ğazo sektori uçun xalqaro insonparvarlik yordami reyslari Sinay şimolidagi Al-Ariş aeroportiga yönaltirilayotgani, bu yerdan mahsulotlar avtomobil transportlari orqali Ğazoga yetkazilişini ma’lum qilgandi. Hozirda nazorat-ötkaziş punktining Misr tomonida yonilği va insonparvarlik yuklari yuklangan önlab yuk maşinalari sektorga kirişga ruxsat bölişini kutib turişibdi.

Nazorat-ötkaziş punktida nimalar bölmoqda?

HAMASning Isroilga hujumidan keyingi harbiy harakatlar boşlanganidan buyon Rafahdagi vaziyat haqida bir-biriga mos kelmaydigan turliça ma’lumotlar kelib turdi. Yaqin vaqtgaça odamlar va yuklarni ötkaziş ustidan nazorat Misr hukumati va HAMAS tomonidan amalga oşirilgan, ammo Isroil tomonidan aviazarba berilişi boşlanişi belgilangan tartibni izdan çiqargan.

Misrdagi naşrlar nazorat-ötkaziş punkti isroilliklarning 9 va 10 oktyabr kunlari uşbu hudud böylab uç marta aviazarba yöllagani, buning oqibatida çegaraning Misr tomonida ham, Falastin tomonida ham odamlar yaralangani haqida xabar qildi.

12 oktyabr kuni Misr hukumati Isroilga Rafah NÖP ğazoliklar uçun «hayot yöli» bölib xizmat qilişi uçun uning atrofiga aviazarbalar yöllaşni bas qilişni sörab murojaat qildi va Isroil tomonidan öz xodimlari xavfsizligi uçun kafolat olmaguniça ötiş joyini oçmasligini bildirdi.

Ğarb davlatlari ham muzokaralarda qatnaşib, NÖP harbiy harakatlar boşlanişidan oldin sektor hududida qolib ketgan xorijliklar va ikki mamlakat fuqaroligiga ega bölganlar uçun bölsa ham oçilişi uçun harakat qilmoqda.

Ular şuningdek sektorga insonparvarlik yordami yetib borişi uçun ötiş yöli oçilişidan umid qilmoqda.

Misr hukumati Rafah NÖP oçiladigan bölsa, HAMASning radikal a’zolari (Misr hukumati köp yillardan buyon qarşi kuraşib keladigan «Musulmon birodarlar» taşkilotining Falastindagi filiali sifatida qaraladi) ham mamlakat hududiga kirib kelişi mumkinligidan xavotirlanib, sektorni faqat xorijiy davlat pasportiga ega bölganlar tark etişi mumkinligini aytmoqda.

Buyuk Britaniya taşqi işlar vaziri Jyeyms Kleverli va uning amerikalik hamkasbi Entoni Blinken Isroil, Misr va mintaqadagi boşqa yetakçi siyosiy kuçlar bilan nazorat-ötkaziş punktini oçiş ustida iş olib borayotganini ma’lum qilgan.

Ötgan haftada AQŞ davlat departamenti vakili sektor hududidagi Amerika fuqarolarini Rafahgaça yetib kelişga çaqirdi, çunki ötiş yöli oçilsa ham bu haqda oldindan ogohlantiriş berilmasligi va faqat çeklangan muddatga oçiq bölişi mumkin.

Bu xabardan keyin Ğazo aholisi ularni ham ötkazişlaridan umid qilgan holda Rafah tomon yöl oldi.

Duşanba kuni öt oçişni töxtatiş böyiça kelişuvdan keyin Rafah nazorat-ötkaziş punkti qisqa muddatga oçilişi mumkinligi töğrisida ham xabar tarqaldi, ammo bu xabar tezda Isroil tomonidan ham, HAMAS tomonidan ham rad etildi.

Rafah nega oçilmayapti?

Icroil HAMAS jangarilari Ğazodan çiqib ketişini istamaydi va sektorga kiruvçi barça yuk maşinalar qurol-yaroğ bor-yöqligini aniqlaş uçun sinçiklab tekşirilişini talab qiladi.

Misr, garçi boşqa davlatlar bilan xorij pasportlariga ega odamlar çiqişi masalasini muhokama qilişga tayyor bölsa-da, falastinliklarning öz hududiga yoppasiga ötişidan manfaatdor emasligi aniq, şuning uçun barça xohlovçilar uçun çegaralarini oçib yuborişi dargumon.

Şu bilan birga, «Al-Qoida»ga aloqador va Sinay yarimorolida mustahkam örnaşib olgan radikal guruhlar bilan boğliq muammolar arimayotgan mahalda, Qohira mamlakatga falastinlik jangarilar ham kirib kelişidan çöçimoqda.

Rafah ötiş joyidan kim va qanday foydalangan?

Uruş boşlanişidan oldin ham Ğazo sektorini Rafah orqali tark etiş oson iş emasdi.

Undan foydalanişni istagan falastinliklar Ğazo IIVga (anklavdagi barça hokimiyat organlari qatori u ham HAMAS tomonidan nazorat qilinadi) safardan ikki-tört hafta oldin ariza bilan murojaat qilişi, şuningdek, Misrdan ham ruxsat olişi talab etilardi, lekin sörov heç qanday izoh berilmasdan ham Falastin, ham Misr hukumati tomonidan rad etilişi mumkin edi.

BMT ma’lumotiga köra, 2023 yil avgustida Misr hukumati mamlakatga Ğazodan kirib keliş uçun 19608 kişiga ruxsat bergan, 314 kişining sörovi rad etilgan.

***

Yaqin Şarqdagi uruşning 12-kuni. Sönggi ma’lumotlar:

• Jo Bayden Isroilda rasmiy taşrif bilan bölib turibdi. Binyamin Netanyahu bilan uçraşuvda AQŞ prezidenti Al-Ahli şifoxonasidagi portlaş uçun javobgarlik, aftidan «boşqa jamoa zimmasida» ekanini aytdi. Bungaça HAMAS uşbu zarbada Isroil mudofaa armiyasini ayblagandi. 
• Ğazo soğliqni saqlaş vazirligi Al-Ahli şifoxonasidagi portlaş oqibatida halok bölganlar soni 471 kişi bölgani, 314 kişi jarohatlangani, şundan 28 kişi oğir ahvolda ekanini ma’lum qilgan. Isroil aviazarbalari boşlanganidan buyon halok bölganlar soni 3300 nafarga yetgan, 13000 kişi yaralangan. HAMASning Isroilga hujumi qurbonlari soni 1400 kişiga yetgan, yana 4200 kişi yaralangan. 
• AQŞ prezidenti ma’muriyati HAMAS bilan aloqador töqqiz jismoniy şaxs va bitta taşkilotga nisbatan yangi sanksiyalar qölladi.
• Isroilning «Yediot axronot» naşri xabariga köra, Isroil hukumati Rabot (Marokaş) va Qohiradagi (Misr) elçixonalari xodimlarini evakuatsiya qilgan. Bunday qaror 17 oktyabr kuni keçqurun uşbu şaharlarda bölib ötgan namoyişlar tufayli qabul qilingan.
• TsAHAL yana bir bor Livan bilan çegaradagi harbiy postlari öqqa tutilgani haqida ma’lum qildi. Isroil armiyasi javoban öt oçgan. Isroil vazirlar mahkamasi mudofaa vaziri Yoav Galantga mamlakat şimolidagi aholi yaşaş punktlarini evakuatsiya qilişga buyruq berişga ruxsat bergan.