AQSh qamoqxonalarida mahbuslar nimadan pul sifatida foydalangan? – “Zakovat”ning kuzgi mavsumi beshinchi o‘yinidan reportaj

Jamoa a’zolari (suratda chapdan o‘ngga):

Abdunayim Abdushukurov - tarixchi;

Alisher Orifjonov - turizm mutaxassisi;

Otabek Hamzayev - shifokor (jamoa sardori);

Shohzodbek Bektursunov - faylasuf;

Shohrux Jo‘rayev - O‘zDJTU doktoranti;

Yoqubjon Xolmatov - “Wisdom” xususiy maktabi direktori.

Otabek Hamzayev jamoasi 2023 yilning kuzgi mavsumi beshinchi o‘yinida ishtirok etadi.

1-raundda fransuz yozuvchisi Ekzyuperi karvonni dushman pistirmasidan ko‘ra “so‘ngan yulduzlar” halokatga olib keladi, deganida “so‘ngan yulduzlar” deb nimani nazarda tutgani haqida savol o‘ynaldi. Jamoa o‘yinga kirishib ulgurmagani muhokamada sezildi va hisob teletomoshabinlar foydasiga ochildi – 0:1.

2-raund savolida AQSh qamoqxonalarida chekish taqiqlangan davrlarda mahbuslar sigaret o‘rniga nimadan pul sifatida foydalangani so‘raldi. Ushbu savolda jamoa har qancha urinsa ham to‘g‘ri javobga yaqinlasha olmadi. Hisob – 0:2.

3-raundda Balzak “Gorio ota” romanida nimaga nisbatan “u qalbning o‘zginasidir, u gapirmoqchi bo‘lgan gapingizning aks sadosidir” deya ta’riflagan narsa nimaligi so‘raldi. Muhokama davomida jamoa to‘g‘ri javobga yetib bora olmadi va teletomoshabinlar yirik hisobda oldinga chiqib oldi. Hisob – 0:3.

4-raundda ayrim zamonaviy tadqiqotchilar ayollarning jamiyatdagi o‘rnini, qadr-qimmatini sun’iy ravishda ko‘tarish, qizlarning sadoqati, hayosi uchun rag‘bat, deya nimaga ta’rif bergani haqidagi savol o‘ynaldi. Jamoa ushbu savolga osonlik bilan javob berib, o‘yinda ilk ochkoni qo‘lga kiritdi. Hisob – 1:3.

5-raundda Yaponiyada 1946 yilda 20 kishi bilan ish boshlagan Sony kompaniyasi haqidagi savol o‘ynaldi. Afsuski, bu savol ham jamoa tomonidan topilmadi va hisob yana yirik ko‘rinishga keldi. Hisob – 1:4.

Keyingi raundda Salor kanali haqida qiziqarli savol o‘ynaldi. Abdulla Qodiriy “O‘tgan kunlar” romanida Toshkent qo‘zg‘olonini bostirish uchun Salor kanalini yopib qo‘yish orqali qanday qilib shahar ham suvsiz, ham och qoldirilgani haqidagi savolga jamoaning yangi a’zosi Shohrux Jo‘rayev to‘g‘ri javob topa oldi va jamoasining ahvolini biroz yengillashtirdi. Hisob – 2:4.

7-raundda Qadimgi Rimdagi tosh yo‘llar orasiga nega mayda oq toshchalar qo‘yib chiqilgani haqidagi savolga ham osonlik bilan to‘g‘ri javob topdi. Hisob – 3:4.

Keyingi raundda bir hikoyadagi kichik jussali boy xonim va uning xizmatkorlari haqidagi qiziqarli savol o‘ynaldi. Muhokama davomida Alisher Orifjonov savolga to‘g‘ri javobni tushuntirib aytgan bo‘lsa-da, yakunda jamoa sardori javob berish imkoniyatini Shohzodbek Bektursunovga ishonib topshirdi. Ammo Shohzodbek Bektursunov ushbu savolning javobini yetarlicha ochib berolmadi va boshlovchi javobni noto‘g‘ri deb topdi.

O‘yinda yuzaga kelgan bahsli vaziyatni hal qilish uchun Klub manfaatini himoya qiluvchi vakil Umid Narimovga murojat qilindi. Umid Narimov ham jamoa javobni yetarlicha ochib bermaganini va javobdagi urg‘u boshqa yerga yo‘naltirilganini qayd etib, jamoaning javobini noto‘g‘ri deb topdi. Shunday qilib, hisob 3:5 ko‘rinishiga keldi.

9-raundda Erkin Vohidov “O‘zbegim” qasidasini yozgani tufayli kommunistik partiya tanqidiga uchrab, shoir uchun uchun matbuot eshiklari yopilgach, qaysi asarni yozishga kirishgani haqidagi savolda jamoa bir daqiqa muhokama yuritib, ishonchli variantga ega bo‘lmagani uchun klub yordamiga murojat qildi. Afsuski, klub ham jamoaga yordam berolmadi va o‘yin ushbu raundda o‘z yakuniga yetdi. Hisob – 3:6.

Jamoa sardori Otabek Hamzayev 8-raunddagi savolga javob berish imkoniyatini Alisher Orifjonovga topshirganida, balki o‘yin natijasi boshqacharoq bo‘lardi. Ayni shu holat o‘yinni mag‘lubiyat sari burib yuboruvchi nuqta bo‘ldi.

Shunday qilib, mavsumning beshinchi o‘yini ham bilimdonlarning mag‘lubiyati bilan yakunlandi va hech bir jamoa finalga chiqa olmadi. Turnir nizomiga ko‘ra, endi ushbu mavsumda o‘ynagan turli jamoalar a’zolaridan final uchun terma jamoa shakllantiriladi.

O‘yin stenogrammasi bilan quyida tanishib chiqishingiz mumkin.

1-raund. Savol muallif: Muxlisa Ma’rufxo‘javeva, Oltinko‘l tumani, Andijon

Boshlovchi: Fransuz yozuvchisi Ekzyuperi karvonni dushman pistirmasidan ko‘ra “yulduzlar”ning so‘nishi halokatga olib keladi, degan.

Diqqat savol: Ekzyuperi nimaga “so‘ngan yulduz” deya ta’rif bergan?

Javobni Abdunaim Abdushukurov beradi: Sarob degan javobni beramiz.

To‘g‘ri javob: Quduqlarga. Ularni ichida suv bo‘lsa, osmondagi yulduzlar u yerda ko‘rinadi. Suvi qurisa, unda yulduzlar ko‘rinmaydi.

Hisob: 0 - 1

Savol muallifi Muxlisa Ma’rufxo‘jayeva 1 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

2-raund. Savol muallif: Og‘abek Sobirov, Amudaryo tumani, Qoraqalpog‘iston

Boshlovchi: Marhamat, “Zakovat” sandiqchasi olib chiqilsin. Naqd pul taqiqlangan joyda tovarlar ayirboshlash bilan ish yuritiladi. Masalan, AQSh qamoqxonalarida uzoq vaqt davomida sigaret ayirboshlash vositasi bo‘lib kelgan. Bir muddat AQSh federal qamoqxonalarida chekish taqiqlangan. Shundan keyin qamoqxonalarga oson olib kiriladigan sandiqcha ichidagi mahsulot ayirboshlash vositasi bo‘lib qo‘llana boshlangan.

Diqqat savol: U nima edi? Sandiqchada nima bor?

Javobni Alisher Orifjonov beradi: Sandiqchada sovun bor.

To‘g‘ri javob: Bu yerda gap qandaydir kerak bo‘ladigan narsa haqida ketyapti. To‘g‘ri, sovun ham kerak bo‘ladi, lekin hammaga ham emas. Lekin yeydigan narsa, oziq-ovqat hammaga zarur, uncha-bunchaga aynimasligi ham kerak, hamda qamoqxona ichiga oson olib kirilishi ham kerak. Sandiqcha ichida konservalangan baliq, go‘sht bor edi.

Hisob: 0 - 2

Savol muallifi Og‘abek Sobirov 2 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

3-raund. Savol muallif: Gulira’no Erkinova Buxoro viloyati Romitan tumani

Boshlovchi: Marhamat, “Zakovat” sandiqchasi olib chiqilsin. Onore de Balzakning "Gorio ota" romanida sandiqchadagiga yuqori baho berilgan. U qalbning o‘zginasidir, u gapirmoqchi bo‘lgan gapingizning aks sadosidir. Uni ko‘ngli nozik kishilar his tuyg‘uning eng qimmatbaho xazinasi deb baho berishadi. Arablar taqdir, qismat deb shu so‘zni talaffuz qilishadi. Nochorlik, romantizm barq urgan joyda uning qadri oshadi. Hozir Balzak ta’riflagan narsaning qadri ancha pasaygan.

Diqqat savol: Balzak nimaga ta’rif bergan?

Javobni Shohzodbek Bektursunov beradi: Jamoamiz varianti - qalam va yozuv vositasi.

To‘g‘ri javob: Maktub.

Hisob: 0 - 3

Savol muallifi Gulira’no Erkinova 3 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

4-raund. Savol muallifi: Umidjon Mamarasulov, Jizzax shahri

Boshlovchi: U haqida dastlabki ma’lumotlar VI asrda O‘rxun-Enasoy yozuvlarida, hamda Mahmud Qoshg‘ariy asarlarida tilga olingan. U haqida bugungi ayrim zamonaviy tadqiqotchilar ayollarning jamiyatdagi o‘rnini, qadr-qimmatini sun’iy ravishda ko‘tarish deyishsa, yana ayrimlar qizlarning sadoqati, hayosi uchun rag‘bat, deya fikr bildirishadi.

Diqqat savol: Fikrlar nima haqida berilgan?

Javobni Shohrux Jo‘rayev beradi: Jamoa bilan kelishgan holda - bu qalin puli.

To‘g‘ri javob: Javob to‘g‘ri.

Hisob: 1 - 3

Bilimdonlar jamoasi 1 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

5-raund. Savol muallifi: Shohrux To‘rayev, Germaniya

Boshlovchi: Yaponiyada 1946 yilda 20 kishi bilan ish boshlagan Sony kompaniyasiga asos solingan. Korxona zamonga qarab elektron vositalar ishlab chiqaravergan, chiqaravergan. Tezda firmaning ishlari yurishib ketadi. Darrov qo‘shimcha yuzlab ishchilar ola boshlashgan. Ammo kutilmaganda ishchilar bilan korxona o‘rtasida bir muammo chiqadi, janjal emas. Ishchilar holati bu kompaniyaga yoqmaydi. Birmuncha sarf-xarajatlardan keyin bu muammo bartaraf etiladi.

Diqqat savol: Bu qanday muammo ediki, bu yangilik hozirgacha saqlanib qolgan?

Javobni Alisher Orifjonov beradi: Menimcha, ishchilar bilan bog‘liq chekish muammosi yuzaga kelgan. Va kompaniya chekish uchun alohida joy va tanaffus ajratib bergan.

To‘g‘ri javob: Ikkinchi jahon urushidan keyin bo‘lyapti bu voqea. Yaponiya nihoyatda qashshoq darajada bo‘lgan. Ishchilarning kiyishga hatto kiyimi bo‘lmagan. Shundan so‘ng hammaga bir xil uniforma tikib tarqatishadi. Yaponiya qashshoqlikdan chiqib ketgan bo‘lsa-da, bir xil uniforma hali ham saqlanib qolgan.

Hisob: 1 - 4

Savol muallifi Shohrux To‘rayev 4 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

6-raund. Savol muallifi: Saida Ibrohimova, Kattaqo‘rg‘on tumani, Samarqand viloyati

Boshlovchi: Abdulla Qodiriy "O‘tgan kunlar" romanida Toshkent qo‘zg‘oloni haqida ham yozganlar. Qo‘zg‘olonni bostirish uchun shahar ichiga oqib kiruvchi Salor kanali yopib qo‘yilganligi haqida ham yozganlar. Bu tarixiy bo‘lgan voqea. Bu bilan shaharni ham suvsiz, ham och qoldirmoqchi bo‘lganlar.

Diqqat savol: Salorni to‘sish bilan shaharni qanday qilib ham suvsiz, ham och qoldirish mumkin?

Javobni Shohrux Jo‘rayev beradi: Bug‘doydan un ishlab chiqaradigan tegirmonlar faoliyatini to‘xtatib qo‘yish maqsadida, u paytda tegirmonlar toshlari aylanib turishi uchun suv zarur bo‘lgan. Shu orqali ocharchilik keltirib chiqarishni maqsad qilishgan.

To‘g‘ri javob: Ariq to‘silgach, shaharga suv kirmaydimi, shahar suvsiz qoladimi, Salor bo‘ylarida shaharni un bilan ta’minlovchi suv tegirmonlari bo‘ladimi? Un bo‘lmasa, non ham bo‘lmaydi. Shu tariqa shaharni ham suvsiz, ham nonsiz qoldirishni reja qilishgan.

Hisob: 2 - 4

Bilimdonlar jamoasi 1 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

7-raund. Savol muallifi: Shahboz Rahmonov, Andijon

Boshlovchi: Ekranga e’tiboringizni qarating.

Bu suratdagi katta toshlar orasidagi oq toshlarga e’tibor qarating. Qadimgi Rimda shunday tosh yo‘llar qurilib, orasiga oq toshchalar qo‘yib chiqilgan.

Diqqat savol: Bu toshchalar aniq nima maqsadda qo‘yib chiqilgan?

Javobni Alisher Orifjonov beradi: Fikrimizcha, yo‘ldagi mayda oq toshchalar ot-aravalar tunda harakatlanganda oyning yorug‘ini qaytarib yo‘lda mo‘ljal olish vazifasini bajargan.

To‘g‘ri javob: Qadimgi yo‘llar hozirgidek yoritilmagan, bu toshlarga tushgan oy nuri yo‘lni yoritishga xizmat qilgan.

Hisob: 3 - 4

Bilimdonlar jamoasi 1 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

8-raund. Savol muallifi: Ozodbek Mirzayev, Angren, Toshkent viloyati

Boshlovchi: Turk yozuvchisi Umar Sayfiddinning bir hikoyasida kichik jussali bir boy xonim tilga olinadi. Xonimning sog‘ligida bir muammo paydo bo‘ladi. Shifokorning tavsiyasiga binoan sog‘lig‘ini tiklash uchun yurish-turishida bir o‘zgarishni amalga oshiradi. Asarda yozilishicha, 1 hafta shunday yashab, xizmatkorlarning ayrim xiyonatini fosh qiladi.

Diqqat savol: U qanday o‘zgarish qilgan?

Javobni Shohzodbek Bektursunov beradi: Uy bekasi poshnadan voz kechgan, oyog‘i og‘riganligi sababli. Shundan so‘ng, yengil oyoq kiyim kiyib yurganligi sababli xizmatkorlarning ovozini bemalol eshitib qolgan. Ilgari baland poshnada yurganligi uchun poshnasining taq-tuq ovozidan ularni eshitmagan.

To‘g‘ri javob: Xonimning bo‘yi kichik bo‘lgan, uydayam poshnada yurgan, poshnali oyoq kiyimdan chiqayotgan ovozni eshitib, uning xizmatkorlari suhbatni tugatishgan.  Oyog‘i og‘rigandan so‘ng uyda shippakda yurgan. Shippakdan ovoz chiqmaydi, shu tufayli xizmatkorlar u qayerda ekanligini bilmagani uchun ham fosh bo‘ladi.

O‘yinda yuzaga kelgan bahsli vaziyatni hal qilish uchun Klub manfaatini himoya qiluvchi vakil Umid Narimovga murojat qilindi. Umid Narimov ham jamoa javobni yetarlicha ochib bermaganini va javobdagi urg‘u boshqa yerga yo‘naltirilganini qayd etib, jamoaning javobini noto‘g‘ri deb topdi.

Hisob: 3️ - 5️

Savol muallifi Ozodbek Mirzayev 5 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

9-raund. Savol muallifi: Shokir Humoydinov, Termiz, Surxondaryo

Boshlovchi: O‘zbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov "O‘zbegim" qasidasini yozib bo‘lgach, keskin tanqidlarga uchraydi. Partiya rahnamolari tomonidan bu she’rni kommunistik ruhiyat bilan qayta yozish topshirig‘i beriladi. Shoir bu talablarni rad etadi. Unga yozgan she’rlarini chop etish uchun matbuot eshiklari yopiladi. Shu paytdan foydalanib, u kishi bir asar yozadi.

Diqqat savol: Shoir qaysi asarini yozgan?

Jamoa klub yordamidan foydalanadi.

Javobni Alisher Orifjonov beradi: "Ruhlar isyoni" asarini yozgan.

To‘g‘ri javob: She’rlari uchun matbuot eshiklari yopilgach, o‘z asarlarini teatr orqali xalqqa yetkazishni niyat qiladi va shunday qilib "Oltin devor" komediyasini yozgan.

Hisob: 3 - 6

Savol muallifi Shokir Humoydinov 6 million so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

Eng yaxshi savol muallifi - Shokir Humoydinov, Erkin Vohidov asari haqidagi savol bilan

Shokir Humoydinov 10 mln so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

O‘yinning eng faol bilimdoni - Shohrux Jo‘rayev

Shohrux Jo‘rayev 10 mln so‘m pul mukofotini qo‘lga kiritdi.

O‘yinning to‘liq videosini ushbu havolada tomosha qilishingiz mumkin.