Moskvaning Ukrainaga qarşi uruşi tufayli Rossiya bozorini tark etgan ğarb firmalari uruş boşlanganidan buyon jami 103 milliard dollardan köproq zarar körgan. Bu haqda 17 dekabr, yakşanba kuni The New York Times gazetasi yozdi, uning xodimlari kompaniyalar moliyaviy hisobotlarini tahlil qilgan.
Siyosatçilar va faollar ğarb kompaniyalarining Rossiyadagi biznesi qisqarişi Rossiya iqtisodiyotiga bosim ötkazişga yordam beradi va Kremlning uruş olib boriş qobiliyatiga putur yetkazadi, deb taxmin qilgan edi. «Lekin prezident Putinning boşqa rejalari bor edi. Yirik ğarb kompaniyalarining ketişi Rossiyaning sodiq elitasi va davlatning özi uçun manfaatga aylantirildi. U öz aktivlarini sotmoqçi bölgan kompaniyalarni arzon narxda bunga qilişga majburladi. Moskva tomonidan tayinlangan xaridorlarga sotiş çeklandi. Ba’zan kompaniyalarni butunlay öz qöliga oldi», - deyiladi xabarda.
NYT ma’lumotlariga köra, Putin «kompaniyalarni tark etiş şartlarini körsatmoqda». Bundan taşqari, ularga qarşi «doimiy ösib boruvçi soliqlar» qöllanmoqda, buning natijasida Rossiya budjetiga 2022 yilda kamida 1,25 milliard dollar kelib tuşdi.
Jurnalistlar bunga misol sifatida Niderlandiya kompaniyasini keltirmoqda. Muzokaralarga yaqin manbalarga tayanib, NYT’ning yozişiça, Rossiya rasmiylari kompaniya topgan xaridor bilan kelişuvga erişişdan boş tortgan va ularni parfyumeriya kompaniyasiga topşirgan.
Döstlarning Rossiyadagi biznes savdo operatsiyalariga ta’siri
Ilgari oşkor etilmagan hujjatlar, moliyaviy hisobotlar hamda Rossiya va Yevropadagi bitimlarning önlab iştirokçilari bilan suhbatlar şuni körsatganki, hozirda Moskva ğarb kompaniyalarining Rossiyadagi biznesdan deyarli har bir çiqişini nazorat qilyapti, deb yozadi gazeta. «Kompaniyalar sotiş uçun ruxsat oliş böyiça noaniq tizimdan ötişi kerak», ayrim hollarda rahbariyat döstlari «aralaşuv uçun unga bevosita murojaat qiladi», deyiladi suriştiruvda.
NYT eslatişiça, Ukrainada uruş boşlanganidan 11 kun ötgaç, Rossiyada xorijiy sarmoyalarni nazorat qiliş böyiça hukumat komissiyasining quyi qömitasi tuzilgan. U Rossiya moliya vaziri Anton Siluanov nazorati ostida işlaydi hamda xorijiy kompaniyalar va ularning Rossiya aktivlari xaridorlari örtasida operatsiyalarni amalga oşiriş uçun ruxsatnomalar beradi.
NYT tomonidan körib çiqilgan içki yozuvlar şuni körsatadiki, quyi qömita hatto eng kiçik jihatlarni ham tekşiradi. Naşrning yozişiça, ötgan yilgi yiğilişlardan birida komissiya Finlandiyaning Nokian şina kompaniyasiga tegişli mitti kvartirani 59 ming dollarga sotişni ma’qullagan.
