Moskvaning Ukrainaga qarshi urushi tufayli Rossiya bozorini tark etgan g‘arb firmalari urush boshlanganidan buyon jami 103 milliard dollardan ko‘proq zarar ko‘rgan. Bu haqda 17 dekabr, yakshanba kuni The New York Times gazetasi yozdi, uning xodimlari kompaniyalar moliyaviy hisobotlarini tahlil qilgan.
Siyosatchilar va faollar g‘arb kompaniyalarining Rossiyadagi biznesi qisqarishi Rossiya iqtisodiyotiga bosim o‘tkazishga yordam beradi va Kremlning urush olib borish qobiliyatiga putur yetkazadi, deb taxmin qilgan edi. «Lekin prezident Putinning boshqa rejalari bor edi. Yirik g‘arb kompaniyalarining ketishi Rossiyaning sodiq elitasi va davlatning o‘zi uchun manfaatga aylantirildi. U o‘z aktivlarini sotmoqchi bo‘lgan kompaniyalarni arzon narxda bunga qilishga majburladi. Moskva tomonidan tayinlangan xaridorlarga sotish cheklandi. Ba’zan kompaniyalarni butunlay o‘z qo‘liga oldi», - deyiladi xabarda.
NYT ma’lumotlariga ko‘ra, Putin «kompaniyalarni tark etish shartlarini ko‘rsatmoqda». Bundan tashqari, ularga qarshi «doimiy o‘sib boruvchi soliqlar» qo‘llanmoqda, buning natijasida Rossiya budjetiga 2022 yilda kamida 1,25 milliard dollar kelib tushdi.
Jurnalistlar bunga misol sifatida Niderlandiya kompaniyasini keltirmoqda. Muzokaralarga yaqin manbalarga tayanib, NYT’ning yozishicha, Rossiya rasmiylari kompaniya topgan xaridor bilan kelishuvga erishishdan bosh tortgan va ularni parfyumeriya kompaniyasiga topshirgan.
Do‘stlarning Rossiyadagi biznes savdo operatsiyalariga ta’siri
Ilgari oshkor etilmagan hujjatlar, moliyaviy hisobotlar hamda Rossiya va Yevropadagi bitimlarning o‘nlab ishtirokchilari bilan suhbatlar shuni ko‘rsatganki, hozirda Moskva g‘arb kompaniyalarining Rossiyadagi biznesdan deyarli har bir chiqishini nazorat qilyapti, deb yozadi gazeta. «Kompaniyalar sotish uchun ruxsat olish bo‘yicha noaniq tizimdan o‘tishi kerak», ayrim hollarda rahbariyat do‘stlari «aralashuv uchun unga bevosita murojaat qiladi», deyiladi surishtiruvda.
NYT eslatishicha, Ukrainada urush boshlanganidan 11 kun o‘tgach, Rossiyada xorijiy sarmoyalarni nazorat qilish bo‘yicha hukumat komissiyasining quyi qo‘mitasi tuzilgan. U Rossiya moliya vaziri Anton Siluanov nazorati ostida ishlaydi hamda xorijiy kompaniyalar va ularning Rossiya aktivlari xaridorlari o‘rtasida operatsiyalarni amalga oshirish uchun ruxsatnomalar beradi.
