AQSh Adliya vazirligi prezident Jo Bayden 2017 yilda vitse-prezident lavozimini tark etayotganda o‘zi bilan olib ketgan maxfiy hujjatlarni noto‘g‘ri saqlagani uchun jinoiy javobgarlikka tortilmasligini ma’lum qildi. Ish bilan shug‘ullangan maxsus prokuror Robert Hur hisobotida Bayden tergov bilan hamkorlik qilayotgani va ehtimoliy sud jarayonida hakamlar hay’atini hujjatlarga ega bo‘lish noqonuniy ekanligiga ishontirish qiyin bo‘lishi ta’kidlangan.
«Biz sud jarayonida Bayden o‘zini, xuddi suhbatimiz paytida bo‘lgani kabi, yaxshi niyatli, ammo xotirasi yomon keksa odam sifatida ko‘rsatishi mumkinligini hisobga oldik», deb prokurorning so‘zlarini keltirdi Reuters. Maxsus prokuror hisobotida Baydenning xotirasi «sezilarli darajada cheklangan», deb yozilgan. Masalan, prezident o‘g‘lining vafot etgan sanasini eslay olmagan.
Hisobot e’lon qilinganidan ko‘p o‘tmay, Oq uy Hurga prezident xotirasiga «noo‘rin tanqid» qilish «noto‘g‘ri, asossiz va xato» ekanini uqtirdi. Oq uyning ta’kidlashicha, guvohlarga xos bo‘lgan xislat – «ko‘p yillar oldin bo‘lgan voqealarni eslay olmasligi»ni tasvirlash uchun «o‘ta noxolis til» ishlatilgan. Qayd etilishicha, Bayden 8 va 9 oktyabr kunlari, ya’ni HAMAS va Isroil mojarosi boshlanganidan bir kun o‘tgach, tergovchilarga besh soatlik ikkita intervyu bergan. Vaholanki, bir kun oldin Amerika yetakchisi ko‘plab davlatlar rahbarlari bilan telefon suhbatlari o‘tkazishiga to‘g‘ri kelgan.
Shundan so‘ng, Jo Baydenning o‘zi ham matbuotga murojaat qildi. Uning ta’kidlashicha, tergovda ba’zan 40 yil oldin bo‘lgan voqealarga to‘xtalib o‘tilgan, bu esa «tushkunlikka solgan». Bundan tashqari, o‘g‘lining vafoti sanasi haqidagi savoldan keskin norozi bo‘lgan.
«Qanday qilib u bunday savolni berishga jur’at etdi? Mendan bu haqda so‘rashganda, «ularning nima ishi bor», deb o‘yladim. Uning vafot etgan sanasida har doim xotira tadbiri o‘tkazamiz. Bu haqda menga eslatish shart emas», dedi Bayden qisqa nutqi davomida.
Jurnalistlar prezidentdan maxsus prokurorning «xotirasi yomon, yaxshi niyatli qariya» deb ta’riflashiga izoh berishni so‘radi.
«Men eng yaxshi niyatlar bilan harakat qilaman. Men keksa odamman va nima qilayotganimni bilaman. Men prezident sifatida bu mamlakatni oyoqqa turg‘azdim. Menga uning tavsiyalari kerak emas. Xotiram yaxshi», deb javob berdi Bayden.
Prokurorlarning Baydenga qarshi da’volari maxfiy hujjatlar bilan bog‘liq. Jumladan, 2022 yil noyabr oyida uning Vashingtondagi sobiq ofisida va Uilmington shahridagi uyi garajida 2009-2017 yillarga aloqador o‘nlab maxfiy hujjatlar topildi. Bayden shu davrda AQSh vitse-prezidenti bo‘lib ishlagan. Prezident advokatlari topilgan barcha hujjatlarni darhol Milliy arxivga topshirishdi. AQSh qonunchiligiga ko‘ra, Bayden ularni o‘z lavozimini tark etgan paytda arxivga topshirishi shart edi.
