Eron general Zohidiy ölimi uçun Isroilga javob zarbasi beradimi?
|20:58 / 04.04.202418 4109 min
Tehrondagilar Suriya poytaxti Damaşq şahridagi konsulxonasiga yöllangan aviazarba uçun «qat’iy qasos» olişga va’da bergan. Bu vaqtda ayrim manbalar AQŞ razvedkasi yaqin vaqtlar içida Isroil hududiga hujum ehtimolidan ogohlantirgani haqida xabar tarqatgan. Ammo ekspertlar jiddiy javob qaytarilişiga işonmayapti.
Eronning Damaşqdagi elçisi bergan ma’lumotga köra, zarba oqibatida 13 kişi, jumladan Islom inqilobi muhofizlari korpusining yetti nafar a’zosi hamda olti nafar suriyalik halok bölgan.
Qurbonlar orasida — brigada generali Muhammad Rizo Zohidiy ham bor, u korpusning xorijdagi amaliyotlarga mas’ul bölgan «Quds» maxsus bölinmasidagi muhim şaxs bölgan.
Eron va Suriya hujumda Isroilni ayblagan, isroilliklar esa izoh berişdan tiyilmoqda.
«Bu nafaqat Eron davlatining öziga, balki Inqilob gvardiyasining Livandagi „Hizbulloh“ hamda Suriyaga qurollar va texnologiyalar yetkazib berişni muvofiqlaştiriş bilan şuğullanuvçi „Quds“ kuçlari rahbariyatiga katta yöqotiş olib kelgan hujum böldi », — degan London iqtisodiyot maktabida (LSE) xalqaro munosabatlar böyiça professor Favaz Gerges.
Mazkur hujum Eron hukumatidagi yuqori martabali şaxslarning ğazabli reaksiyasini keltirib çiqardi, ular Isroilning harakatlarini javobsiz qoldirmaslikka va’da berişgan.
«Biz ularni bu jinoyatni sodir etgani va şu kabi harakatlarga yöl qöygani uçun afsuslantiramiz», — degan Eron oliy rahnamosi Ali Xominaiy.
Prezident Ibrohim Raisiy hujumni «javobsiz qolmaydigan noinsoniy, tajovuzkorlik va jirkanç akt» deb atagan, Eron taşqi işlar vaziri Husayn Amir-Abdulohiyon suriyalik hamkasbi bilan telefon muloqotida hujumni barça xalqaro majburiyatlar va konvensiyalarning buzilişi deb atadi.
Eron prezidenti Ibrohim Raisiy seşanba kuni sönggi hujum javobsiz qolmasligiga va’da berdi
Taşqi işlarvazirligi saytidagi xabarda Amir-Abdullohiyon Isroil boş vaziri Binyamin Netanyahu «butkul ruhiy muvozanatni yöqotgani»ni aytgan.
Bunday munosabatlar Ğazodagi uruş fonida Isroil hamda Eronning ittifoqçilari örtasidagi keskinlik yanada kuçayişi borasidagi xavotirlarni uyğotgan. Ammo, BBC bilan suhbatlaşgan ekspertlar bugungi kunda Eronning javob qaytariş imkoniyatlari çeklanganini aytişgan.
«Eron öz harbiy salohiyati, iqtisodiy va siyosiy holatini inobatga olgan holda Isroil bilan katta töqnaşuvga qodir emas, — deb hisoblaydi Yaqin Şarq masalalari böyiça tahlilçi Ali Sadrzoda. — Ammo u içki auditoriya hamda mintaqadagi ittifoqçilar orasidagi obrösini himoya qiliş uçun javob öylab topişi kerak böladi».
Mavzuga oid
Favas Gerges ham bu fikrga qöşiladi, uning hisoblaşiça, «Isroil çindan ham Eronni kamsitib, burniga muşt tuşirgan» bölsa ham, Eron Isroilga qarşi töğridan töğri javob çoralarini körmaydi.
Gergesning hisoblaşiça, Eron katta ehtimol bilan «strategik sabr» namoyiş etadi, çunki uning uçun boşqa muhimroq maqsad bor — yadro bombasini yaratiş: «[Eron] kuç töplamoqda, uranni boyitmoqda, yutuqlarga erişmoqda. Va Eron uçun asosiy mukofot 50 ta ballistik raketa uçirib, 100 nafar isroillikni öldiriş emas, balki nafaqat Isroilga, balki hatto AQŞga ham qarşi strategik tiyib turiş mexanizmiga ega bölişdir».
Ğazoda Isroilning HAMASga qarşi uruşi boşlanganidan buyon Suriya, Iroq, Livan va Yamanda Eron tomonidan qöllab-quvvatlanadigan guruhlar Isroil obektlariga raketa va dronlar bilan hujumlar qilib kelmoqda, ammo ular Isroil bilan keng kölamli uruş boşlanmasligiga harakat qilib, özlarini çeklaşmoqda.
«Eronning qöğirçoq guruhlari hatto Isroilning diplomatik missiyalariga hujum qilişini ham tasavvur qiliş qiyin», — degan Sadrzoda.
Şu bilan birga, u Eron qöllovidagi husiyçilar katta ehtimol bilan Qizil dengiz va Adan körfazidagi kemalarga, ayniqsa Isroil yoki AQŞga qandaydir aloqadorligi bor kemalarga hujumlarni davom ettiradi, deb hisoblaydi.
Eronning mintaqadagi eng yirik kuçi hisoblangan «Hizbulloh» Damaşqdagi hujum uçun javob qaytarişi mumkinmi?
Eron tomonidan qöllanadigan «Hizbulloh» muntazam ravişda Isroilning şimoliy çegaralarida otişma uyuştirib turadi
«Hizbulloh» dunyodagi eng yaxşi qurollangan nodavlat harbiy tuzilmalardan biri bölib, mustaqil baholarga köra, guruh saflaridagi jangçilar soni 20 mingdan 50 minggaça yetadi, ulardan köpçiligi yaxşi tayyorgarlikdan ötgan hamda Suriyadagi fuqarolik uruşi davomida çiniqqan.
Bundan taşqari, Center for Strategic and International Studies ma’lumotiga köra, guruh arsenalida 130 ming atrofida raketa va snaryadlar bor.
Biroq BBC bilan suhbatlaşgan ekspertlar mazkur guruh Isroil bilan qarama-qarşilik kölamini kengaytira boşlaşi dargumonligini aytişgan.
«„Hizbulloh“ Isroil qopqoniga tuşib qolişni istamaydi, çunki Binyamin Netanyahu va uning harbiy kabineti uruşni kengaytirişga astoydil intilayotganini tuşunadi. Binyamin Netanyahuning siyosiy kelajagi Ğazodagi uruş davom etişi hamda şimoliy frontda „Hizbulloh“ va hatto Eronning özi bilan keskinlik kuçayişiga boğliq», — deb hisoblaydi Favaz Gerges.
Ali Sadrzodaning hisoblaşiça, Eron katta ehtimol bilan Isroilga qarşi uruş boşlaşdan qoçgan holda «ramziy» reaksiya körsatiş bilan kifoyalanadi.
«Eron — ramziy hujumlar ötkazişga usta, bunaqasi özining eng muhim harbiy qömondoni Qosim Sulaymoniy öldirilişiga javoban qilingandi», — deydi Sadrzoda, eronliklar 2020 yil 8 yanvarida AQŞning Iroqdagi «Al-Asad» aviabazasiga ballistik raketalar bilan yöllagan zarbasini nazarda tutgan holda.
Eronlik general Qosim Sulaymoniy 2020 yil yanvarida Bağdod aeroporti hududida avtomobiliga Amerika droni zarbasi berilişi oqibatida halok bölgandi
Eronning bu qotillik uçun «qattiq qasos oliş»ga bergan va’dasiga qaramay, bazada bölgan amerikalik harbiy xizmatçilardan birortasi halok bölmagandi. Qolaversa, öşanda amerikalik harbiylar oldindan ogohlantirilgani haqida xabar paydo bölgandi.
Favaz Gergesning fikriça, Eronning Damaşqdagi konsulligiga qilingan hujum «Eron mudofaasini buziş, dunyoga Eron — qoğozdan yasalgan yölbars ekanini körsatib qöyiş va Eron xavfsizlik apparatining belini sindirişga qaratilgan strategik eskalatsiyadir».
«Ammo Eron tomonidan töğridan töğri vayronkor javobni körmaymiz», — deya xulosa qilgan u.
Virjiniyadagi jamoat va xalqaro aloqalar maktabida davlat boşqaruvi sohasidagi tadqiqotçi Yusuf Aziziyning hisoblaşiça, Tehronda Eron Isroil tajovuzini tiyib turiş uçun yadroviy derjavaga aylanişi kerak deb hisoblaydiganlar hamda harbiy kayfiyatdagi «qirğiylar», töğridan töğri Isroil va uning harbiy obektlariga hujum qiliş zarurligiga işonadigan toifa örtasida parda ortidagi kuraş davom etadi.
Bu vaqtda ayrim manbalar AQŞ Boş razvedka boşqarmasi Eron keyingi 48 soat içida Isroilga hujum qilişi mumkinligidan ogohlantirgani haqida yozgan.
Eron Livan, Iroq yoki Yamandagi proksi guruhlar orqali emas, öz hududidan uçirilgan pilotsiz parvoz qurilmalari galasi va qanotli raketalar bilan Isroil hududidagi strategik obektlarga kombinatsion zarba berişni möljallamoqda, deb xabar bergan Isroilning 12-telekanali.
Isroil esa Erondan kelayotgan tahdidlar fonida zaxiradagi qöşimça harbiylarni armiyaga çaqira boşlagan. Isroil mudofaa vaziri Yoav Galant mamlakat şimoliy ğarbida joylaşgan Hayfa şahridagi harbiy maşqlarda qatnaşib, mudofaa kuçlari tösatdan berilgan zarbalarga neçoğlik tayyorligini tekşiruvdan ötkazgan.
Agar Isroilga zarba Eron proksilaridan emas, Eron hududidan amalga oşiriladigan bölsa, bu Isroil qurolli kuçlari tomonidan jiddiy javob qaytarilişiga sabab böladi, deb yozadi Times of Israel.
Aviazarba oqibatida Eronning Damaşqdagi elçixonasi oldidagi konsulligi binosi vayron bölgan
Agar yirik harbiy harakatlar ehtimoli kam bölsa, Eron yana nima qila oladi?
«Biz Eron kibermakondan Isroildan qasos oliş uçun foydalanişi mumkinligini istisno qilmaymiz - yoki axborot texnologiyalariga kiberhujumlar uyuştiriş, uni işdan çiqariş, ma’lumotlarni öğirlaş va sizdiriş yoki heç bölmaganda operativ texnologiyalarni çalğitişga uriniş uçun», — deydi BBC bilan suhbatda Isroildagi Kibersiyosat tadqiqotlari instituti vakili Tal Pavel.
«Biz bilamizki, Eron va Isroil örtasida ön beş yildan buyon yaşirin kiberuruş ketmoqda. Şunday ekan, bu holatda bu şunçaki navbatdagi bosqiç bölişi mumkin», — deya qöşimça qilgan u.
Mamlakat qanday çora körişga qaror qilişi Eron hukumati, jumladan oliy diniy rahnamoga boğliq. Hozirça Eron TIV rasmiy vakili Nosir Kananiy Damaşq böylab zarba yöllagan «agressorlar»ga qarşi qat’iy javob qaytariş huquqini Tehron özida qoldirişini ma’lum qilgan.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
