AQŞ kongressining respublikaçilar köpçilikni taşkil etadigan Vakillar palatasi tomonidan Ukrainaga zudlik bilan yordam körsatiş töğrisidagi qonunda Kiyev uçun Rossiya bilan kuraşişga rasman 61 milliard dollar ajratilişi ma’lum qilingan. Ammo amalda Ukraina oladigan yordam miqdori 2023 yildagidan va sörayotganidan kamroq böladi. «Meduza» Vaşingtonning Kiyevga bu yordami nimadan iborat bölişi, Ukraina qurolli kuçlari yangi qonun doirasida nimalardan umid qilişi hamda Donald Tramp prezidentlikka saylanişi kelgusida ta’minotga qanday ta’sir körsatişi mumkinligini körib çiqdi.

Amerikadan Ukrainaga qurol-yaroğ yetkazilişi nega töxtab qolgandi?

Jo Bayden ma’muriyatida 2023 yil oxiriga kelib pul tugab qolgandi — ammo umuman Kiyevga yordam berişga emas, balki Ukrainaga qurol yetkazib berişda foydalaniladigan kanallarni moliyalaştirişga.

  • Asosiy kanal AQŞ armiyasi omborlarida saqlanadigan qurol va öq-dorilarni hisobdan çiqarişga asoslangan. Qurollarni ittifoqçilar foydasiga «hisobdan çiqariş» (President Drawdown Authority, yoki PDA) huquqi prezidentga 1961 yilgi taşqi yordam töğrisidagi qonun bilan taqdim etilgan. Hujjatda bir yil uçun 100 million dollarlik texnika va öq-dorilarni «hisobdan çiqariş» mumkinligi körsatilgan, ammo kongress bu summani istaganiça oşira oladi.
  • 2022 yilda, Rossiya bosqiniga tayyorgarlik körilayotgan mahalda, qonunçilar Baydenning taklifi bilan PDA limitini 11 milliard dollarga, 2023 yilda, Ukraina qarşi hujum rejalaştirayotganida — 14,5 milliard dollargaça köpaytirgandi.
  • PDA kanalining asosiy ustunligi — yetkazib beriş tezligi va moslaşuvçanligi. Yuklaş jarayoni prezident texnika va öq-dorilar yetkaziş töğrisida qaror qabul qilganidan keyingi bir kun içida boşlanadi, Ukrainaga esa bir hafta yoki köpi bilan — bir oyda yetib boradi. Xususan, Ukraina qurolli kuçlarining 2023 yilgi qarşi hujumi uçun deyarli barça qurollarga beş milliard dollardan ortiq mablağ yanvar oyida tölab berilgan, may oyiga kelib ular Zaporijjya va Donetsk oblastlaridagi oldingi pozitsiyalarda turgandi.
  • AQŞ mudofaa vazirligining Ukrainaga navbatdagi yordam paketi ajratiş töğrisidagi xabarlarida muntazam ravişda aynan PDA tranşlari tilga olinadi. Ukraina Rossiyaga qarşi aynan şu qurollar bilan kuraşib kelmoqda. Ötgan vaqt içida jami 55 ta yordam paketi ajratilgan.
  • 2023 yilda (katta ehtimol bilan, Ukraina qurolli kuçlari muvaffaqiyatiga umid qilgan holda) 14,5 milliard dollarlik PDA limiti avgust oyidayoq işlatib bölingandi. Ammo muammoni buxgalteriya usullarida hal qilişning imkoni böladi: Pentagon ikki yil davomida yetkazib berilgan qurollarni boşqaça narxlarda hisoblab çiqadi va şu tariqa yana olti yarim milliard dollar «topiladi». Bu orqali dekabr oyiga qadar yordam paketlari ajratişda davom etiladi.