Rossiya armiyasi Vovçanskka kirdi. Ukrainaning Xarkiv oblastidagi birinçi mudofaa çiziği nega doş berolmadi?

Ukraina qurolli kuçlari boş ştabi 15 mayga ötar keçasi Xarkiv oblastining Lukyansi (Lipsini öz içiga oladi) va Volçansk rayonlaridagi bölinmalar nisbatan qulayroq pozitsiyaga köçgani haqida xabar tarqatdi.

Ukrainaning harbiy va siyosiy rahbariyati vaziyatni barqarorlaştirişga muvaffaq bölingani, raqibning yurişi  esa sekinlaşganiga işontirmoqda. Ammo rossiyaliklar nima uçun Ukraina qurolli kuçlarining birinçi mudofaa liniyasini bu qadar tez ortda qoldirgani va bu çiziq raqib hujumini töxtatişga qançalik tayyorlangani borasidagi savollar javobsiz qolmoqda.

Ukrainaning uşbu yönalişda jang qilayotgan razvedka rotasi komandiri Denis Yaroslavskiyning sözlari katta rezonans keltirib çiqardi, u Vovçansk atrofidagi birinçi mudofaa çiziği «şunçaki bölmagani» va rossiyaliklar «piyoda kirib kelgani» haqida aytgandi.

Ukrainalik jurnalist, «Tsenzor.net» naşri muharriri, voqea joyida bölgan Yuriy Butusov ham bu versiyani tasdiqlagan.

«Şaharda va uning atrofida heç qanday mudofaa inşootlari belgilari yöq edi», — degan u 13 may kuni. Uning sözlariga köra, mudofaa çiziği çegaradan ança uzoqda, ammo negadir balandliklarda emas, pasttekisliklarda joylaşgan.

Harbiy muxbirning qayd etişiça, bu yönalişda minalangan maydonlar bor, ammo ular şunday joylaştirilganki, duşmanning faqat zirhli texnikalariga tösqinlik qiladi, piyoda harakatlanadigan bölinmalariga esa yöq.

Ekspertlarning bir qismi fikriga köra, raqibni munosib qarşi oliş böyiça tayyorgarlik yaxşi yölga qöyilmagani «Xarkiv» operativ-taktik qöşinlar guruhi qömondoni kutilmaganda almaştirilişiga sabab bölgan. Yuriy Galuşkin örnini Ukraina QK Boş ştabi boşliği örinbosari Mixail Drapatiy egalladi. U ötgan yili Xerson oblastining öng sohildagi qismida «Kaxovka» operativ-taktik qöşinlar guruhiga qömondonlik qilgandi.

Harbiy ekspert va tarixçi Mixail Jiroxov yangi qömondon uşbu uçastkadagi mudofaaga yondaşuvni özgartira olişiga işonç bildirgan.

Uning ma’lumotiga köra, buning uçun «Xarkiv» operativ-taktik qöşinlar guruhi ixtiyoriga bir neça yangi brigadalar ajratilgan. Boş ştabdagilar ham uşbu yönalişga zaxira kuçlar yönaltirilganini aytişmoqda. Ayrim bölinmalar, masalan, Ukraina qurolli kuçlarining 3-şturm brigadasi öz sahifalarida Xarkivga borib joylaşgani töğrisida rasman xabar bergan.

«Ammo bu yönalişga yanada köproq operativ zaxiralarni köçirib ötkaziş xavfli bölişi mumkin», — deydi Jiroxov.

Ukrainada istehkomlarni quriş jarayoni şunday tuzilganki, bu jarayon uçun töliq mas’ul bölgan yagona organ yöq. Mudofaa klassik tuzilişga ega bölgan uçta çiziq va predpole (boş mudofaa pozitsiyasidan oldindagi mustahkamlangan uçastka), ya’ni ta’minot polosalaridan iborat bölgani tufayli ularning har birini qurişga alohida idoralar mas’ul bölgan. Eng oldingi marra — otişmalar xavfi tufayli — uşbu uçastkani himoya qiluvçi harbiy qism kuçlarining özi tomonidan barpo etilgan, keyingi çiziqlarga esa pudratçilar va oblast ma’muriyatlari jalb etilgan.

Aprel oyi boşida, Xarkivga yuriş xavfi haqidagi miş-mişlar fonida prezident Volodimir Zelenskiy bu yerga taşrif buyurgandi. U Xarkiv oblasti harbiy ma’muriyati rahbari Oleg Sinegubov bilan birgalikda mudofaa çiziğini közdan keçirgandi.

«Biz tayyor turişimiz kerak. Rossiyaliklar biz mudofaaga tayyorligimizni körişi kerak. Va odamlarimiz agar duşman yuriş qilişga harakat qilsa, Ukraina tayyor ekanini körişi kerak», — deya qayd etgandi öşanda Zelenskiy.

Rossiya yurişi boşlanganidan keyin BBC Ukraina xizmati muxbiri Oleg Çerniş istehkomlar nima uçun raqibni töxtata olmagani xususida Oleg Sinegubov bilan suhbatlaşdi.

Istehkomlar qayerda?

BBC: Iltimos, tuşuntirib bering, Xarkiv oblasti harbiy ma’muriyati mudofaaning barça çiziqlariga javob beradimi yoki muayyan bittasigami?

Oleg Sinegubov: Darhaqiqat, istehkomlarga kelsak, mudofaaning bir neça çiziği mavjud. Ular davlat çegarasiga yoki töqnaşuv çiziğiga yaqinligi böyiça özaro bölinadi.

Biz mudofaaning uçinçi çiziğini qurganmiz, ayrim joylarda — ikkinçisini ham. Barçasi töqnaşuv çiziği yoki çegaraga qança kilometr borligiga qarab. Birinçi liniya va ikkinçi liniyaning asosiy qismi — Qurolli kuçlar va uşbu pozitsiyalardagi harbiy qismlar zimmasida.

Birinçi liniyada beton konstruksiyalar, katta quriliş texnikalaridan foydalanib quriliş qiliş oson iş emas.

Biz çegara yoki front çiziğidan 10-15-20 va hatto 30 km masofada ikkinçi va uçinçi mudofaa çiziqlarini quriş bilan band bölganimizda ham duşman bizning texnikalarimizga zarba berib, yöq qildi.

Bizda 30 dan ortiq quriliş texnikalari yakson etildi, tört kişi halok böldi, 15 dan ortiq kişi yaralandi. Bular bizning tinç aholi vakillari bölgan pudratçilarimiz, tegişli yönalişlardagi işlarni bajargan xarkivliklar.

Şu tufayli şuni ta’kidlaşni istardimki, ma’muriyat öz iş doirasi uçun mas’uldir, harbiylar esa birinçi va ikkinçi liniyadagi bajarilgan işlari töğrisida jamoatçilikka ma’lumot berişi kerak.

BBC: Demak, siz qurgan ikkinçi va uçinçi liniyalarga rossiyaliklar hali yaqinlaşmaganmi?

O.S.: Duşmanning yaqinlaşişi masalasida barçasi şartli. Qayerdadir harbiylarimiz istehkomlarni egallab turibdi va hokazo.

BBC: Istehkomlarni quriş böyiça jadal işlar qaçon boşlangandi? Men eslaymanki, aprel oyi boşida Xarkivga  prezident Zelenskiy kelgan, u allaqaçon bajarib bölingan işlarni közdan keçirgandi.

O.S.: Yöq, bu tugallangan işlar emasdi, bu hali davom ettirilayotgan işlar edi. Bir qismi 30 aprelgaça, bir qismi 1 iyunga qadar tugallanişi lozim edi.

BBC: Ya’ni, Xarkivdagi istehkomlar qurilişi faqat 1 iyunda töliq yakunlanişi kerak edimi?

O.S.: Köryapsizmi, bu juda şartli. Çunki bizda qura olmaydigan pozitsiyalar bor va tinimsiz otişmalar tufayli muddatni keçiktiramiz. Şuning uçun biz öz rejalarimizga özgartirişlar kiritamiz. Otişma bölmayotgan va minalardan tozalaş işlari ötkazilgan joylarda istehkomlar quriş böyiça oldimizga qöyilgan vazifalar allaqaçon bajarilgan va işlar töliq yakunlangan.

BBC: Siz mas’ul bölgan bu liniya Ukraina qurolli kuçlari şaxsiy tarkibi uçun beton boşpanalar bilan jihozlangan va himoyalanganmi?

O.S.: Men sizga şunday deyman: biz quriliş işlarini mudofaa vazirligi sörovi böyiça bajarganmiz. Qanday qurilgan, nima qurilgan, nega aynan şu yerda va buni kim rejalaştirilgan kabi manipulyatsiyalar bölmasligi uçun.

Biz — faqat buyurtmani ijro etuvçilarmiz. Plan-sxemalar, joylaşuv, nima aynan qayerda bölişi, qanday beton, qanday konstruksiyalar işlatilişi — bularning bari mudofaa vazirligi loyihasida işlab çiqilgan. Va biz bularning barçasini, albatta, harbiy muhandislar kuzatuvi ostida qurdik.

BBC: Nima bölganda ham, fuqarolik hokimiyati, xususan, oblast harbiy ma’muriyati qandaydir tarzda mudofaaning birinçi va ikkinçi çiziqlarini tekşirişda iştirok etganmi. Yoki sizga ruxsat berilmagan va ularni harbiylarning özi nazorat qilganmi?

O.S.: Bu bizning funksiya emas.

Xarkiv uçun xavf

BBC: Tuşunişimça, Vovçansk — çegaradan 5 km masofada va mudofaaning birinçi çiziğida?

O.S.: Bu harbiylarimiz qayerda bölganiga boğliq. Ular butun mudofaaning birinçi marrasida butun çiziq böylab joylaşadi.

BBC: Voqealar rivojini qanday körasiz? Siz ruslarda töğridan töğri Xarkiv tomon siljiş istagini köryapsizmi yoki ular kuçlarini aynan Vovçanskni egallaş uçun jamlamoqdami?

O.S.: Biz köryapmizki, ularning maqsadi — vahima uyğotiş, tinç aholi vakillari orasida vahimali kayfiyat tarqatiş. Duşman dezinformatsiya, IPSO (axboriy-psixologik maxsus amaliyot — tahr)dan keng foydalanmoqda. Ayrimlar bunga işonib qolmoqda. Şuning uçun biz piar qiliş va Ukraina qurolli kuçlarini hamda davlat hokimiyati organlarini obrösizlantiradigan notöğri axborotlar tarqatiş vaqti emasligini tuşuntirişga majburmiz.

BBC: Men Xarkivga ehtimoliy tahdid böyiça javobingizni tuşunmadim. Siz hozir bunday xavf körmayapsizmi?

O.S.: Hozir biz köryapmizki, ularda Xarkiv şahrini egallaş niyatini amalga oşiriş uçun yetarli kuçlar yöq.