Rossiya qöşini Xarkiv atrofida oldinga yurişdan töxtadi. Jang maydonida nimalar bölmoqda?
|03:00 / 04.06.202433 58611 min
Foto: Getty ImagesFoto: Getty Images
Xarkiv oblasti şimolida Rossiya qöşini uç hafta oldin ança muvaffaqiyatli boşlagan yuriş Ukraina qurolli kuçlari şoşilinç tarzda zaxira kuçlarini olib kelişi tufayli sustlaşdi — va iyun oyi boşiga kelib amalda töxtab qoldi. Ikki yönalişda harakatlangan Rossiya bölinmalari Lipsi hududidagi mustahkamlangan istehkomlarda hamda Vovçansk (rusça Volçansk) şahridagi kvartallarda qotdi. Janglar davom etmoqda, ammo kun sayin pozitsion xarakterga ega bölib bormoqda. Rossiya nimaga erişdi va voqealar rivoji qanday keçişi mumkin?
Rossiya mudofaa vazirligi öz hisobotlarida ukrainlarning Xarkiv oblastidagi mudofaasiga içkarilaşda davom etilayotganini aytmoqda, ammo Z-blogerlar ham, boşqa mustaqil manbalar ham qandaydir jiddiy hududiy yutuqlar haqida ma’lumot bermay qöygan.
Amerikadagi Uruşlarni örganiş instituti (ISW) sönggi hisobotlaridan birida Rossiya qöşini Lipsidan şimoldagi Glubokoye va Vovçanskdan ğarbdagi Staritsi qişloqlari hududlarida biroz oldinga siljigani haqida yozgan. Ukrainaning DeepState portali yangilagan xaritasiga köra, gap yuriş qiluvçi tomon bir neça kun içida bir neça yuz metr masofani bosib ötgani haqida bormoqda.
«Yaqin haftalar içida biz tomonimizdan katta miqyosdagi yutuqlarni kutiş qiyin, — deb hisoblaydi rossiyalik „voyenkor“ Aleksandr Kots. — Biz raqibni Volçanskdagi daryo ortiga çekintirişda davom etyapmiz, ammo endi egallangan marralarda mustahkamlab oliş va qarşi zarbalarga tayyorlaniş lozim. Qarşi zarbalar bölişiga esa şubha yöq. Raqib bu yerga katta guruh olib kelgani bejiz emas».
Front çiziği Vovçansk markazidan ötmoqda, uruşgaça 18 ming kişi yaşagan şahar vayronaga aylangan
Libkos / Getty Images
Rossiya şimoldan hujum qilişi bilan nimaga erişdi?
Öz-özidan ma’lumki, hozir faqat oraliq natijalar haqida gapiriş mumkin.
May oyi boşidan buyon Rossiya qöşini Ukrainaning 280 kv. km hududini egallab oldi, şundan 200 kv. km qismi — aynan Xarkiv oblasti hududida. Bir tomondan, köp emas. Boşqa tomondan, pozitsion uruş şaroitida bunça hududni qaytarib oliş — oson vazifa emas.
Rossiya qömondonligi birinçi bosqiçdagi taktik muvaffaqiyatni rivojlantirişga harakat qilmadi yoki buni uddalay olmadi, holbuki deyarli jangsiz va minimal yöqotişlar bilan birinçi ta’minot çiziği ortda qoldirilgan hamda ukrain mudofaasining asosiy çiziğiga tahdid yuzaga keltiriş imkoniyati yuzaga kelgandi.
Mavzuga oid
Frontda kengligi 50 kilometrdan ortiq, ikki tomondan ham katta resurslarni talab etuvçi yangi uçastka paydo böldi. Ukraina qurolli kuçlari xavfli uçastkaga jangovar şayligi yuqori bölgan bir qança bölinmalarni şu yönalişga ötkazişga majbur böldi, bu esa kremlparast blogerlarga kuçlarni muvaffaqiyatli çalğitişga muvaffaq bölingani haqida gapirişga imkon berdi.
Ammo kuçlari Rossiyaning bungaça Bryansk, Kursk va Belgorod oblastlarida Ukraina bilan çegarani himoya qiliş uçun bazör yetib turgan «Sever» guruhida ham hujumkorlik qobiliyati havodan paydo bölib qolgani yöq. Uning zarbdor qismini boşqa muhim yönalişlar, birinçi navbatda qöşni Kupyansk yönalişidan tortib kelingan zaxira kuçlari taşkil etadi.
Harbiy töqnaşuv çiziği kengayişi boşqa uçastkalarda qandaydir jiddiy özgarişlarga olib kelmadi. Bu ajablanarli emas — Ukraina qurolli kuçlari boşqa pozitsiyalarni kuçsizlantirmasdan, Xarkiv oblasti şimoliga strategik zaxiralarni olib keldi.
Rossiya Boş ştabi rejalari qanday bölişi mumkin?
Bu boradagi taxminlar turliça. Köpçilik Rossiyaning çegara hududlarini zarbalardan himoya qilişga qaratilgan «sanitar» (yoki bufer) zona yaratiş haqida gapirgan.
Ammo Belgorod öqqa tutilişi töxtamayapti, garçi Rossiya amaliyoti boşlanişidan oldingi darajada bölmasa-da, çegaradagi aholi yaşaş punktlari öqqa tutilişi esa kuçaytirilgan — bu mojaro keskinlaşgan vaziyatlar uçun mantiqiy holat. Bufer zona taşkil etiş uçun Rossiya qöşinining ilgarilaşi yetarli bölmagani körinib turibdi, raqib mudofaasi içkarisiga kirib borişda ham, keng front böylab harakatlanişda ham.
Rossiya armiyasi yangi yönalişda hujumga ötişidan maqsad Ukraina qurolli kuçlarini yoyib yuboriş ekani haqidagi fikrlar ham bor. Bu qisman töğri, ammo şunday savol tuğiladi: kimning kuçlari köproq yoyildi.
«Ukraina Volçansk atrofida katta guruh töpladi — 14 ta brigadadan. Ulardan köpçiligi faqat alohida batalyonlarni yuborgan bölsa-da, yiğilgan kuçlar ulkan — 20 minggaça askar va ofitserlar olib kelingan. Bu bugungi kunda yurişda iştirok etayotgan kuçlarimizdan bir yarim baravar köproq», — deydi Z-bloger «Ramzay».
Ammo Rossiyaning Belgorod atrofida töplagan guruhi ham kam emas — oçiq manbalarga köra, 35 ming kişilik qöşin.
Rossiyaliklar Belgorod atrofiga Kursk oblasti tomondan şaxsiy tarkibni ham, texnikalarni ham olib kelgan, degan Ukraina qurolli kuçlari «Sever» operativ qömondonligi spikeri Vadim Misnik. «Bizning ma’lumotlarga köra, rossiyalik askarlar miqdori kamaydi», — degan u.
Bugungi kun harbiy mojarolarining asosiy xususiyatlaridan biri — uruş tumani yöqligidir. Zamonaviy razvedka vositalari evaziga ikki tomon ham bir-birining harakatlari va qöşinlari sonidan yaxşi xabardor bölib turadi.
Vaziyat keskin yomonlaşgan taqdirda qömondonlik xavfli uçastkaga nisbatan jangovar zaxiralarni taşlaşi mumkin. Ammo ma’lumki, bunday «öt öçiriş jamoalari» miqdori köp bölmaydi va töqnaşuv çiziğida vaziyat barqarorlaşgaç, «elita» qismlar oddiyroğiga almaştirilişi mumkin.
Ukrainalik harbiy tahlilçi Konstantin Maşovetsning hisoblaşiça, Rossiya qömondonligining Xarkiv oblastidagi maqsadlari kattaroq bölgan. Uning versiyasiga köra, Rossiya armiyasi Lipsi yönalişida, balki Sumi oblastida ham çalğituvçi zarbalar yöllab, tezda Volçya daryosini keçib ötişni, Vovçanskni örab oliş va egallaşni, şundan keyin janubi-şarq tomon tezlik bilan ilgarilaşni — çegaradan jami 80 km masofaga kirib kelişni rejalaştirgandi.
«Rossiyaning „Xarkivga“ yurişining haqiqiy maqsadi, aftidan, Xarkivning öziga zarba berişda davom etiş emas, balki bizning Kupyansk guruhimiz ortidan çiqiş bölgan. Yoki tuşunarliroq aytadigan bölsak — Xarkiv oblastining Siverskiy Donets suv ombori kaskadidan şarqda joylaşgan barça qismi», — deya yozadi Maşovets.
Uning fikriça, Xarkiv operatsion yönalişidagi amaliyot hali davom ettirilmoqda va Rossiya qömondonligi uni davom ettirişdan töla voz keçiş haqida sira öylamayapti.
Ukraina qurolli kuçlari qarşi hujum amaliyotini ötkaza oladimi?
Ukraina qömondonligi Xarkiv yönalişiga tortib kelgan qöşin miqdori hisobga olinsa, buning uçun imkoniyat bor. Qolaversa, Rossiyaning ilğor bölinmalarida egallangan pozitsiyalarda mustahkam örnaşib oliş uçun yetarli vaqt bölmadi.
Agar harb ilmiga rioya etilsa, yurişni harbiy harakatlar hududini ihotalaşdan boşlaş lozim — qanotlardan zarbalar yöllaş, raqibning oldingi çiziqdagi qismlariga ta’minot yetkazib berişda foydalanadigan yöllarini kesib qöyiş yoki olov nazorati ostiga oliş, front ortidagi infratuzilmalarga hujum qiliş.
Ammo xaritaga bir qaraşdayoq Rossiya qöşini kirgan ikki hudud ham çegara çiziğida joylaşgani, rus armiyasining asosiy öt oçiş vositalari, ta’minot bazalari va boşqa muhim harbiy obektlari Belgorod oblastida joylaşgani közga taşlanadi. Şu bois, javob amaliyoti barça qoidalar böyiça ötkazilsa, Rossiya hududlarini egallaş yoki kamida bu hududlar böylab yopirilma zarbalar yöllaş talab etiladi.
Şu bilan birga, Rossiyaning «Sever» guruhi Belgorod oblasti tomondan yuriş qiliş uçun öz bölinmalarining faqat bir qismini taşlagan, unda mudofaa amaliyoti uçun yetarli kuç va vositalar mavjud. Rossiya armiyasi hamon aviatsiya va artilleriyada sezilarli ustunlikka ega.
Kiyevga qurol yetkazib berayotgan ğarbning köplab mamlakatlari esa yaqin-yaqingaça Rossiya hududlari böylab ularning qurollaridan zarbalar berilişiga qat’iyan qarşi edi.
Voqealar qanday rivojlanişi mumkin?
Ma’lum ma’noda Xarkiv oblastidagi vaziyat va Dniproning çap sohilidagi Krinki atrofidagi vaziyat örtasida parallel ötkaziş mumkin, u yerda Rossiyaning «Dnepr» guruhi köp oylardan buyon ukrainlarning kam sonli desantini daryo ortiga surib taşlay olmayapti.
Gap şundaki, ukrainlarning çap sohildagi kiçik bölinmasi tuzoq vazifasini ötaydi, ularga yaqinlaşgan rus bölinmalari narigi sohilda joylaştirilgan artilleriyadan va osmondan uçib keluvçi dronlar bilan öqqa tutiladi. Dniproni keçib ötiş va Ukraina qurolli kuçlarining öt oçiş vositalarini yakson etiş imkoni yöq, ammo desantni e’tiborsiz qoldirib ham bölmaydi, yöqsa ular yangidan yangi hududlarni egallab, muammoli zonani kengaytirişi mumkin.
Şuningdek, çap sohilda Ukraina qurolli kuçlarining boşqa kiçik bölinmalari taşlanişi mumkin bölgan boşqa uçastkalarni doimiy nazorat ostida uşlab turiş lozim.
Ukraina şimolida ham şunga öxşaş vaziyat yuzaga kelmoqda, ammo bu yerda suvayirğiç vazifasini Rossiya bilan davlat çegarasi ötaydi, taşabbus esa Rossiya armiyasi tomonida. U çegara hududidagi boşqa uçastkalarda ham platsdarmlar taşkil etişga urinib körişini istisno etib bölmaydi.
Rossiyaning «Dnepr» qöşinlar guruhi ukrainlarning platsdarmlari muammosini desantçilar egallagan hududlarni yoppasiga öqqa tutiş, ta’minot yöllarida ov uyuştiriş va muntazam reydlar bilan hal qilişga urinmoqda — bu ba’zida samarali çiqmoqda, ammo umuman olganda muvaffaqiyatga erişilmayapti.
Katta ehtimol bilan, endi Ukraina qurolli kuçlari ham şimoliy çegarada şunga öxşaş vazifani hal qilişiga töğri keladi. Ular ğarb yetkazib bergan qurollarni Xarkiv oblastiga bostirib kirgan Rossiya qismlariga qarşi qöllaşi va bu hududda yöllar köp emasligi inobatga olinsa, Rossiya logistikasini izdan çiqarişga harakat qilişi mumkin. Qolaversa, sönggi kunlarda Vaşington özi yetkazib bergan qurollarni Belgorod oblastidagi harbiy nişonlarga qarşi ham qöllaşga ruxsat bergani töğrisida xabarlar paydo böldi.
Ammo şuni hisobga oliş kerakki, tabiiy suv tösiği — Dnipro daryosi — va davlat çegara çiziği örtasida ötkazilgan parallel öta şartlidir, şu tufayli boşqa variantlar bölişi hamda tomonlarning istalgan biri vaziyatni keskinlaştirişga qöl urişi mumkin.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi