Issiq iqlimga mos yöl qoplamasi: OIIB 165 mln dollarga Buxorodagi abgor yölni ta’mirlayapti

Komron Rajabiyon: Siz ham buxorolik ekansiz, bilsangiz kerak, bu yerda iqlim şaroiti ança jiddiy. Biz iqlim şaroitiga mos yöl qoplamasini yotqizamiz. Uşbu texnologiya mamlakat va mintaqa uçun mutlaqo yangi bölgani uçun iqlim özgarişining yangi şaroitini hisobga olgan holda, biz xalqaro standartlarga mos keladigan yangi me’yorlarni işlab çiqiş, kelgusida quriladigan yangi yöllarni ta’mirlaş, ularni saqlaş va ekspluatatsiya qilişning xalqaro standartlarga mos kelişini ta’minlaş böyiça ilğor tajribalarni özlaştirişda institutsional salohiyatni oşiriş uçun hukumatni ham qöllab-quvvatlaymiz.

Buxoro janubdan ğarbga, şimoldan şarqqa tomon yöllarning çorrahasida joylaşgan. Şuning uçun hozirça janubdan ğarbga yönalişiga e’tibor qaratyapmiz. Kelajakda biz yölning uşbu ikki qismini kesib ötmoqçimiz va uşbu hudud mintaqa, mamlakat va şaharga samarali xizmat körsatişi uçun dizayn xususiyatlari va yeçimlarini qidiryapmiz.

Loyiha uçta lotga bölingan. Biz janubiy yönalişda Qaşqadaryo viloyatini Buxoro viloyati bilan boğlaymiz, şimoliy yönalişda esa yöl Buxoro yöl tizimining juda muhim qismidan ötadi, bu temiryöl vokzalini şahar markazi bilan boğlaydi. Şu bois aholi va mahalliy boşqaruv organlari uşbu yölni yaxşilaşdan juda manfaatdor deb öylayman. Şunda biz şaharga köproq sayyohlarni jalb qilişda, ularni vokzal va şahar markazi örtasida yaxşi yöl bilan ta’minlaşimiz mumkin böladi. Yöllar Buxoro şahri va unga tutaş Kogon şahri aholisiga xizmat qiladi.

— Bank nima uçun aynan şu yölni rekonstruksiya qilişga qiziqyapti?

Runze Yu: Özbekiston bizning ta’sisçi a’zolarimizdan biri va biz bilan hukumatning maqsadi bir – transçegaraviy aloqalarni rivojlantiriş. Bizni Buxoro nima uçun qiziqtiradi, çunki u tarixiy jihatdan muhim mintaqa bölib, mamlakat va qit’alarni boğlaşda hamon katta ahamiyatga ega. Rostini aytsam, şunday boy tarixga ega maskanda mehnat qiliş biz uçun şarafdir. Biz bu yerda köp marta bölganmiz va haqiqatan ham mamlakatning sifatli transport infratuzilmasiga bölgan ehtiyoji juda yuqori ekanini kördik.

Şunday qilib, bu mamlakatda yöl sohasida işlaş bizga nafaqat mablağ jalb qiliş, balki özbekistonlik hamkasblarimiz bilan bilim va tajriba almaşiş imkonini berdi. Ötgan yillar davomida biz Transport vazirligi bilan yaqin hamkorlikni yölga qöydik.

Komron Rajabiyon: Agar Özbekiston xaritasi va Buxoro joylaşgan lokatsiyaga qarasangiz, uning va viloyatning transport tuguni, logistikasi naqadar muhimligini darhol tuşunasiz. Şuning uçun ham biz joriy loyihaga sarmoya kiritmoqdamiz.

Qolaversa, bizda nafaqat avtomobil, balki temiryöl sohasida ham loyihalar bor. Biz doimo eng yaxşi ekologik amaliyotlarga rioya qilişga harakat qilamiz. Temiryöl loyihasida elektrlaştirişni davom ettirmoqdamiz, bu esa mamlakat transport tizimini yaşillaştirişda yana bir qadamdir. Bu yerda OIIB öz qiziqişlari va qadriyatlarini köradi.

— OIIB loyihani 2020 yilda boşlagan. Jarayon qanday ketyapti?

Runze Yu: Biz 2024 yilda turibmiz. Loyiha bank tomonidan ma’qullangandan keyin, butun dunyo COVID pandemiyasidan aziyat çekdi, bu esa loyihani amalga oşirişda sezilarli keçikişlarni keltirib çiqardi. 380-yölni rekonstruksiya qiliş böyiça quriliş işlari böyiça şartnoma 2023 yilga kelibgina imzolangan va ötgan yil davomida biz harakatlarimizni faollaştirdik.

Komron va men, Buxorodagi quriliş hududidan hozirgina qaytdik va bundan juda xursandmiz. Hozirda beton qoplamani yerga yotqizyapmiz. Yöl qömitasi bilan birga işlayapmiz, menimça, hamma bir maqsadda, biz jarayonni tezlaştiramiz va kelgusi yilda loyihani öz vaqtida yakunlaymiz.

— Men özim xuddi şu yöldan bir neça marta ötişimga töğri kelgan. Yölning yarmi quriliş uçun yopilgani sabab maşinalar tor yöldan harakatlanadi. Yölning umumiy ahvoli esa juda açinarli. Agar loyiha 2020 yilda boşlangan bölsa, nima sababdan hamon tugamadi? Rekonstruksiya yakunlanişi sekin ketyaptimi?

Runze Yu: Kuzatuvlaringiz töğri. Menimça, boşidanoq pudratçi uskunalarni safarbar qilişda biroz qiyinçiliklarga duç kelgan. Bu yerda gap sement, beton qoplama haqida ketyapti. Faqat maxsus ixtisoslaşgan maşinagina bunday yöllarni yotqizişi mumkin. Bu import qilinadigan katta maşina va uskunlardir, ularning asosiy yetkazib beruvçisi – Germaniya. Mamlakatda köplab yöl qurilişi loyihalari amalga oşirilmoqda. Şuning uçun bu maşinalarga talab katta. Şunday ekan ularni olib keliş işni biroz keçiktirdi.

Quriliş hududiga borib, yöl qömitasidagi hamkasblarimiz va pudratçi bilan suhbatlaşdik. Işonamanki, Buxoro aholisi tez orada işda sezilarli siljişlarni köradi. Aynan loyiha sur’atini tezlaştiriş uçun biz şu yerga keldik. 2024 yilning ikkinçi yarmiga qadar jarayonni yakunlaymiz degan ijobiy kutilmamiz bor. Keyingi yilning örtalariga qadar esa yöl töliq ta’mirlanib böladi deb öylayman.

– Yölning sayyohlar uçun ahamiyati qanday?

Runze Yu: Barçamizga ma’lumki, Buxoro butun yil davomida dunyoning turli burçaklaridan kelgan turistlarni öz bağriga oladigan UNESCO şahri hisoblanadi. Köpçilik Buxoroga poyezdda keladi va loyihamiz amalga oşirilayotgan yöl aynan vokzalni şahar bilan boğlaydi. Şunday qilib, u köplab sayyohlar tomonidan faol foydalaniladi. Bu masala OIIB uçun juda muhim, çunki biz har bir loyiha uçun iqtisodiy foyda va kengroq ta’sirni aniqlaymiz. Turizmning foydasi esa bu loyihani tayyorlaşda biz e’tiborga oladigan jihatlardan biridir. Şuning uçun loyihaning tugaşini intiqlik bilan kutyapmiz.

Komron Rajabiyon: Loyihamizning yana bir xususiyati şundaki, yöl nafaqat ikki şahar orasidagi xalqaro yölak böylab ötadi, balki şaharning öziga ham xizmat qiladi.

Loyihani amalga oşiriş orqali biz ikki katta guruh manfaatlariga xizmat qilamiz. Birinçisi, şaharlar örtasida yoki çet elga sayohat qiluvçilar, ikkinçidan, şahar içida yaşovçi va har kuni uşbu yöldan foydalanadiganlar. Menimça, bu loyihamizning ijobiy jihati sifatida ta’kidlaşimiz mumkin bölgan yana bir omildir.

– Loyihani amalga oşirişda qanday muammolarga duç keldingiz?

Runze Yu: Bankimiz infratuzilma loyihasini quriş jarayonida barça investitsiyalarimizning ekologik va ijtimoiy ta’siriga, şuningdek, soğliq, xavfsizlik va salomatlik masalalariga katta e’tibor qaratdi.

Loyihamizda hali ham bir muammo saqlanib qolyapti. Gap şundaki, sizlarda yöllarni quriş yoki rekonstruksiya qilişda, iş yölning bir tomonidan boşlanadi. Yöl uçastkalarining 50 foizini yopasiz, natijada barça transportlar yölning ikkinçi qismidan harakatlanadi. Bu, albatta, xavfsizlik nuqtayi nazaridan töğri çora emas.

Bu masalada biz hamkorimiz, ijroçi taşkilotimiz, ya’ni Avtomobil yöllari qömitasiga tayanamiz. Ular mahalliy hokimiyat organlari va yöl harakati xavfsizligi xizmati bilan birgalikda quriliş vaqtida nafaqat odamlar, balki işçi kuçi xavfsizligini ta’minlaşi lozim.

Komron Rajabiyon: Menimça, biz bosqiçma-bosqiç hal qilayotgan muammolardan biri bu – iloji boriça köproq daraxtlarni saqlab qoliş bilan boğliq. Yöl daraxtlar va ösimliklar juda köp bölgan hududlardan ötadi. Şu sababli, loyihani amalga oşirişda biz Avtomobil yöllari qömitasi bilan birgalikda daraxtlarni kesişni kamaytiriş böyiça yeçimlarni izlayapmiz, mavjud ösimliklarni saqlab qoliş uçun loyihani takomillaştiramiz.

Qayta ekiladigan daraxtlar uçun biz mahalliy hokimlik, atrof-muhit böyiça mutaxassislar bilan hamkorlikda, daraxtlar kesilgan taqdirda örniga köproq ekilişi uçun yeçimlar topamiz. Saqlab qolib bölmaydigan daraxtlarni kompensatsiya qiliş uçun ular Buxoro şahri atrofidagi belgilangan hududga köçirib ötqaziladi.

Madina Oçilova suhbatlaşdi.