Bir yil muqaddam «Vagner» XHK asoschisi Yevgeniy Prigojin u va uning yollanma jangchilari Rossiya harbiy rahbariyatini almashtirish uchun Moskva tomon «adolat marshi»ni boshlaganliklari haqida e’lon qilishgandi. 24 iyun kuni erta tongda vagnerchilar amalda Rostov shahrini to‘liq egallagandi. Lekin o‘sha kechadayoq isyon to‘xtagandi. Bundan ko‘p vaqt o‘tmasdan Prigojinning imperiyasi mavjudligini yo‘qotdi, uning o‘zi esa o‘sha yozda Tver oblastida sirli aviahalokat oqibatida halok bo‘ldi.

O‘tgan 12 oy ichida bu voqeaning boshqa ishtirokchilari hayoti ham jiddiy darajada o‘zgardi. BBC ular bilan nimalar bo‘lgani hamda ular hozirda qanday yashayotganini hikoya qiladi.

Yevgeniy Prigojin

Rossiyaning Ukrainaga bosqinining ilk yili daovmida «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasi asoschisi Yevgeniy Prigojin soyadagi sirli kardinaldan urushning eng taniqli yuzlaridan biriga aylandi. Uning ishlari a’lo darajada ketayotgandek edi: davlat uning harbiy muvaffaqiyatlardagi rolini ochiqchasiga tan olgan va unga qamoqxonalarda mahbuslarni urushga yollashga ruxsat bergandi.

«Vagner» eng samarali bo‘linma reputatsiyasiga ega bo‘ldi. Ammo Prigojinning harbiy rahbariyat manziliga yo‘llangan tanqidlari Mudofaa vazirligi hamda Bosh shtab bilan keng ko‘lamli mojaroga aylanib ketdi. Prigojin idora rahbarlari Sergey Shoygu va Valeriy Gerasimovni Baxmutni shturm qilayotgan vagnerchilarga (yollanma jangchilar yakunda shaharni xarobaga aylantirdi) ongli ravishda o‘q-dori bermaslikda aybladi.

Prigojin bu kurashda yutqazdi. Avvaliga uni mahbuslarni urushga yollash imkoniyatidan mahrum etishdi. Keyin esa «Vagner»ning barcha yollanma jangchilari davlat nazorati ostiga o‘tishi lozimligi to‘g‘risida ogohlantirishdi.

Keyin esa vaziyat jadallik bilan rivojlanib bordi — Prigojin va-bankka qo‘l urdi. 23 iyun kuni kechqurun u harbiy rahbariyatni «Vagner» lageriga zarba berishda aybladi (chindan ham shunday bo‘lganiga ishonchli dalil keltirilmagan). Keyin esa yollanma jangchilari bilan Rostov oblasti markazida Janubiy harbiy okrug shtabini egallab olib, «Moskva tomon adolat marshi» uyushtirdi. Bu jarayonda o‘n besh nafar rossiyalik harbiy halok bo‘ldi.

Rasmiy versiyaga ko‘ra, isyon belaruslik Aleksandr Lukashenko vositachiligidagi muzokaralar orqali yakunlangan. FSB tomonidan harbiy isyon bo‘yicha ochilgan jinoiy ish yopilgan. Prigojin yollanma jangchilarini olib Belarusga ketadi. Bir necha kun o‘tib «Vagner» komandirlari uning boshchiligida Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashadi (uchrashuvda nima haqda gap ketgani to‘g‘risida oshkor etilmagan).