Haniyaning uyiga tuşgan bomba, Netanyahu rafiqasining xavotirlari va Şoygu-Gerasimov juftligi uçun order - kun dayjesti
|18:00 / 26.06.202412 97610 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqealar va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomamizda taniştirişda davom etamiz.
Ğazodagi vaziyat
Bugungi kunga kelib Ğazo sektorida köplab infratuzilma obektlari va turar joy binolari vayron qilingan.
Turli insonparvarlik taşkilotlarining ma’lumotlariga köra, uruş boşlanganidan buyon Ğazoda vayronaga aylangan uylar soni 10 mingdan oşgan. Minglab odamlar boşpanasiz qolgan.
150 dan ortiq masjidlar vayron qilingan yoki jiddiy talafot körgan.
Uy va masjidlardan taşqari maktablar, kasalxonalar va tijorat obektlari kabi köplab binolar ham vayron qilingan yoki zarar yetkazilgan. Baholaşlarga köra, bunday obektlar soni 20 mingdan oşadi.
Isroil aviatsiyasi HAMASning siyosiy qanoti yetakçisi Ismoil Haniyaning Ğazo sektori şimolidagi uyiga zarba berdi. Haniyaning qarindoşlaridan kamida 13 kişi halok bölgani aytilmoqda. Ular orasida uning opasi ham bor. Haniyaning özi ayni paytda Qatarda istiqomat qilib kelmoqda. Uruş boşlanganidan buyon HAMAS yetakçisi 17 nafar qarindoşidan ayrilgan.
Bugunga kelib, Ğazoda ölganlar soni 37 ming 658 kişiga yetgan. Yaradorlar soni 86 ming 237 kişini taşkil etmoqda. Sönggi sutka içida Isroil yana uçta ommaviy qirğin ötkazgan. 32 kişi öldirilgan, 139 kişi yarador bölgan.
7 oktyabrdan buyon Isroil tomonidan hisobga olinib, qamoqxonalarda saqlanayotgan falastinliklar soni 9 ming 385 nafarni taşkil etmoqda.
AQŞdagilar Isroildan şokda
Isroilliklar falastinliklarga qanday muomala qilayotganidan AQŞdagilar şokka tuşib qolişdi.
24 iyun kuni AQŞ Davlat departamenti Isroil harbiy jipiga boğlab sudralgan yarador falastinlik tasvirlangan videoni «şokka tuşiruvçi» deb atagan. Vaşington tezda suriştiruv ötkazib, aybdorlarni jazoga tortişni talab qilgan. Lekin uning çaqiriqlari odatiy tarzda javobsiz qolgan.
«Bu videoda nimalarni körganimizni aytib beraman. Bu insonni şokka tuşiruvçi bir holat edi. Bunday amaliyotga toqat qilib bölmaydi. Insonlardan heç qaçon tirik qalqon sifatida foydalanmaslik kerak», — degan Davlat departamenti vakili.
Mavzuga oid
22 iyun kuni Jyenin şahrida uyuştirilgan reyd davomida Isroil harbiylari ismi Mujohid Nazmiy bölgan yarador falastinlikni harbiy jip kapotiga boğlab sudraşgan.
Isroilning mudhiş rejalari
Yevropa Ittifoqi diplomatiyasi rahbari Jozep Borrelga köra, Isroil Falastinning Ğarbiy sohildagi yerlarini töliq öziga qöşib olişga hozirlanmoqda.
«Uruş Ğazo sektoridagi falastinliklar öz davlatini saqlab qoliş-qola olmasligini tekşiruvdan ötkazib beradi», — deya qöşimça qilgan Borrel.
Unga köra, Isroil Ğarbiy sohilni töliq anneksiya qilişga intilib kelmoqda.
«Aftidan, kam-kamdan, qadamma-qadam Ğarbiy sohilni anneksiya qilişga oçiq intiliş bordek. Bu niyat tuşunarli. Va bu tinçlik örnatilişiga xizmat qilmasligi ham aniq», — degan Borrel Lyuksemburgda ötgan yiğilişda.
«Uruş uzoq davom etadimi?» deya berilgan savolga javoban Borrel: «Aftidan, şunday», deb javob bergan.
Diplomatning qayd etişiça, ayni paytda Ğarbiy sohildagi 300 dan ziyod noqonuniy yahudiy manzilgohlarida 700 mingga yaqin aholi yaşamoqda. Ularning barçasi xalqaro huquqqa köra bu yerlarga noqonuniy joylaşganlar hisoblanadi. Çunki Ğarbiy sohil va Ğazo sektorini BMT Falastin davlatining okkupatsiya ostidagi hududi deb hisoblaydi.
Bu orada Isroilning ultraöng moliya vaziri Betsalel Smotriç Ğarbiy sohilni yutib yuboriş zaruriyati haqida yana oğiz oçgan. Unga köra, hukumat uşbu yönalişda faolroq harakat qilişi kerak.
Netanyahuning xotini tahlikada
Isroil armiyasi yahudiylar davlati rahbari Binyamin Netanyahuga qarşi davlat töntarişi amalga oşirişga tayyorlanmoqda. Bu haqda Isroil boş vazirining rafiqasi Sara Netanyahu HAMAS tomonidan garovga olinganlarning oila a’zolari bilan uçraşuvda bayonot bergan.
Uçraşuvda Netanyahuning rafiqasi oliy martabali harbiylarga işonmasligini bir neça bor takrorlagan.
Asirlarning oila a’zolari Sara Netanyahuning gapini bir neça bor bölib, armiyadan şubhalanmaslik kerakligi, çunki qarindoşlarining taqdiri armiya harakatlariga boğliq ekanligini bildirişgan. Bunga javoban Sara Netanyahu barça harbiylar emas, oliy rutbali qömondonlarga işonmasligini bildirgan.
Isroil boş vaziri rafiqasining bayonotlari uning öğli Yair Netanyahuning armiyani tanqid ostiga olib qilgan çiqişidan bir neça kun ötgaç oşkor qilinmoqda. Şanba kuni Yair Netanyahu armiya boş ştabi boşliği Hersi Halevi, umumiy xavfsizlik xizmati rahbari Ronen Bar va iste’foga çiqayotgan harbiy razvedka boşliği Aaron Xalivani «ötaketgan omadsizlar» deb atagan.
Şoygu va Gerasimovga order
Haagadagi Xalqaro jinoiy sud Rossiyaning sobiq mudofaa vaziri, Xavfsizlik Kengaşi kotibi Sergey Şoygu va Boş ştab rahbari Valeriy Gerasimovni hibsga olişga order berdi.
«II Xalqaro jinoiy sudning sudgaça bölgan palatasi Ukrainada 2022 yil 10 oktyabrdan kamida 2023 yil 9 martiga qadar sodir etilgan ehtimoliy xalqaro jinoyatlar böyiça ikki şaxsni — Sergey Şoygu va Valeriy Gerasimovni hibsga oliş uçun order berdi», deyiladi sud bayonotida.
Xalqaro jinoiy sudning aniqlik kiritişiça, «ikki gumondor Rossiya harbiy kuçlari tomonidan Ukraina elektr infratuzilmasiga uyuştirilgan raketa hujumlari uçun javobgar deb hisoblaş uçun yetarli asoslar mavjud».
Sud Ukraina energetika tizimiga qilingan hujumlarning maqsadga muvofiq emasligi va tinç aholiga köproq zarar yetkazganiga işonmoqda.
Rossiya Xavfsizlik Kengaşi matbuot xizmatiga köra, Sergey Şoyguga qarşi qaror «umuman e’tiborga arzimaydi» va «Ğarbning Rossiyaga qarşi gibrid uruşining bir qismi sifatida» qabul qilingan.
Trampga taqdim etilgan reja
AQŞning sobiq prezidenti va yangi prezidentlik saylovlariga hozirlik körayotgan Donald Tramp Ukrainadagi uruşni yakunlaş böyiça öz maslahatçilari tomonidan tayyorlangan rejani örganib çiqmoqda, deb xabar beradi Reuters.
Donald Trampning ikki asosiy maslahatçisi agar u prezidentlik saylovlarida ğalaba qozonadigan bölsa, Ukrainadagi uruşni yakunlaş böyiça rejani taqdim etişgan. Kit Kellogg va Fred Flyaytsning rejalariga köra, Ukraina tinçlik muzokaralariga kirişsa, AQŞdan yanada köproq qurol-yaroğ oladi, deb yozadi Reuters.
Rejaga köra, sulh muzokaralari çoğida töqnaşuv çiziqlarida öt oçişni töxtatiş joriy etiladi. Flyayts sobiq prezident bunday strategiyani ijobiy qabul qilganini ta’kidlagan.
Jurnalistlarga köra, Kellogg va Flyaytsning strategiyasi saylovda ğolib çiqsa Ukrainadagi uruşni tezda tartibga sola olişini ta’kidlagan Tramning hammaslaklari tomonidan işlab çiqilgan eng batafsil reja hisoblanadi.
Reuters maqolasida yozilişiça, rejaning asosiy elementlari «Amerika barçasidan ustun» siyosiy instituti tomonidan e’lon qilingan oçiq tadqiqot işida bayon etilgan. Kelloggning qayd etişiça, agar saylovda Tramp ğalaba qozonadigan bölsa, Rossiya va Ukrainani muzokara stoliga tezroq ötqaziş muhim ahamiyat kasb etadi.
«Biz ukrainaliklarga sizlar muzokara stoliga ötirişlaringiz kerak, aks holda AQŞ tomonidan qöllab-quvvatlaş yakunlanadi, deymiz. Rossiya prezidenti Vladimir Putinga esa muzokaraga kirişiş lozimligi aks holda, Ukrainaga jang maydonida ğalaba qozoniş uçun barça zarur qurol-yaroğlar berilişini aytamiz», — degan Kellog.
Flyaytsning qayd etişiça, ularning rejasiga köra Ukraina formal jihatda Rossiya foydasiga öz hududlaridan voz keçişi kerak emas. Biroq, unga köra, yaqin istiqbolda Kiyev barça hududlari ustidan samarali nazorat örnata olişi amri mahol: «Bizni uşbu uruş yoş yigitlarning butun bir avlodini qirib yuborayotgan holdan toydiruvçi uruşga aylanib ketayotgani taşvişlantirmoqda», – degan u.
Kellog va Flyaytsning sözlariga köra, Ukrainada uzoq muddatli tinçlikka erişiş uçun Ukrainaga qöşimça xavfsizlik kafolatlari kerak. Flyaytsga köra, «tiş-tirnoğigaça qurollangan Ukraina» buning asosiy elementiga aylanişi ehtimoli bor.
Oy tuproği keltirildi
Xitoyning «Çangyye-6» zondi Oyning teskari tomonidagi tuproq jinslari namunalari bilan Yerga qaytgan tarixdagi ilk kosmik apparatga aylandi. Oy tuproği namunalari Janubiy qutb-Eytken havzasida töplangan.
25 iyun kuni zonddan tuşirilgan Oy tuproq jinslari namunalari bölgan kapsula Xitoyning Içki Möğuliston provinsiyasiga qöngan, deb xabar bermoqda «Sinxua».
«Çangyye-6» Oy missiyasi 53 kun davom etdi. Namuna oliş Janubiy qutb-Eytken havzasida, Oyning teskari tomonidagi eng katta kraterda amalga oşirildi. Materialni ajratib oliş uçun zond maxsus burğilaş moslamasi va robot qöldan foydalangan, deb yozadi «Sinxua». Muvaffaqiyatli namunalar yiğilgandan söng, kraterga XXR bayroği örnatildi.
Tadqiqot olimlarga Yerning sun’iy yöldoşi şakllanişi borasida qimmatli ma’lumotlar berişi mumkin. Mahalliy mutaxassislar tomonidan namunalar örganib çiqilganidan söng, Xitoy materiallarni jahon ilmiy hamjamiyatiga taqdim etişga va’da bergan.
Oyning teskari tomoni, xususan, Janubiy qutb tadqiqotçilarni öziga jalb qiladi, çunki bu mintaqada suv muzlari topilişi mumkin.
