Ğazo böyiça yangi muzokaralar, Fransiyadagi saylovlar yakuni va Ukrainaga yordam - kun dayjesti
|18:24 / 08.07.20245 2399 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqealar va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomamizda taniştirişda davom etamiz.
Ğazodagi vaziyat
Ğazoda öt oçişni töxtatiş böyiça muzokaralar qayta boşlanadi. Yangi hafta içida Doha va Qohirada Ğazo sektorida öt oçişni töxtatiş böyiça muzokaralar qaytalanişi kutilmoqda. Sönggi oylardagi kelişuvga muvaffaqiyatsiz urinişlardan söng HAMAS va Isroildan bu masalada egiluvçanlik körsatiş kutilmoqda.
AQŞ, Misr va Qatar vositaçilari iştirokida yaqin oylar içida tomonlar çeklangan kelişuv işlab çiqişi rejalaştirilmoqda. Muzokaralarning yakuniy bosqiçida yetakçi vositaçilar — AQŞ Markaziy razvedka boşqarmasi direktori Uilyam Byorns, Misr Markaziy razvedka boşqarmasi rahbari Abbos Komil va Qatar boş vaziri Muhammad ibn Abdurrahmon Ol Soniy, şuningdek, «Mossad» rahbari Devid Barni hamda yetakçi Ismoil Haniya boşliq HAMASning yetakçi mansabdorlari qöşilişi kutilmoqda.
HAMAS kelişuvning birinçi fazasi yakunida Isroil öt oçişni doimiy töxtatişga amal qiliş töğrisida yozma majburiyat beriş töğrisida öz pozitsiyasini yumşatganidan söng kelişuvga erişiş imkoniyatlari keskin ortgan.
Biroq, Ğazoni uruşdan keyin boşqariş borasida juz’iy qarama-qarşiliklar ham bor. Bu yerda HAMAS özining faol rolini körmoqda, şuningdek, Isroil qöşinlari anklavdan töliq olib çiqilişini istamoqda.
Bu orada Ğazodagi uruş qurbonlari soni 38 ming 153 nafarga yetgani ma’lum qilindi. Yaradorlar 87 ming 828 nafarni taşkil etmoqda. Sönggi sutka içida Isroil armiyasi uçta ommaviy qirğin ötkazgan. 55 kişi öldirilgan, 123 kişi yarador qilingan.
Fransiyadagi saylovlar
Fransiyada muddatidan avval ötkazilgan parlament saylovlari yakunlari e’lon qilindi.
Saylovda eng yaxşi natijani «Yangi xalq fronti» partiyasi namoyiş etdi va 182 ta deputatlik mandatini qölga kiritdi. Ikkinçi örinda — amaldagi prezident Emmanuel Makronning «Birgalikda respublika uçun» markazçi koalitsiyasi. Ular 168 ta öringa ega bölişmoqda. Öngçilar Marin Le Pen va Jordan Bardellaning «Milliy uyuşma» partiyasi 143 ta joy oladigan böldi. Qolgan mandatlarni mustaqil deputatlar va kiçik partiyalar vakillari bölib olişgan.
Mavzuga oid
Şunday qilib, birorta partiya 577 kişilik yangi parlamentda köpçilik joyga ega böliş imkonini beradigan 289 ta joy uçun ovoz töplay olmadi. «Yangi xalq fronti» yetakçilaridan biri Jan-Lyuk Melanşon allaqaçon öng partiyalar yoki Makronning markazçi bloki bilan koalitsiya tuziş imkoniyatini rad etib bölgan. «Milliy uyuşma»dan Le Pen ham şunday bayonot bilan çiqiş qildi.
Bu orada Fransiya boş vaziri iste’foga çiqişini e’lon qildi. Gabriel Attal öng alyansning parlament saylovlaridan söng 8 iyuldan iste’foga çiqişini aytdi. Lekin u yangi hukumat tuzilgunga qadar öz lavozimini bajarib turişini qayd etdi.
35 yoşli Attal Fransiya tarixidagi eng yoş boş vazir hisoblanadi. Bu lavozimga u şu yilning yanvar oyida kirişgan edi.
Attal Makronning partiyasiga a’zo. Yangi boş vazir Makronning siyosatini tanqid ostiga oluvçi boşqa partiyadan saylanişi ham mumkin.
Ukrainaga yordam
Buyuk Britaniyaning yangi mudofaa vaziri Jon Hili avvalgi hukumat tomonidan aprel oyida va’da qilingan harbiy yordam paketini 100 kunda yetkazib berişni buyurdi.
«Bizning hukumatimiz harbiy yordam yetkazişni davom ettirişda sobit turadi va ukrainalik döstlarimiz bilan qança kerak bölsa şunça yelkama-yelka turamiz», — degan Hili Odessaga taşrifi çoğida. Bu yerda u Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy bilan Ukraina harbiy dengiz floti kunini nişonlaşda qatnaşgan.
Buyuk Britaniya mudofaa vaziri Rossiya agressiyaga qarşi turiş hamda «Vladimir Putinni jinoyatlari uçun ta’qib qiliş»ga tayyor ekanini qayd etdi.
Britaniyaning Ukrainaga yangi harbiy yordam paketiga 90 ta Brimstone raketalari, 50 ta harbiy katerlar, 40 ta minasizlaştiruvçi maşinalar, 10 ta AS-90 artilleriya qurollari va mudofaa istehkomlarini quriş uçun 61 ta buldozer kiritilgan.
Kiyevga taşrif qilgan Niderlandiyaning yangi taşqi işlar vaziri Kaspar Veldkamp ham F-16 qiruvçi samolyotlari va Patriot havo hujumidan mudofaa tizimlarini yetkazib beriş masalalarini muhokama qilgan.
«Mening Niderlandiya taşqi işlar vaziri sifatida ilk işçi taşrifim muhim maqsad bilan: Ukrainani mustahkam qöllab-quvvatlaşimizni qayd etiş uçun amalga oşirilmoqda», — degan u.
Ukrainani minalardan tozalaş
Yaponiya va Kamboja Ukrainani minalardan tozalaşga yordam berişadi. Yaratilayotgan qöşimça loyihaga boşqa davlatlar ham qöşilişi mumkin, degan Yaponiya taşqi işlar vaziri Yoko Kamikava Pnompenga taşrifi çoğida, deb yozadi Associated Press.
Kamikava xonimning sözlariga köra, taşabbus doirasida Kiyev katta sapyorlik maşinasini ham oladi. Texnikani yetkazib beriş töğrisidagi hujjat kelgusi haftada imzolanadi. Avgust oyida ukrainlar Kambojaga kelib, texnikadan foydalanişni örganişadi.
Kamboja minalardan tozalaş markazi boş direktori Heng Ratananing aytişiça, mahalliy mutaxassislar «bu muhim taşabbusdan faxrlanişmoqda hamda bilim va texnologiyalar bilan bölişayotgan Yaponiya bilan hamkorlikning yangi strategiyasini qat’iy qöllab-quvvatlaşadi».
Kamboja sapyorlari bu borada jahondagi eng tajribali mutaxassislar hisoblanişadi, çunki bu mamlakat aholisi 1960-yillarda boşlangan fuqarolik uruşi oqibatlari bilan uzoq kuraş olib borişgan.
2023 yilda esa Ukraina jahonning eng minalaştirilgan davlatiga aylandi va bu borada Afğoniston va Suriyani quvib ötdi. Mamlakat hududining uçdan bir qismida millionlab yorilmagan minalar, bombalar va snaryadlar soçilib yotibdi.
Rossiyaga qarşi sanksiyalar
AQŞ Moliya vazirligi Rossiya neftini taşiyotgan tankerlar uçun yangi sanksiyalar taklif etdi, biroq Oq uy bunday çeklovlar benzin narxining keskin kötarilişiga olib kelişi mumkinligidan çöçimoqda. Bu esa prezidentlik saylovi oldidan istalmagan holat.
Ayni paytda Rossiya «yaşirin floti»ning 20 ta tankeri AQŞ sanksiyalari ostida tuşirilgan. Bu eski tankerlar Rossiya nefti uçun belgilangan yuqori narx çegarasi — barreliga 60 dollardan qimmatroq narxda neft taşiydi. Bunday kemalarning umumiy soni 120 ta.
AQŞ Moliya vazirligi mulozimlari tankerlarning qolganlariga ham sanksiyalar qöllaş, bunday kemalarning savdo-sotiğini töxtatiş va ularni foydalanişdan çiqarişga majburlaş çoralarini taklif etişmoqda, deb yozadi The New York Times amerikalik mulozimlarga havola qilib.
Biroq prezident Jo Baydenning Oq uydagi iqtisodiy maslahatçilari bu çora AQŞda benzin narxining keskin kötarilişiga olib kelişi va bu hol Baydenning saylovoldi kampaniyasiga salbiy ta’sir ötkazişi mumkinligini aytişgan.
Tahlilçilar narxlarning sakraşi oldini oliş uçun tankerlarga jarimalarni paydar-pay joriy etişni taklif etişmoqda, biroq bu ham Bayden administratsiyasini işontira olmayapti. Rossiyaning «yaşirin floti»ga nisbatan nazarda tutilgan sanksiyalar örganib çiqişda qolib ketmoqda va yaqin orada amaliyotga joriy etilmaydi, deb yozadi The New York Times.
Baydenning katta maslahatçisi Amos Hohşteynga köra, Oq uyning Rossiya va Eronni jazolaş uçun yönaltirilgan sanksiyalarga rioya etilişi böyiça harakatlari energiya taşuvçilar narxining sakrab ösib ketişining oldini olişga qaratilgan. Aks holda, neft narxi oşib ketsa, amerikalik iste’molçilar zarar körişi bilan birga, Rossiya va Eronning daromadlari ham orta boşlaydi.
Rossiya neftiga nisbatan yuqori narx çegarasi örnatilganidan söng, Rossiya öz neftini eksport qiliş uçun «yaşirin flot» — signal mayaklari kuzatuv tizimidan uzib qöyilgan eski tankerlardan foydalana boşlagan edi.
