Lotereyaga “yutilgan” Volga yoxud olti kişining boşiga yetgan şov-şuvli qotillik tarixi

Divan ostida bölgan Aleksey öşa yerda qolib ketadi. U özini qutqarişlarini sörab divan ostida turgan bolğa bilan yoğoçga urgan va qöşni şundan bezovta bölib militsiya çaqirgan.

Parfenovlar xonadonidagi tergov harakatlari ertalabgaça, oila bekasi Yelena uyga qaytgunga qadar davom etadi. Yelena jasadlarni körib huşidan ketadi va şifoxonaga yotqiziladi.

Soxta lotereya çiptasi va qotilni uşlaş

Militsiya qotillikning lotereya çiptasi bilan boğliqligini taxmin qilib qotilni qidirişni şu yönalişda boşlaydi. Militsiyaning sotsialistik mulkni öğirlaşga qarşi kuraş bölimi (OBXSS) yaşirinça “Davlat belgisi” (Gosznak) korxonasi pul va qimmatli qoğozlarni çop etiş bölimi işçilarini tekşira boşlaydi. Biroq bu heç qanday natija bermaydi.

Vadim Parfenov vafotigaça sabzavot ombori direktoriga haydovçi bölib işlagan va 100 rubl atrofida maoş olgan. Şu sababli militsiyani uning uyidan topilgan 7 ming rubl qiziqtiradi. Xöş, oddiy haydovçining uyiga bunça katta pul qayerdan kelib qolgan?

***

Bu savolga Vadim Parfenovning xotini javob beradi. Ma’lum bölişiça, Vadimning xöjayini unga maşinani yangilaş kerakligini, mabodo sotiladigan GAZ-24 maşinasi haqida eşitib qolsa xabar berişini tayinlaydi.

Kunlarning birida Vadim xotini bilan kiçik oşxonalardan biriga ovqatlaniş uçun kirganda ularning stoliga bir odam kelib ötiradi. Söng Vadimga lotereya öynab, Volga GAZ-24 maşinasini yutganini aytadi.

Öşa paytlarda GAZ-24 maşinasini 20-25 ming rubldan kamga olib bölmasdi. Notaniş erkak esa Vadimga yutuqli çiptani 15 ming rublga sotib olişni taklif qiladi.

Vadim va uning xotini işonmagaç, yigit yonidan gazeta çiqaradi va qölidagi lotereya çiptasini undagi yutuq çiqqan çiptalar raqamiga soliştirib körsatadi. Yutuqqa haqiqatan ham GAZ-24 çiqqandi.

Yigit bu bilan kifoyalanmay, Vadimga omonat kassasiga borib omadli çiptaning haqiqiyligini tekşirişni taklif qiladi. Parfenov rozi böladi. Omonat kassada çipta yutuqli ekanini tasdiqlaşgaç, Vadim unga işonadi.

Şundan söng Vadim Parfenov yutuqli çiptani yangi maşina izlayotgan boşliğiga 25 ming rublga sotişga qaror qiladi.

Parfenov yutuqli çiptani boşliğiga 25 mingga emas, 22 mingga sotişga muvaffaq böladi. U 15 ming rublni çiptani sotgan yigitga beradi. 7 ming rubl özida qoladi. Militsiya divan ostidan topgan 7 ming rubl öşa pul edi.

Kalavaning uçini topgan militsiya darhol sabzavot ombori rahbarini qölga oliş operatsiyasini işlab çiqadi. Öşa kuni xodimlardan biri farroş qiyofasiga kirib, ombor atrofini supura boşlaydi. Boşqasi esa xizmat maşinasi haydovçisiga aylanadi.

***

Parfenovlarnikida qotillik qilgan şaxs özini qidira boşlaşganini va ombor mudiri tufayli qölga tuşib qolişi mumkinligini bilardi. Şu sababli u buyurtmaçini yöq qilişga qaror qiladi.

Yollanma qotil yagona guvoh – ombor mudirini öldiriş uçun kelganda militsiya ham uni qölga oliş uçun operatsiya ötkazayotganini bilmasdi. Ombor mudiri qaysidir taşkilotga boriş uçun taşqariga çiqayotganda dastlab qotilga röpara keladi va qörqib qoçadi.

Qotil unga piçoq bilan zarba beradi, biroq möljal sal notöğri ketadi. Militsionerlar uni qölga olişadi. Ungaça qotil militsiya xodimlaridan birini yarador qilişga ulguradi.

Tergovda ombor mudiri çipta soxta bölib çiqqanini, şundan söng pullarini qaytarib oliş uçun sobiq jinoyatçini yollaganini, u esa Parfenov, uning onasi va öğlini piçoqlab öldirganini tan oladi.

Soxta çiptani kim yasagan?

Endi boşqa masala oçiq qolayotgandi – Parfenovga soxta çiptani sotgan şaxs kim? Ana şu joyda tergov boşi berk köçaga kirib qoladi. Ombor mudiriga çiptani sotgan Parfenov vafot etgan. Lekin soxta çipta tayyorlovçi şaxsni topiş kerak.

Eng avval soxta çipta SSSRdagi eng yaxşi kimyo laboratoriyada tekşirib köriladi. Çipta aslidagidan juda kam farq qiladigan darajada tayyorlangani aniqlanadi.

Foto 002

Şunda militsiya çiptani tayyorlagan şaxs “Davlat belgisi” korxonasida işlagan yoki hozir ham öşa yerda işlaydi degan xulosaga keladi. Biroq baribir soxta lotereya çiptasini yasagan odamni topib bölmaydi.

Soxta lotereya çiptalarini yasagan odam Qirğiziston poytaxti Frunze (hozirgi Bişkek) şahrida yaşovçi Nikolay Grişanin edi.

Qobiliyatli kimyogar-biolog bölgan Nikolay doimiy ravişda özidan iste’dodsiz bölgan hamkasblarining soyasida qolib ketardi.

Yoş olim özini iste’dodli deb hisoblar, e’tirof va şarafni orzu qilar, ammo doim buning aksi bölardi. Ilmiy dunyoda Nikolayning tadqiqotlari heç kimni qiziqtirmas va ba’zida oçiq masxaralarga sabab bölardi.

Öşa paytda Nikolay qöşimça şuğullaniş va tadqiqotlar ötkaziş uçun uy laboratoriyasini taşkil qiladi. U faqat şu yerda özini bemalol his qilardi.

Avvalroq bir muddat “Davlat belgisi” korxonasida işlagan Nikolay pul, qimmatli qoğozlar va lotereya çiptalarini çop etiş texnologiyasini yaxşi örganadi.

***

Kunlarning birida u lotereya çiptalarini soxtalaştirişga qaror qiladi. Biroq bu iş oson emasdi. 6 yil davomida uyidagi laboratoriyada lotereya çiptalarini asliga öxşatib yasaşga harakat qiladi va bir kun maqsadga yetadi.

Nikolay bir neça marta yutuqqa GAZ-24 çiqqan soxta lotereya çiptalarini tayyorlab sotadi. Heç kim undan gumon qilmaydi. Uning navbatdagi “xaridori” moskvalik Vadim Parfenov böladi.

Moskvada soxta çipta tufayli uç kişi öldirib ketilgaç, SSSR içki işlar vazirligi bu safar lotereya natijalari e’lon qilingan vaqtdan boşlab mamlakatdagi barça jamğarma kassalarini kuzatuvga oladi.

Militsiya soxta çipta sotib olgan şaxs uni tekşirib köriş uçun jamğarma kassaga olib kelişiga işonardi. Amalda ham şunday bölib çiqadi.

Vazirlik köplab xodimlarni jalb qilib, jinoyatçini qidirayotganda Nikolay Grişanin Gurjistonda jinoiy avtoritetlardan biriga navbatdagi “yutuqli” soxta çiptani sotayotgan edi.

Jinoiy avtoritet çiptani tekşirib köriş uçun yordamçisini jamğarma kassaga yuboradi. U yerda yordamçini militsiya tutib oladi. Buni eşitgan Grişanin Qirğizistonga qoçadi.

Foş böliş va jazo

U militsiya özini Frunzega ham qidirib kelişini bilardi. Şu sababli uyga qaytgaç keyingi harakatlar rejasini tuza boşlaydi va birinçi navbatda uy laboratoriyasini yöq qiladi.

Bu paytda SSSR içki işlar vazirligi “Davlat belgisi” korxonasi sobiq işçilaridan biri 32 yoşli Nikolay Grişanin Qirğizistonda yaşaşini aniqlab, uni tutiş çoralarini boşlab yuborgandi. Frunzeni tit-pit qilib ham Nikolay Grişaninni topa olmaydi.

***

Grişanin bu paytda familiyasini Yegorov deb özgartirişga va öziga qalbaki pasport yasab olişga ulgurgandi.

Familiyasini özgartirgan Nikolay öylab-öylab militsiya qidiruvidan va oğir jazodan (unga ölim jazosi berilişi ham mumkin edi) qutulib qolişning birdan bir yöli qamoq degan xulosaga keladi.

Kunlarning birida Frunze şahrida mayda bezorilik sodir böladi. Mast erkak yuk aravasini aylantirib, ötkinçilarga bepul sayohat qilişni taklif qiladi.

Odamlar militsiyaga qönğiroq qilişadi. Xodimlar yetib kelganda mast erkak dökon oynasini sindirib, militsionerlarning biriga yengil jarohat yetkazadi.

Bezorilik qilgan şaxs bölimga olib boriladi va unga “Nikolay Yegorov” sifatida jinoyat işi qözğatiladi.

Sud erkakni tartibni buzgani, sotsialistik mulkka zarar yetkazgani va huquqni muhofaza qiluvçi organlar xodimlariga tan jarohati yetkazgani uçun 2 yilga ozodlikdan mahrum qiladi.

***

Öşa paytda erkakni qöriqlab turgan militsionerlar va sudya öz qarşisida lotereya çiptalarini qalbakilaştirgani uçun SSSR böylab qidirilayotgan odam turganini bilmasdi.

Nikolay Grişaninning rasmi va qidirilayotgani haqidagi e’lonlar Frunze köçalariga ilib taşlanganda u özi sahnalaştirgan jinoyati uçun qamoqxonada jazo muddatini ötayotgan edi.

***

Kunlardan bir kuni uni qamoqxonada boşqa maxbuslar tanib qolişadi va nazoratçiga topşirişadi.

Tekşiruvlardan söng Grişaninni Moskvaga olib ketişadi. Bir muddat davom etgan tergovdan söng sud jarayoni bölib ötadi.

Nikolay 150 ming rubllik sotsialistik mulkni öğirlaganlikda aybdor deb topiladi va ölim jazosiga hukm qilinadi (1970-yillarda davlatning 10 ming rubldan ortiq pullarini özlaştirganlar ölimga hukm qilingan). Parfenovlar oilasi a’zolarining qotili va uni yollagan ombor mudiri ham oliy jazo oladi.

Tergovçilar Grişaninni tergov qilayotganda, sud jarayonlarida va qatl etilişidan avval undan soxta çiptalar sotuvidan tuşgan pullar haqida söraşadi. Nikolay “Hammasini sarflab yuborganman” deb javob beradi.

Aslida juda katta pulni sarflab yuborişning iloji yöq edi. Tergovçilar ming urinmasin, Nikolay pullarni qayerga yaşirganini aytmaydi. Şu tariqa ularning qayerda ekani mavhumligiça qoladi.

Boşqa köplab jinoyatlar kabi soxta lotereya çiptasi ortidan sodir bölgan qotillik tafsilotlari SSSR tarqab ketgandan söng ommaga oşkor böladi.

Rossiyalik kinoijodkorlar Nikolay Grişanin haqida serial işlagan. Premerasi 2023 yil 13 martda bölib ötgan serialning boş rollarini Dmitriy Miller va Olga Venikova ijro etgan.

Ğayrat Yöldoş tayyorladi.