Blekautlarga qaramasdan Ukrainada elektromobillar soni ortyapti. Bunga sabab nima?

Öşandan beri Andrey benzin bilan yuradigan ikkinçi avtomobilidan deyarli foydalanmaydi — uni faqat uzoq masofalarga, masalan, Lviv yoki Odessaga boriş uçun minadi.

Andrey elektromobilning asosiy afzalligi sifatida yöl xarajatlarini körsatdi.

“Maşinani uyda oddiy tarif böyiça har bir kilovatt uçun 4,32 grivnadan yoki tungi tarif böyiça 2,68 grivnadan quvvatlaş mumkin. Men har doim 50 kilovattga (batareya quvvatining 80 foizi), ya’ni 430 kilometrga yetadigan zaryad olaman. Tungi tarifda bu 134 grivnaga (3,2 dollar) tuşadi”, — dedi u.

DW suhbatdoşining ta’kidlaşiça, elektr uzilişlari elektromobildan foydalanişga tösqinlik qilmagan: “Elektr muayyan vaqtga beriladi, bu vaqtda maşina yetarli zaryadga ega böladi. Quyoşli kunlarda esa uyda quyoş panellaridan quvvatlantiraman. Bunga köproq vaqt ketadi, lekin baribir yursa böladi”.

https://static.dw.com/image/70121335_906.jpeg

Dmitriyning Zeekr 001 elektromobili

Yaqinda Xitoyning Zeekr 001 elektromobilini sotib olgan yana bir fuqaro Dmitriy ham elektr energiyasi uzilişidan çöçimaydi.

“Xususiy uyda yaşaşim sababli generator, invertor va batareyalarni ğamlab qöyganman. Endi quyoş panellari örnatişni rejalaştiryapman. Ammo uzilişlar bilan bölsa-da, elektr energiyasi ham berilmoqda”, — deydi u DW bilan suhbatda. – “Maşinani 20 foiz, ya’ni 100 kilometr yuradigan qilib zaryadlaş uçun taxminan tört soat kerak — bu menga bir kunga yetadi”.

Dmitriy uçun yöl xarajatlari va texnik xizmat körsatiş narxi elektromobil sotib olişga asosiy motiv bölgan.

“Odatiy maşinadagi kabi filtr, moy, almaştirişim şart emas. Elektromobilda texnik xizmat talab qiladigan mexanizmlar kamroq. Qolaversa, yöl xarajatlari uçun kamroq pul sarflayman: maşinani uyda 100 kilometrga zaryadlaş uçun 80 grivna (1,95 dollar) tölayman, odatiy maşina uçun esa bu masofa 600 grivna (14,64 dollar) va undan köpga tuşardi”, — deya öz hisob-kitoblarini keltirdi u.

Dmitriyning aytişiça, elektromobillarni sotib olişning yana bir katta afzalligi — Ukrainada qöşilgan qiymat soliği va boşqa bir qator soliqlarning yöqligi.

Elektromobillarni xarid qilişga undovçi omillar

DW sörovnomasi iştirokçisi bölgan mutaxassislar aynan past soliqlarni ukrainaliklar orasida elektr transport vositalariga bölgan talabning asosiy sabablaridan biri deb hisoblamoqda. Ukrainada elektromobilni bojxonadan ötkaziş uçun boj tölovi va QQS yöq.

“Ya’ni, Ukrainada elektromobilni bojxonadan ötkaziş uçun faqat elektr batareyasining har bir kilovatti uçun bir yevro miqdorida aksiz soliği tölaysiz. Amalda bu 70-100 yevroni taşkil etadi”, — deb tuşuntirdi Stanislav Buçatskiy.

Bundan taşqari, uning sözlariga köra, ta’mirlaşning nisbatan arzonligi va yengil avtomobillar uçun majburiy texnik körikning yöqligi ham ukrainaliklarni elektromobil sotib olişga rağbatlantiradi.

Ekspert yana bir omil sifatida Ukrainada elektromobillarni utilizatsiya qiliş böyiça me’yorlarning yöqligini ta’kidladi, biroq bu atrof-muhit uçun jiddiy xavf tuğdiradi.

“Statistik ma’lumotlarga köra, örtaça 8-10 yil işlatilgan maşinalar import qilinmoqda. Bu avtomobillar yana bir muddat, 3-5 yil davomida harakatlana oladi, keyin batareya öz kuçini yöqotadi va avtomobilni foydalanişga yaroqsiz holga keltiradi. Hozirda yangi batareya sotib oliş iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq emas. Bu batareyalar qayerga ketadi? Utilizatsiya qilingan avtomobillar ustidan heç qanday nazorat yöq”, — deydi Buçatskiy.

Elektromobillar narxi va zaryadlaş imkoniyati

Ekspertning fikriça, elektromobillarning yanada arzonlaşuvi ukrainaliklar orasida ularga bölgan talabni oşirişi mumkin: “Ukraina avtomobil bozorida bitimlarning 80 foizi 8000 dollardan kam narxda amalga oşiriladi. Ammo bu summaga istalgan avtomobilni sotib oliş qiyin, bir neçta modellar mavjud, xolos. Ya’ni elektromobillar xarid qiliş imkoniyati tomondan ommabop bozorga kira olmayapti”.

Bundan taşqari, Avtomobil bozori tadqiqotlari instituti rahbarining sözlariga köra, elektromobillarga bölgan qiziqişning ösişiga zaryadlaş imkoniyatining çeklangani tösqinlik qilmoqda. “Elektromobil xaridorlarining aksariyati ularni tunda uyda zaryadlaşni möljallaydi va asosan xususiy uy egalari bunday imkoniyatga ega. Ommaviy stansiyalarda zaryadlaş iqtisodiy jihatdan unçalik foyda keltirmaydi”, — deydi Buçatskiy.

Bundan taşqari, uning sözlariga köra, ommaviy zaryadlaş uskunalari köpinça noqulay joylarda örnatilgan bölib, zaryadlaş uçun yönalişdan çetga çiqişga töğri keladi.

“Şu bilan birga, avtomobillarni zaryadlaş portlariga har xil turdagi ulagiçlar örnatilgan. Şuning uçun, ular orasida mos ulagiç bor-yöqligini hisobga oliş zarur”, — deb ta’kidladi u. “Agar kerakli ulagiç bölmasa, sekin zaryadlaydigan ulagiçdan foydalanişga töğri keladi. Hatto zaryadlaş moslamasi topilgan taqdirda ham, stansiyada böş joy borligiga kafolat yöq".

Elektromobil egalari Dmitriy va Andrey ham zaryadlaş stansiyalaridagi navbatlardan xavotirlangani sababli, hali uzoq masofalarga safar qilmagan. Şu bilan birga, Ukrainada kerakli mobil dasturlar mavjud bölib, işlab çiqaruvçilar ular yordamida nafaqat zaryadlaş stansiyasi böş ekanini köriş, balki, masalan, uni ma’lum vaqtga band qilib qöyiş ham mumkinligini aytmoqda.