OITVga qarşi yangi dori - deyarli 100 foiz samarali, ammo juda qimmat

Hozirça lenakapavir ança qimmatga tuşmoqda: Gilead kompaniyasi bir kişi uçun yillik davolaniş xarajatini 40 000 dollardan ortiq etib belgilagan. Holbuki, OITVning oldini oliş uçun boşqa dori vositalari oyiga örtaça 50-60 yevro, ya’ni yiliga 600-700 yevro atrofida turadi.

Gilead bunday narxni köp yillik takomillaştiriş xarajatlariga boğlamoqda. Ammo OITS bilan kuraşiş böyiça mutaxassislar va faollar bu bahonani qabul qilmaydi. Astrid Berner-Rodoreda lenakapavirni işlab çiqariş böyiça Liverpul universitetining britaniyalik farmakologi Endryu Hill tomonidan hisoblangan haqiqiy summani misol qilib keltirdi.

Hillning fikriça, hatto rentabellik 30 foiz bölgan taqdirda ham, dori narxi yiliga atigi 40 dollarni taşkil etişi kerak, ya’ni bu Gilead kompaniyasi belgilagan narxning mingdan bir qismiga teng.

Lenakapavir qaysi mamlakatlarga tatbiq etiladi?

Gilead kelajakda quyi daromadli mamlakatlarda dorini arzonroqqa işlab çiqariş va sotiş maqsadida bir neçta işlab çiqaruvçilar bilan muzokaralar olib bormoqda.

Lisenziya amal qiladigan hudud 120 ta mamlakatni, jumladan Sahroyi Kabirdan janubdagi ba’zi Afrika mamlakatlarini ham qamrab oladi. Biroq Argentina, Braziliya, Meksika va Peru kabi örta daromadli ayrim mamlakatlar röyxatga kiritilmasligi mumkin, vaholanki Gilead allaqaçon uşbu mamlakatlarda ham preparatni sinovdan ötkazgan. Berner-Rodoreda bu axloqiy va huquqiy masalalarni keltirib çiqarişini ta’kidlamoqda.

YuNeYDS boş direktori örinbosari Kristin Stegling ham şu fikrni qöllab-quvvatladi. “Bunday inqilobiy yangiliklar barça undan foydalaniş imkoniga ega bölgan taqdirdagina yangi kasallaniş holatlarini kamayitiradi”, — dedi u taşkilot yillik hisoboti taqdimotida.

Lenakapavir qanday ta’sir qiladi?

Lenakapavir — kapsid ingibitori: uning ta’sir qiluvçi moddasi OITV genomi atrofidagi konussimon oqsil qobiğini bloklaydi va virusning köpayişini töxtatadi.

Aksariyat antiretrovirus preparatlardan farqli ölaroq, u inson immunitet tanqisligi virusi rivojlanişining bir neça bosqiçlariga ta’sir körsatadi.

Dunyoda OITVga çaliniş xavfi qançalik yuqori?

Xalqaro hamjamiyat 2030 yilgaça OITV epidemiyasiga barham berişga intilmoqda. Biroq bu maqsadga erişiş ehtimoli hali kam: butun dunyo böylab 40 milliondan ortiq kişi hamon virus taşuvçisi hisoblanadi. Taxminan 30 million kişi davolanyapti. Qolgan törtdan bir qismi esa (umumiy taşuvçilar sonining çorak qismi) virusning qondagi miqdorini minimal darajaga tuşirişi mumkin bölgan antiretrovirus terapiyasini olayotgani yöq.

2010 yildan 2021 yilgaça bölgan davrda dunyoda OITV bilan kasallanişning yangi holatlari soni 22 foizga kamaydi. Şunday bölsa-da, YuNeYDS sönggi hisobotiga köra, 2023 yilda 1,3 millionga yaqin odam kasallangan.

Körsatkiçlarning eng katta pasayişi Afrika va Janubiy Osiyo mamlakatlarida kuzatilgan. Şu bilan birga, Markaziy va Şarqiy Yevropa, Markaziy Osiyo, Şimoliy Afrika va Yaqin Şarq mintaqalarida tendensiya ösişda davom etmoqda.

“Profilaktikada katta yutuqlarga erişa olmayotganinizni tan olişimiz lozim. Agar çindan 2030 yilga kelib OITS epidemiyasini tugatmoqçi bölsak, kelasi yilda yangi kasallaniş holatlarini 370 minggaça qisqartirişimiz kerak böladi”, — deb ta’kidladi Astrid Berner-Rodoreda.

2010—2021 yillar oraliğida OITVdan ölim körsatkiçi ham deyarli 40 foizga pasaygan. Ötgan yili OITV bilan boğliq kasalliklardan taxminan 630 ming kişi vafot etdi — bu 2004 yildan buyon eng past körsatkiç hisoblanadi.

Dorining muqobillari bormi?

Intensiv tadqiqotlarga qaramay, hali ham OIVga qarşi vaksina mavjud emas. Ammo OITV yuqişining oldini oladigan bir neçta yuqori samarali kontakt oldi profilaktika vositalari mavjud. Ulardan foydalaniş unçalik qulay bölmasa-da, ular yordamida ba’zi mamlakatlarda virus yuqiş darajasini sezilarli darajada kamaytirişga muvaffaq bölindi.

Biroq bugungi kunga kelib, bu kabi arzonroq dorilar, asosan, boy mamlakatlarda samara körsatmoqda. OITV yuqtiriş darajasi yuqori bölgan köplab kambağal mamlakatlarda esa, dorilar imkon darajasidan ança qimmat. YuNeYDS hisobotida ta’kidlanişiça, “2023 yilda kontaktdan oldingi profilaktika vositalari unga muhtoj odamlarning atigi 15 foiziga yetib borgan”.