Bundestag migratsiyani çeklovçi taklifni qabul qildi, Şols ğazabda

Öta öngçilar bayram qilmoqda

Germaniya uçun muqobil partiyasi populistlari esa buni ğalabadek qabul qildi, partiya rahbari Elis Veydel internetdagi platformalarida bu Germaniya uçun tarixiy kundir, deb yozdi. Bundestagda ötirgan partiya a’zolari ovoz berişdan söng, quvonçlarini yaşirişmadi. Bu tarixiy lahzalardir, deyişdi. Partiyaning Bundestagdagi kotibi Bernd Baumann fikriça, an’anaviy koalitsiyalar davri tugadi. Yangi davrda biz boşqaramiz, deya qöşimça qildi u. Migratsiya qonun-qoidalarini kuçaytiriş taklifi esa Bundestagda 196 öringa ega Xristian demokratlar ittifoqi va Xristian janubiy ittifoqi blokiga tegişli edi.

Xöş, bu yoğiga nima böladi? Gap şundaki, nemis qonunçilari hukumatni immigratsiyani çeklaşga çaqiryapti. Hozir qabul qilingan taklif – majburiy xarakterda emas. Lekin bu davlatda migrantlarga qarşi kayfiyat kuçayayotganidan dalolat beradi. Taklif doimiy çegara nazoratini örnatiş, Germaniyani tark etişi kerak bölganlarni zudlik bilan deportatsiya qilişni öz içiga oladi. Boşqa Yevropa davlatlaridan Germaniyaga ötmoqçi bölganlarga ham rad javobini berib, umuman qabul qilmaslik kerak. Taklif ijodkorlariga köra, ular allaqaçon Yevropa hududida, ular himoyalangan. Ya’ni avval bir neça yil Yevropaning boşqa hududlarida yaşab, sotsial yoki boşqa tomonlama himoya istab, Germaniyaga kirmoqçi bölgan xorijliklarga qat’iy rad javobini beriş nazarda tutilmoqda.

Taklifni Bundestagda 348 kişi yoqlab, 345 kişi qarşi ovoz berdi, 10 kişi esa betaraf qolgan. Agar 31 yanvar kungi navbatdagi ovoz berişgaça Şols partiyasi va yaşillar Mers partiyasi bilan kelişa olmasa, öta öngçilar ovozi saqlanib qolinadi va bu partiya saylovdan keyin Xristian demokratlar ittifoqi koalitsiyasida bölişi ehtimoli yuqori böladi. Bu esa kelgusi nemis hukumati tarkibida öta radikal fikrli populistlarni körişga yöl oçişi mumkin.

Sözga çiqqan Elis Veydel notöğri migratsion siyosat uçun Şolsni, uning koalitsiyasidagilarni, Xristian demokratlar ittifoqini ham ayblay ketdi. «Sizlar insonlar hayotiga zomin bölgan migratsion tartibsizlikni keltirib çiqardingiz», deydi Veydel. Bundestagdagi söllar esa ikki partiyaning bu taklifini ğayriinsoniy deb atadi.

EGDP ham qattiq nazorat tarafdori

Erkin Germaniya demokratik partiyasi rahbari, Şols koalitsiyasida moliya vaziri bölib işlagan, hozirgi siyosiy inqirozning qaysidir ma’noda sababçilaridan biri Lindner ham hukumatni migratsiya ustidan qattiqroq nazorat örnatişga çaqirdi. Işbilarmonlik tarafdori bölgan bu partiya ham taklifni qabul qilmoqda. Lindner moliya vaziri bölib işlaganda, qarz jalb qiliş qarorini qöllamagani uçun Şols uni işdan olgandi va koalitsiya parçalanib, davlatda siyosiy inqiroz boşlangandi. Bu esa 23 fevral kuniga saylov belgilaş qaroriga sabab böldi. Biroq Lindner partiyasi uşbu taklifni qabul qilsa-da, Xristian demokratlarni öta öngçilar bilan birlaşmaslikka çaqirdi. Bu avtoritar demokratiyaga boşlaydi, dedi u.

Germaniya siyosiy maydonida örtada turuvçi markazçi yaşillar muxolif partiyani öta öngçilar bilan birlaşmaslikka çaqirdi. Vitse-kansler Robert Xabek fikriça, Bundestag körayotgan bu masala texnik emas, siyosiy ahamiyatga ega. Bu jarlik tomon tik yöl, deydi u.

Şols “samarali deportatsiya” tarafdori

Kansler Olaf Şols sözga çiqarkan, 23 fevraldan keyin Xristian demokratlar ittifoqi qora-kök hukumat tuzişga urinayotganini gapirdi. Çunki Xristian demokratlar qora, öta öngçilar kök rangda turadi. Şols qattiq migratsiya siyosatidan köra, samarali deportatsiyani taklif qildi. Biz deportatsiyani çorak baravarga köpaytirdik, çegaradan turib, boşpana söraş bizning huquqiy qadriyatlarimizga mosdir, dedi u. Kansler muxolifatning bu qarorini “keçirilmas xato” deya atadi. Şols nutqida Afğonistonda «Tolibon» hokimiyatda ötirgan bir paytda ham hozirgi hukumat afğonlarni deport qila olganini eslatdi, avgust oyida Berlindan samolyot uçdi, biz afğonlarni deport qildik. Keyingi samolyot ham mana tayyorlanmoqda, deya Şols samarali deportatsiya siyosatini eslatdi. Olaf Şols Suriyadagi vaziyatni ham közdan qoçirmayotganini, u yerda vaziyat biroz izga tuşgaç Suriya fuqarolarini ham deport qilişini qöşimça qildi.

Şohrux Majidzoda tayyorladi.