Farg‘ona viloyatining Toshloq tumanida Rossiya mustamlakachiligiga qarshi ozodlik uchun kurashgan Madaminbekdan qolgan yagona “tirik tarix” 102 yoshli Odiljon ota Zokirov istiqomat qiladi. Odiljon ota ikkinchi jahon urushida ham ishtirok etgan. Nuroniy otaga Madaminbekdan bir nechta buyum yodgorlik bo‘lib qolgan. Ulardan shu kungacha faqat uzuk yaxshi saqlangan. Unutilgan qahramonning jiyani onasidan eshitganlarini so‘zlab berdi.
“Madaminbek mening tog‘am. Onam Mehriniso aya Madaminbekning opasi edi. 1882 yilda Toshloq tumanining So‘kchilik mahallasida tug‘ilgan. Ota-onam Madaminbek bosmachi emas, u xalqni talamagan, millatni bosqinchilarga qarshi oyoqqa turgizgan yurtparvar odam bo‘lgan, kun kelib aytganlarimni avlodlarga yetkazasan deb vasiyat qilgan edi. Bugun shu vasiyatni bajo keltiryapman. Rus bosqinchilariga qarshi xalqni birlashtirgan xalqparvar inson bo‘lgan edi deb ko‘p uqtirardi.
Kambag‘allar, qiynalganlarning haqini olib berishi bilan xalq orasida tanilgan inson edi. U rus bosqinchilarga qarshi tik turib Farg‘ona vodiysi aholisini birlashtirib isyonlarga bosh bo‘lgan. G‘alayonlari sabab Sibirga surgun qilingan. Ma’lum vaqt o‘tib yana qishloqqa qaytib kelgan Madaminbek Farg‘onada “nachalnik melisa” bo‘ldi.
Madaminbek yoniga Qumariq qishlog‘idan Shermuhammadbek (Ko‘rshermat) kelib yordam berardi, otlarini sug‘orardi. Chaqqonligi uchun uni o‘ziga yordamchi qilib olgan.
Tog‘amiz “melisa”likdan chiqib Farg‘ona vodiysi oliy bosh qo‘mondoni bo‘lib to “Amir al-muslimin” darajasiga erishdi. Shermuhammadbek bilan birga O‘shni zabt qilishdi. O‘shliklar Madaminbekni iliq kutib olgan. Hatto unga atab baland minora ham qurdirilgan. Shu minoraga chiqib ma’ruza qilgan.
Yurtda ruslar ko‘payib qo‘rboshilar parokanda bo‘la boshlagandan keyin Madaminbek qo‘rboshilarini olib Qirg‘izistonning Shig‘ay qishlog‘iga ketgan. Shig‘ayda Xolxo‘ja eshonning buyrug‘i bilan Madaminbekning boshi tanasidan judo qilindi. Oltiariqlik xofiz Dadaxon Hasanov 1994 yillarda Shig‘aydaga bordi va tog‘amning qabrini ziyorat qilib unga qabrtosh, panjara o‘rnatdi.
