Abduhoshim Mahmudaliyev Toshloq tumani Yakkatut qishlog‘idan. U xonadonida pista ko‘chati yetishtiradi. Ikki gektar maydonda hosilga kirgan 500 tupdan ortiq pista daraxti bor. “Har bir xonadonga 20-30 tupdan pista ekilsa, daromadi xonadonning bir yillik xarajatlarni to‘liq qoplaydi”, deydi yosh bog‘bon.
Bog‘bonning aytishicha, pista daraxti yer tanlamaydi. Uning tomiri yer ostida suv qidirib 10 metr chuqurlikkacha tushar ekan.
“Ko‘rib turgan pista daraxtingiz 12 yoshda. Taxminan 30 - 35 kg atrofida yuki bor. Pistaning afzallik tomoni - qishin-yozin narxi tushmaydi. -40°, +60° haroratgacha chidaydi. Eng asosiysi yer tanlamaydi - adir, toshliq, zax yerlarda ham meva solaveradi. Har bir xonadonga 20-30 tupdan ekilsa, daromadi oilaning bir yillik xarajatlarni to‘liq qoplaydi.
Pista daraxti uchun alohida mutaxassis chaqirib kestirmaysiz, terdirmaysiz, dori septirmaysiz. Faqat bir yilda ikki marotaba tagiga mineral o‘g‘it solsangiz bo‘ldi. Suv tanqis bo‘lsa ham daraxt qurib qolmaydi, hosil bo‘laveradi. Tomiri juda uzun, yer osti suviga yetib boradi. Shuning uchun qurimay yashaydi.
Mart oyida gullaydigan daraxtlardan qo‘rqasiz. Erta gullagan mevani sovuq urishi mumkinda. Pista esa aprel oyida gullaydi. Sababi - pistaning g‘unchasi qalin, qattiq g‘unchaning atrofida po‘sti ko‘p bo‘ladi. Aprel oyida har qanday sovuqlar qaytib, haqiqiy bahor boshlanganda pista gullaydi.
Yana bir qiziq ma’lumot: barcha daraxtlar o‘zini-o‘zi changlatish xususiyatiga ega, masalan uzum, nok, olma, olxo‘ri... Lekin xandon pista - bunda meva qiluvchi va uni changlatuvchi ikki xil nav bo‘ladi. Urg‘ochi pista yonida erkak pista daraxti bo‘lmasa hosil ola olmaysiz. Bitta erkak sakkiztagacha urg‘ochi pistani changlatadi. Pistaning erkagi ham, urg‘ochisi ham aprel oyida gullaydi. Erkagi urg‘ochisini changlatgandan keyin gulini to‘kib yuboradi.
Avvallari pista daraxti faqat tog‘da, toshda o‘sadi deb tushunardik. Lekin mana ko‘rib turibsiz, tuproqli yerda, sariq, qora tuproq, har qanday yerda bo‘lyapti.
Ikki gektar o‘rik bog‘imizni buzib tashlab, pista bog‘i yaratdik. Yetti-sakkiz yildan beri Erondan urug‘ini olib kelib, ko‘chat yetishtirishni ham yo‘lga qo‘ydik. Ko‘plab viloyatlarga, tumanlarga ko‘chat chiqaryapmiz, bog‘lar tashkil qilib beryapmiz.
Pista ko‘chatini fevral oyida eksangiz, to saratongacha tanasi yetilib, issiqqa bardosh beradi. Avgust oyida ekilgan ko‘chat kuzning quyoshi bilan tanalari yetilib, chiniqib qishga tayyor bo‘lib kiradi. Ko‘chatlarimizning narxi: bir yoshligi 35 000 so‘m, ikki yoshligi 45 000 so‘m, uch yoshligi 65 000 so‘m. Shu kunlarda shu narxda sotilyapti.
Pistaning Akbariy, Ahmadiy, Chempion, Xandon degan navlari bor. Biz yetishtirayotgan navi Akbariy. Akbariy – bozorda eng baland narxdagi nav”, - deydi bog‘bon.
